تاریخ فلسفه در اسلام (۲جلدی)

م. م. شریف

این مجموعه که ترجمه فارسی آن در چهار مجلد منتشر شده مرکب است از ۸۳ فصل به قلم بیش از ۵۰ تن از دانشمندان مؤسسه فرهنگ اسلامی در لاهور که زیر نظر استاد میان محمد شریف به انگلیسی تدوین شده است.

در این کتاب تاریخ فلسفه اسلامی از آغاز تا زمان حاضر در کشورهای اسلامی شرح داده شده است.

مجلد نخست ترجمه فارسی شامل ۲۹ مقاله است درباره موضوعات زیر: فلسفه های هندی در هند پیش از اسلام، اندیشه های چینی و ایرانی و یونانی و اسکندری و سریانی و نیز تفکر عرب پیش از اسلام، تعالیم فلسفی و اخلاقی قرآن، معتزله، مذهب اشعری، طحاویه، ماتریدیه، ظاهریه، نخستین صوفیان، فارابی، ابن باجه، ابن طفیل، خواجه نصیرالدین طوسی.

مجلد دوم شامل ۲۰ مقاله است درباره غزالی و مابعدالطبیعه، تصوف و اخلاق در نزد غزالی، تفکر سیاسی در صدر اسلام از دیدگاه مذهب تسنن، ابوحنیفه و ابویوسف، نظریه سیاسی شیعه، سقوط خلافت عباسی، جلال الدین دوانی، ابن خلدون، ملامحسن فیض کاشانی، و صدرالدین شیرازی (ملاصدرا).

مجلد سوم به موضوعاتی چون تاریخ ادبیات و هنر و علوم اجتماعی و علوم طبیعی اختصاص دارد؛ اشکال شعر و نثر در ادبیات عرب، ادبیات فارسی، ادبیات ترکی، تاریخ نگاری، فیزیک و باقی علوم و بالاخره تأثیر تفکر اسلامی در غرب ازجمله موضوعات این مجلد است.

جلد چهارم و پایانی این مجموعه به تأثیر متقابل فلسفه اسلام و فلسفه غربی در یکدیگر و نهضتهای فکری در عالم اسلام در عصر جدید اختصاص دارد. در ترجمه مقالات این مجموعه گروهی از مترجمان و استادان صاحب نام و آشنا با دقایق فلسفه علوم اسلامی شرکت داشته اند.

فتح الله مجتبایی، کامران فانی، محسن جهانگیری، علی اصغر حلبی، بهاالدین خرمشاهی، علی محمد حق شناس، نصرالله پورجوادی، مرتضی اسعدی، عباس زریاب خویی، اسماعیل سعادت، حسن انوشه، احمد آرام، آزرمیدخت مشایخ فریدنی، حکیم الدین قریشی، علی محمد کاردان، حسن مرندی، محسن شهیدی … از مترجمان مقالات این مجموعه اند.

تاریخ دولت اسلامی در اندلس (جلدهای ۱ تا ۴)

عبدالله عنان

ترجمه: عبدالمحمد آیتی

اندلس (عربی: الأندلس) نامی عربی است که به بخشهایی از شبه جزیره ایبری و سپتیمانیا که توسط مسلمانان عرب و اهل شمال آفریقا در زمان‌های متعددی در دوره زمانی بین ۷۱۱و ۱۴۹۲ میلادی داده شده‌است.

اندلس پس از فتح شدن، به پنج ناحیه حکومتی متناظر بااندلوسیا، گالیسیا و پرتغال، کاستیل و لئون، آراگون وکاتالونیا و سپتیمانیا تقسیم شده‌بود. اندلس به عنوان یک حوزه یا حوزه‌های حکومتی، با موفقیت استانی از خلافت اموی را که توسط خلیفه ولید یکم آغاز شده‌بود، تشکیل داد. پایان حکومت مسلمانان بر اندلس همراه با تشکیل دادگاه‌های تفتیش عقاید به منظور مسیحی کردن مسلمانان و اخراج مسلمانان اندلس به شمال آفریقا بود که با مقاومت ناکام مسلمانان همراه بود.

تاریخ مردمان عرب

آلبرت حورانی

ترجمه: فرید جواهرکلام

این اثر که در ۱۹۹۱ به انگیزه شناساندن خاورمیانه و گستردن مطالعات خاورشناختى نوشته شد، مجموعه‌اى سودمند درباره تاریخ قوم عرب به‌ویژه بخش‌هاى گوناگون فکرى، اجتماعى، فرهنگى و سیاسى آنان از پیدایى اسلام تا روزگار کنونى است و به چگونگى پیوند ایرانیان با اسلام پاسخ مى‌گوید و درباره پیدایى امپراطورى بزرگ اسلامى و گسترش آن از کرانه‌هاى اقیانوس اطلس تا اقیانوس هند، رویدادها و جنگ‌هاى بزرگ و کوچک و سرانجام فروپاشى آن سخن مى‌گوید.

