تاریخ و هنر فرش بافی در ایران (بر اساس دایره المعارف ایرانیکا)

زیر نظر: احسان یارشاطر

ترجمه: ر. لعلی خمسه

کتابی را که پیش رو دارید به تقریب تمامی اطلاعاتی را که در فرش ایران مطرح است به صورت فشرده و موجز در دوره های تاریخ ایران پیش می‌کشد و مطالبی ارائه می‌گردد که گاهی برای نخستین بار است در ایران منتشر می‌شود. پژوهش جدی در تاریخ و هنر فرش بافی ایران بیش از یک قرن است که در جهان غرب شروع شده و با کاوش‌ها و پژوهش‌هایی که می‌شود مرتب بر دامنه اطلاعات آن افزوده می‌شود و مولفان فصل‌های کتاب ماحصل این اطلاعات را توأم با مراجعه به بسیاری از کتاب‌های نویسندگان سده‌های گذشته ایران و جهانگردانی که به ایران آمده‌اند گردآوری و منعکس نموده‌اند. لازم به یادآوری است نوشته‌ها در دهه ۱۹۸۰ انجام شده و در چند سال اخیر نظریه جدیدی درباره محل بافت فرش پازیریک ارائه گردیده و طبق این نظریه، بافته به جنوب شرقی قفقاز و ارمنستان (ایران باستان) نسبت داده شده است و از طرفی همین یکی، دو سال اخیر در شهر سوخته سیستان و بلوچستان در کاوش ها به انواع بافته‌ها (از جمله فرش) برخورده‌اند که قدمت فرش بافی در ایران را به هزاره‌ها قبل از فرش پازیریک می‌رساند.

تاریخ جهان

فیلیپه فرناندس آرمستو

ترجمه: شهربانو صارمی

تاریخ یک نوع روایت است. کتاب پیش رو در خود صدها داستان درباره مردمی واقعی دارد. تاریخ جهان کتابی است که داستان بشر را روایت می‌کند. داستان تعامل انسان‌ها با طبیعت و همچنین داستان تعامل‌شان با یکدیگر هر چند انتظار نمی‌رود تمام تاریخ دنیا در یک کتاب بگنجد اما تاروپود این کتاب از تارهایی گزیده و گلچین شده بافته شده که مخاطب را با داستان هر گوشه‌ای از این جهان پهناور آشنا می‌کند. تاریخ پس از یخبندان زمین تا خروج از گل و لای و سپس بازسازی این کره خاکی و قدیمی. خواننده علاقه‌مند به این کتاب در هر دور شاهد تنیده شدن این تارها خواهد بود که در طول روایت این داستان مهیج امتداد یافته است.
«فرناندس آرمستر» کرسی تاریخ ویلیام پی. رینولدز دانشگاه نوتردام را در اختیار دارد. او دارای درجه کارشناسی ارشد و دکتری از دانشگاه آکسفورد است. «شهربانو صارمی» مترجم این کتاب گرانقدر ١٠٠٠صفحه‌ای پیش از این کتابهایی در حوزه تاریخ از جمله «سایه‌های صحرا-ایران باستان در جنگ»، «ژولیوس سزار»، «رامسس دوم»، «آن گاه که زرتشت سخن گفت»، «شاه عباس»، و… را ترجمه کرده است.

تاریخ فلسفۀ اسلامی

هانری کربن

ترجمه: جواد طباطبایی

تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه کتابی با نام histoire de la philosophie islamique، تألیف فیلسوف شیعه‌شناس فرانسوی، هانری کوربَن (متوفی ۱۹۷۸م) است که نویسنده خاستگاه و تاریخ علم فلسفه در اسلام را مورد بررسی قرار داده است.

