تاریخ ماد

ا. م. دیاکونوف

ترجمه: کریم کشاورز

در حوزه باستان‌شناسی، در نیم‌قرن اخیر، کشف‌هایی صورت‌گرفته ولوح‌هایی قرائت شده که گوشه‌هایی از تاریخ ماد را تا حدی روشن ساخته است. دیاکونوف، مولف تاریخ ماد، با توجه به این که مادها پیش از دوران هخامنشیان بر بخش وسیعی از ایران حکومت می‌کردند، به گرد آوردن مدارک و استاد جدید و تنظیم و تدوین و نقد آن‌ها و نیز تطبیق مطالب تاریخی کنونی با همان مدارک پرداخته است و چون وی، علاوه بر تخصص در تاریخ خاور باستانی، متخصص فقه‌اللغه و دانشمند زبان‌شناس بود از اسناد و مدارک مستقیما بهره گرفت و بدین‌سان بر جنبه تحقیقی کتاب افزود و آن‌را گرانقدر کرد. در این کتاب مهم‌ترین مراحل تاریخ ماد قدیم-از آغاز تشکیل طبقات در جامعه مزبور تا تاسیس امپراتوری بزرگ ماد و سپس، بعد از استقرار حکومت پارس، ظهور سلطنت «ماد-آتروپاتن» (پایان قرن ششم قبل از میلاد)-به یاری مدارک و مطالب آثار مکتوب روشن شده است.

تاریخ ادبیات زبان عربی؛ از عصر جاهلی تا قرن معاصر

حنا الفاخوری

ترجمه: عبدالمحمد آیتی

از دیرباز، شاعران ما، اشعار اعراب جاهلی را می‌خواندند، و آنان که دیوان شعر تازیان را از بر داشته‌اند، بر کسانی که حتی قصیدۀ عمروبن کلثوم را خواندن نمی‌توانسته‌اند، مفاخرت می‌کرده‌اند و تا بگویند که دهانشان پر از عربی است، امرؤالقیس و لبید و اخطل و اعشای قیس را در بیتی می‌آوردند، یا در توان سخنوری، خود را به شحبان وائل و حسان بن ثابت تشبیه می‌کردند، و شاگردان آرزو می‌کردند که کاش فرزدق و زهیر و رؤبه و کمیت و اخطل و بشار و ابن رومی ابن معتز و ابن هانی و دعبل و امروالقیس و طرفه و نابغه…. در زمان آنان می‌بودند و شعر استادانشان را می‌شنیدند.

…از این‌سو نیز چنین بود. آن بزرگان که در آغاز از آنان یاد کردیم حاملان فرهنگ کرامند و پربار قوم ایرانی به درون زندگی اجتماعی و ادبی اعراب بودند. ابونواس اهوازی و بشار طخارستانی، در شعر عرب، سبکی  نو آوردند و آن سنت قدیم را در آغاز قصائد که باید شاعران خود و یارانشان به خرابه‌های منزل معشوق بایستند و اشک بریزند و ویرانه‌ها را ندا دهند، عیب گرفتند و خود نیز آن را فرو گذاشتند. عبدالحمید شیوه‌ای نو در کتابت آورد که برخی آن را به شیوۀ ایرانی می‌خوانند. یعنی در برابر آن نثر موجز که از عصر جاهلی به ارث رسیده بود، راه تفصیل را پیش پای نویسندگان نهاد. از این‌رو او را آغازگر نثر عربی می‌دانند.

این رابطۀ دیر ساله، میان ادبیات ما و ادبیات زبان عربی، ایجاب می‌نمود که در میان این همه آثار ارزنده‌ای که به قلم اهل تحقیق در زمینۀ تاریخ ادبیات ایران و ملتهای دیگر نشر یافته، جای کتابی در تاریخ ادبیات زبان عربی نیز خالی نماند. آنهم کتابی که نه به صورت تذکرۀ شاعران، بلکه به شیوۀ امروز، آمیخته با نقد و تحلیل. و بنده را همواره چنین اندیشه و آرزوئی بود. و چون از تألیف عاجز آمد به ترجمه پرداخت و کار تألیف را بر عهدۀ اهل تحقیق نهاد.