تاریخ حبیب السیر (۴جلدی)

خواندامیر

زیر نظر دکتر دبیرسیاقی

با مقدمه استاد جلال الدین همائی

این کتاب، که به اختصار حبیب‌السیر نامیده می‌شود، مشتمل است بر دیباچه و افتتاح و سه مجلد یا درج (هر مجلد شامل چهار جزو یا عِقد) و خاتمه.
در دیباچه، حمد و ثنای خدای تعالی و نعتِ پیامبر اسلام و حضرت علی و ائمه علیهم‌السلام و نیز فواید علم تاریخ و اخبار، ممارست مؤلف بر این علم، ذکر نام و نسب مؤلف و تألیفاتی که داشته و سبب تألیف کتاب، و در افتتاح درباره مخلوقات و خلق شدن طبقات آسمان و زمین و بیان احوال جنّیان و حکومت و ریاست ابلیس در میان ایشان مطالبی ذکر شده است.

مجلد اول، در احوال انبیا و حکما، ملوک عجم و عرب و قیصران تا ظهور اسلام، احوال پیامبر اسلام و وقایع دوره خلفای نخست است.
مجلد دوم، در بیان مناقب و مفاخر ائمه اثناعشر، وقایع دوران بنی‌امیه و بنی‌عباس و پادشاهان معاصر عباسیان (از طاهریان تا سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه) است.مجلد سوم مشتمل است بر ذکر وقایع سلطنت خانهای ترکستان، حکومت چنگیزخان و جانشینان او بر ایران تا احوال سلطان احمد تگودار، همچنین درباره ملوک مصر ، قراختاییان کرمان ، آل‌مظفر، اتابکان لرستان، ملوک رستمدار، ملوک طبرستان ، سربداران و ملوک کرت، احوال امیرتیمور گورکان و اولاد و احفاد او و نیز گروهی از رجال و سادات و سرانجام درباره ظهور دولت صفویه و احوال شیخ‌صفی‌الدین، صدرالدین موسی، سلطان حیدر و شاه‌اسماعیل اول صفوی و طایفه‌ای از علما و سادات.خاتمه کتاب نیز در ذکر بدایع و غرایبِ ربع مسکون و عجایب وقایع جهان است.

حبیب‌السیر، پس از روضه الصفا ، معروف‌ترین تاریخ فارسیِ بعد از دوره مغول به‌شمار می‌رود. ویژگی حبیب‌السیر، در مقایسه با دیگر تاریخهای فارسی، جامعیت و تنوع مطالب و ابتکار مؤلف در تاریخ‌نگاری است.قصه‌ها، اساطیر، افسانه‌ها و گاه خرافاتی که مؤلف حبیب‌السیر از دوره‌های پیش از اسلام یا از دوران اسلامی در کتاب خود جای داده‌است، نشان‌دهنده تاریخ تحول افکار و شرح رموز و اسرار روایات و داستانهای ملی و مذهبی است و برای فهم تاریخ مطالب سودمندی دارد؛ ضمن‌آنکه درک درست بسیاری از امثال و قصص که در قرآن کریم آمده است و نیز تفسیر برخی آیات نیازمند دانستن آن‌ها است.
ویژگی دیگر این کتاب، بسط مطالب عهد تیموری و اوایل حکومت صفوی است و از این لحاظ بر روضه الصفا نیز ترجیح دارد.

خواندمیر در آخر هر دوره تاریخی، فصلی را به شرح احوال وزیران، بزرگان سادات و مشایخ، عالمان دینی و شاعران و هنرمندان معروف اختصاص داده است و این نوآوری در مورخان پس از وی، همچون اسکندربیگ منشی، مؤلف عالم‌ آرای عباسی، نیز تأثیر گذارده است. البته باید توجه داشت که کمیت و شرح احوال این افراد در مجلد سوم و پایان کتاب، بیشتر و بهتر می‌شود.
اصولا وقایع ۵۷ سالِ میانه سالهای ۸۷۳ (که میرخواند از تحریر دنباله تاریخ روضه الصفا بازمانده و خواندمیر کار او را به انجام رسانده است) تا ۹۳۰ که تاریخ پایان تألیف حبیب‌السیر است، چون حوادث عصر خواندمیر را دربردارد، مهم‌ترین و متقن‌ترین بخش کتاب به‌شمار می‌رود.
جزء اول از مجلد سوم که درباره چنگیزخان و جانشینان اوست، بسیار گسترده است و ظاهراً برای نوشتن آن، از تاریخ مبارک غازانی، تألیف خواجه رشیدالدین فضل‌اللّه همدانی، بهره گرفته است.

تاریخ جنگ سرد (۲جلدی)

آندره فونتن

ترجمه: عبدالرضاهوشنگ مهدوی

آندره فونتن(۲۰۱۳-۱۹۲۱) تاریخدان و روزنامه نگار فرانسوی بود.