گزارش کربن از سیر تاریخی و تحول معنوی تفکر فلسفی در اسلام، مخصوصاً در ایران، مبتنی بر تلقی او از مفهوم گسترده تاریخ و شیوه‌ای است که در تفسیر پدیده‌های تاریخی انتخاب می‌کند. او فلسفه اسلامی را دارای ماهیتی مستقل دانسته که از تلقی ناصواب پاره‌ای از مورخان غیر فیلسوف معاصر که آن را ذیل عنوان‌های «فلسفه عربی» یا «فلسفه مسلمانان» قرار داده‌اند، جداست. به نظر کربن فراگیری معنوی مفهوم دینی از اسلام به محدودیت‌های قومی یا ملی قابل تحویل نیست. او «فلسفه اسلامی» را فلسفه‌ای می‌داند که تکوین و صورت‌های متنوع آن به‌طور اساسی با امر دینی و معنوی اسلام پیوند یافته است. به‌طوری‌که در اسلام به‌گونه‌ای مخصوص، تاریخ فلسفه از تاریخ معنویت جدایی‌ناپذیر است.

کربن در طرح تاریخ فلسفه اسلامی برای نخستین بار شرحی درباره فلسفه نبوی که صورت بدیع و شکوفایی خودجوش وجدان اسلامی است، آورده است. به نظر او تحقیق فلسفی در اسلام در جایی در محیط مناسب بوده که درباره امر بنیادین نبوت و وحی نبوی همراه با مشکلات و وضعیت تأویلی به تأمل پرداخته است. به نظر او فلسفه، صورت «حکمت نبوی» به خود می‌گیرد و به همین دلیل او در بررسی خود حکمت نبوی شیعی را در دو صورت اصلی امامیه و اسماعیلی در صدر قرار می‌دهد.

تاریخ اجتماعی هنر (۴ جلدی با قاب)

آرنولد هاوزر

ترجمه: ابراهیم یونسی

آرنولد هاوزر مورخ بریتانیایی هنر و فیلم، در سال ۱۸۹۲ در شهر تیمیشوار مجارستان چشم به جهان گشود.
در دانشگاه‌های بوداپست وین، برلین و پاریس در رشته‌هایتاریخ هنر و ادبیات به تحصیل پرداخت. در سال ۱۹۱۸ درجه دکترای خود را از دانشگاه بوداپست درزیبایی‌شناسی رمانتیک آلمانی دریافت کرد. در اینجا به مقام استادی رسید و سپس مدیر شورای اصلاحات در آموزش تاریخ هنر شد. در پاریس از شاگردان هانری برگسنبود و از او تأثیرات بسیار پذیرفت. پس از جنگ اول جهانیو به دنبال پیروزی ضدانقلاب در مجارستان، آن کشور را ترک گفت و دو سال از عمرش را در ایتالیا به تحقیق دربارهٔ تاریخ هنر عصر باستان، هنرهای زیبا و هنر ایتالیا اختصاص داد. در سال ۱۹۲۰ به برلین رفت و در آنجا این نظریه را مطرح کرد که مسایل هنر و ادبیات اساسأ مسایلی جامعه شناختی اند. سپس در آثار ماکس وبر، آدولف گولد شمیت، ورنر زومبارت و ارنست ترویلج آلمانی و بعدها چندین جامعه‌شناس بزرگ آمریکایی به تحقیق پرداخت. در وین از ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۸ در مسایل بنیادین هنر جدید فیلم تحقیق کرد که در نوع خود برای محققی پرورش یافته در سنت تحقیقات دانشگاهی آلمان تا آن روزگار، علاقه ای استثنایی به‌شمار می‌رفت. همان‌جا در یک شرکت فیلم‌سازی وینی استخدام و مدیر بازاریابی و تبلیغات شد، از سال ۱۹۳۳ تا سال ۱۹۳۶ عضو هیئت مشورتی سانسور فیلم و مدرس نظریه و فناوری فیلم در کالج وین بود. اما در سال ۱۹۳۸ هاوزر که بهودی بود مجبور شد آلمان را ترک گوید و راهی انگلستان شود.