با این تفاصیل، مترجم برای خوانندگان هموطن که می‌خواهند از تاریخ ادبیات این زبان از عصر جاهلی تا قرن معاصر آگاهی نسبتاً گسترده‌ای داشته باشند، کتابحناالفاخوری را برگزید و پس از مشورت با برخی از ارباب بصیرت این نظر توقیع تأیید یافت.

شمار شاعران و نویسندگان که در این کتاب به تفصیل آمده از آنچه دیگران آورده‌اند کمتر است و نویسندۀ محقق آن برای شناساندن آن گروه که بر این صحنه نقش مؤثری داشته‌اند و منشأ اثر و خالق آثاری درخور بوده‌اند، بیشمار مایه گذاشتند و به تحقیق و تفحص پرداخته و کوشیده است تا زوایای ذهن آنان را بکاود و در اعماق فکرتشان خوض کند. بنابراین آن دستۀ دیگر را که در تحول و تطور و تکامل این فن نقشی مؤثر نداشته‌اند، اگر به فراموشی نسپرده باشد به اختصار برگزار کرده است. به‌راستی با وجود خورشیدهای تابنده‌ای چون امرؤالقیس و بشار و ابونواس و بحتری و ابوتمام و متنبی و شوقی چه جای این یا آن نظم‌باف مقلد است؟ که در پیش شمع افق چراغدان ثریا به خاموشی گراید.

مؤلف در این کتاب، پس از ذکر مقدماتی، سراسر تاریخ ادب عربی را به شش دوره تقسیم کرده است: عصر جاهلی، عصر خلفای راشدین و اموی، عصر عباسی در شرق، عصر عباسی درغرب، عصر مغول و ترک و عصر نهضت.

تاریخ مصور آمریکا (۳جلدی)

فاطمه شفیعی سروستانی

فاطمه شفیعی سروستانی دارای دکترای مطالعات آمریکا از دانشگاه تهران نویسنده این کتاب است که با استفاده از بیش از هزار کتاب و مقاله علمی این کتاب را به رشته تحریر در آورده است.

چارچوب اصلی روایت تاریخ مصور آمریکا حرکت در سیر تاریخ از زمان گام نهادن اولین انسان بر خاک قاره آمریکا تا سال ۲۰۱۸ است.

در این کتاب نه فقط به تاریخ این کشور که به بنیان های فکری پایدار و تغییر ناپذیرش نیز پرداخته شده است. به همین جهت پرونده های مستقلی همچون سرمایه داری آمریکایی، بنیادگرایی مسیحی،محافظه کاری ،زنان،شبه نظامی گری و میهن پرستی و روابط ایران و ایالات متحده نیز بصورت کامل در کتاب مطرح شده است.

کتاب حاضر دارای ۱۲ ضرب داغکوب است که به لحاظ هنری کتابسازی آن را در رده آثاری هنری و نفیس قرار داده است.

این کتاب در کنار متن مفصلش که بیش از یک میلیون و پانصدهزار کلمه است بیش از ۳۵۰۰ تصویر و اینفوگرافی دارد که همه مخاطبین با هر سطح تحصیلی را با فرهنگ آمریکایی، سیاست آمریکایی و هر آنچه مربوط به آمریکاست آشنا می‌کند.