جنگ سرد اصطلاحی است که به دوره‌ای از رقابت، تنش، و کشمکش‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی بین بلوک شرق (اتحاد جماهیر شوروی و دولت‌های اقماری‌اش) و بلوک غرب(ایالات متحده و متحدان ناتو) بعد از جنگ جهانی دوم گفته می‌شود. مورخان در تاریخ شروع و پایان جنگ سرد کاملاً موافق یکدیگر نیستند، اما در دورهٔ زمانی بین سال‌های ۱۹۴۷ دکترین ترومن (یک سیاست خارجی ایالات متحده که متعهد می‌شد به کشورهایی که در خطر سلطهٔ شوروی بودند کمک کند) تا سال ۱۹۹۱ فروپاشی شوروی نظر مشترک دارند. در طول این دوره رقابت میان این دو ابرقدرت در عرصه‌های گوناگون مانند اتحاد نظامی، ایدئولوژی، روانشناسی، جاسوسی، ورزش، تجهیزات نظامی، صنعت و توسعه فناوری ادامه داشت. این رقابت‌ها پیامدهایی مانند مسابقات فضایی، پرداخت هزینه‌های گزاف دفاعی، مسابقات جنگ‌افزار هسته‌ای و تعدادی جنگ‌های غیرمستقیم به دنبال داشت.

تاریخ ایران بعد از اسلام

عبدالحسین زرین کوب

این کتاب شامل هفت بخش: در باب مأخذ و نقد آن‌ها، فرجام روزگار ساسانیان، اسلام در مهد، عرب در ایران، موالی و نهضت‌ها، دنیای هزارویک شب و رستاخیز ایران همراه با یادداشت‌ها خواندنی می‌باشد.

در مقدمۀ این کتاب می‌خوانیم: “تاریخ نه آیینۀ عبرت‌است نه کارنامۀ جهل و جنایت. کسانی‌که با آن چنین شوخی‌ها کرده‌اند در واقع خواسته‌اند بعضی از کسانی را که در تاریخ، نام و آوازه یافته‌اند دست بیندازند یا ستایش و نکوهش کنند.تاریخ راستین سرگذشت زندگی انسان است. سرگذشت انسان‌هاست که زندگی کرده‌اند و حتی در راه آن مرده‌اند. اما آنچه برای مورّخ اهمیت دارد آن نیست که چگونه مرده‌اند، آن است که این‌ها چگونه زیسته‌اند. شک نیست که زندگی از آنچه جهالت و شقاوت انسان خوانده می‌شود هرگز خالی نیست و از اینجاست که در تاریخ صفحه‌های آلوده و تیره هست.”

تاریخ و سنت های اسماعیلیه

فرهاد دفتری

ترجمه: فریدون بدره ای

اسماعیلیان پس از شیعیان دوازده امامی (اثنی عشری)، دومین جماعت بزرگ مسلمانان شیعی مذهب را تشکیل می‌دهند و امروز به عنوان اقلیت‌های دینی در بیش از بیست و پنج کشور در آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکای شمالی پراکنده هستند.» دکتر فرهاد دفتری در کتاب حاضر نخستین ترکیب جامع و مفصّل از تاریخ پیچیده اسماعیلیه را از آغاز تا امروز عرضه می‌کند. تمام دوره‌ها و مراحل مختلف تاریخ اسماعیلیه مانند دوره نخستین، دوره فاطمی، دوره الموت در تاریخ نزاریان، دوران بعد از الموت در تاریخ نزاریان تا زمان حاضر و نیز، تاریخ اسماعیلیان مستعلوی از ابتدا تا به حال، در این کتاب مورد بررسی قرارگرفته است.

تاریخ ایران باستان (۲جلدی)

دکتر اردشیر خدادادیان

اردشیر خدادادیان نویسنده و تاریخ‌نگار اهل ایران است. خدادادیان در سال ۱۳۲۰ در شهر اردکان متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطهٔ را در همان شهر گذراند و برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و سپس راهی کشور آلمان شد. او در دانشگاه آزاد برلین در رشتهٔ تاریخ وایران‌شناسی ادامهٔ تحصیل داد و دکترای خود را در گرایش ایران باستان به‌عنوان رشتهٔ اصلی و ادبیات و فلسفهٔ عرب و روانشناسی علوم تربیتی به‌عنوان رشته‌های فرعی کسب کرد. او مدتی را در دانشگاه‌های اروپا به تدریس تاریخ و تمدن ایران پرداخت و هم‌اکنون استاد دانشگاه شهید بهشتی است.

تاریخ یونان باستان (۲جلدی)

دکتر اردشیر خدادادیان

اردشیر خدادادیان نویسنده و تاریخ‌نگار اهل ایران است. خدادادیان در سال ۱۳۲۰ در شهر اردکان متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطهٔ را در همان شهر گذراند و برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و سپس راهی کشور آلمانشد. او در دانشگاه آزاد برلین در رشتهٔ تاریخ وایران‌شناسی ادامهٔ تحصیل داد و دکترای خود را در گرایش ایران باستان به‌عنوان رشتهٔ اصلی و ادبیات و فلسفهٔ عرب و روانشناسی علوم تربیتی به‌عنوان رشته‌های فرعی کسب کرد. او مدتی را در دانشگاه‌های اروپا به تدریس تاریخ و تمدن ایران پرداخت و هم‌اکنون استاد دانشگاه شهید بهشتی است.