تاریخ قرآن

محمود رامیار

در کتاب حاضر می توان مطالبی پیرامون وحی در لغت، سابقه وحی، وحی در قرآن، شهادت قرآن بر وحی محمدی، سنت و حدیث، حدیث قدسی، چگونگی وحی در قرآن از قول پیامبر و از روایت شاهدان، نام های قرآن، آغاز وحی، چگونگی وحی، در مدار وحی، نزول قرآن و… اطلاعات مهم و تازه ای به دست آورد. این کتاب به مسائل مربوط به قرآن می پردازد و تاریخ آن به زبان فارسی است. نثر این کتاب ساده و امروزی است و نویسنده از منابع اهل سنت و شیعه و منابع غربی نیز استفاده کرده است. تاریخ قرآن رامیار، اولین کتاب فارسی در موضوع خود است و در میان کتابهای تاریخ قرآن نوشته دانشمندان مسلمان، جایگاه ممتازی دارد. این کتاب برگزیده دومین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران است. رامیار فارغ التحصیل دانشگاه ادینبورو است که دو خاورشناس مشهور آن، ریچارد بل و مونتگمری وات در آن دانشگاه سالها تدریس کرده و هر دو دارای اثر در تاریخ قرآن هستند. رامیار در طول نزدیک به دو دهه در تاریخ قرآن خود بازنگری نمود و آن را با حجمی بیش از دو برابر حجم اول در ۱۳۶۲ شمسی انتشار داد.

تاریخ فکر از سومر تا یونان و روم

فریدون آدمیت

فریدون آدمیت (۱۲۹۹، تهران – ۱۰ فروردین ۱۳۸۷، تهران)، نویسنده، تاریخ‌نگار و همچنین از مقامات عالی‌رتبه وزارت امور خارجه ایران بود. آثار وی عمدتاً دربارهٔ تاریخمشروطیت و شخصیت‌های مرتبط با آن بود. روش او در تاریخ‌نگاری به گفتهٔ خودش، تاریخ‌نگاری تحلیلی-انتقادی بود.

تاریخ کامل ابن اثیر (۱۴ جلدی)

عزالدین بن اثیر

ترجمه: محمدحسین روحانی

ابن اثیر نوشتهٔ خود را به بدرالدین لؤلؤ فرمانروای موصل پیشکش کرده‌است. الکامل یکی از مهم‌ترین منابع برای پژوهش در تاریخ مغول است. همچنین ابن اثیر به‌طور کامل از سلسلهٔ قراختاییان یاد می‌کند، که در منابع دیگر کمتر از آن یاد شده‌است. الکامل دربارهٔ تاریخ ایران در دوران ساسانی و نیز سده‌های نخستین اسلامی، مطالب و اطلاعات مفیدی را ارائه می دهد.

این کتاب تاریخ آفرینش را از آغاز آن تا سال ۶۲۸ قمری (۱۲۳۱ میلادی) در بر دارد (تا دو سال قبل از مرگ نویسنده). هرچند تا سال ۳۰۲ قمری (۵۰۲ میلادی) این اثر بیشتر وامدار تاریخ طبری و از آن پس دیگر تاریخ‌نگاران ایران و اسلام است، اما در بخش تاریخ ترکتازی مغولان،تاریخ کامل از نخستین گزارش‌ها و منابع محسوب می‌شود.

تاریخ طبری (دوره ۱۶ جلدی)

محمدبن جریر طبری

ترجمه: ابوالقاسم پاینده

کتاب تاریخ طبری در یک مجموعه ۱۶ جلدی گردآوری و مرجع عمده تاریخ ایران تا ابتدای قرن چهارم هجری است. نکته مهم این است که این کتاب مأخذ عمده بسیاری از نویسندگان و محققینی واقع شده‌است که بعد از جریر طبری به تألیف و روایت تاریخ اسلام اهتمام ورزیده‌اند. ابوالقاسم پاینده در سال ۱۳۵۲ هجری شمسی این مجموعه را به فارسی ترجمه نمود.