تاریخ جنون

میشل فوکو

ترجمه: فاطمه ولیانی

میشل فوکو، فیلسوف فرانسوی در این کتاب با روش تحلیل گفتمان مفهوم جنون و سیر پیدایش بی خردی و دیوانگی به موازات حاکمیت خرد بر انسان و شکلی از تاریخ که در آن خرد حاکم بر انسان، همسایه او را محبوس می‌کند و انسان با واسطه زبان بیرحمانه نا دیوانگی، وجود خود و دیگری را به رسمیت می‌شناسد را بررسی می‌کند. وی از تابلوی کشتی احمق‌ها برای روی جلد کتاب تاریخ جنون استفاده کرده‌است.
میشل فوکو در مقدمه کتاب خواهان نگاشتن شکل دیگر دیوانگی‌ست. آن دیوانگی‌ای که «خرد حاکم انسان، همسایه او را محبوس می‌کند و انسانها از طریق این عمل و با واسطه زبانِ بیرحمانه نادیوانگی با یکدیگر رابطه برقرار می‌کنند، و وجود یکدیگر را به رسمیت می‌شناسند».
علاوه بر چنین خواستی، فوکو خواستِ دیگری هم دارد: دست یافتن به درجه صفرِ دیوانگی در سیر جنون؛ وی درجا منظور خویش را توضیح می‌دهد: «زمانی که برداشت انسان از جنون یکدست و نامتمایز بود، زمانی که مرزبندی میان عقل و جنون خود هنوز مرزبندی نشده بود»

تاریخ مردم ایران (۲جلدی)

عبدالحسین زرین کوب

جلد اول کتاب به تاریخ قبل از اسلام ایران مربوط می شود. از آن جا که طبق شاهنامه تاریخ قبل از اسلام ایران از دو قسمت تاریخ پهلوانی و تاریخ واقعی تشکیل شده، لذا نویسنده تمام سعی و کوشش خود را به کار برده تا تاریخ اساطیری ایران را به تاریخ واقعی آن پیوند دهد و در این زمینه موفق هم شده است. نویسنده به صورت تحلیلی با مسایل برخورد کرده و این یکی از محاسن این اثر است که آن را از حالت وقایع نگاری در آورده است.

در جلد دوم کتاب، تاریخ ایران بعد از اسلام مورد بحث قرار گرفته است. فتح ایران توسط مسلمین، اشاراتی به عهد خلفای راشدین و بحث پیرامون امویان، عباسیان، سلسله های طاهریان، علویان طبرستان، سامانیان، صفاریان، غزنویان، سلاجقه و… از جمله بخش های مختلف کتاب است. سلسله های مختلف در کنار نهضت های شیعی، خارجی، مزدکی و… و نیز کلیاتی راجع به فرق و مذاهب، تصوف، کلام، فلسفه و ادبیات فارسی و نیز اطلاعات جغرافیایی تاریخی ایران در جلد دوم تشریح و تحلیل شده است.

درباره قرون اولیه ایران اسلامی نگرش ها و تحلیل های متفاوتی ناشی از دیدگاه های افراد وجود دارد که باعث ابهام در درک واقعیات برای خواننده امروز می شود. زنده یاد زرین کوب با موشکافی، اشراف و جامع نگری ویژه، در این کتاب بسیاری از ابهامات را پاسخ می دهد.

تاریخ صنعت و اختراع (۵جلدی)

موریس دوما

ترجمه: عبدالله ارگانی

عطش پیشرفت و افزون بر دستاوردهای تکنیکی برای غلبه بر دشواری‌های زندگی و ناسازگاری‌های محیط، کلیترین سائقه‌ای است که انسان هوشمند از ابتدا آن را دنبال کرده است. این تشنگی که احساس و نیز رفع آن، تنها در منزلت انسان است او را از فرمانبری طبیعت سرکش به مقام حکومت بر آنان اعتلا داده است… مجموعه حاضر پیرامون موضوعاتی جامع و کم نظیر درباره تاریخ صنایع از انقلاب صنعتی به این سو است. در این مجموعه صنایع مختلف ریشه‌یابی شده و روند تکاملی، دانشمندان، تحولات و مسیر عوامل مهم تا امروز به‌طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است.

تاریخ جنبش های اجتماعی در ایران پس از اسلام (مجموعه مقالات)

مؤلف: رضا رضازاده لنگرودی

جنبش‌های اجتماعی در ایران پس از اسلام مشتمل بر بیست مقاله است که ذیل سه سرفصل اصلی، «جنبش‌های سیاسی» و «جنبش‌های اعتقادی» و «جنبش قرمطیان» را عمدتاً در فاصلهٔ قرن‌های اول تا پنجم هجری به‌بحث می‌گذارد: از ابومسلم خراسانی و مُقنَّع تا مرداویج گیلی، از فرقهٔ مُرجِئه تا ابن‌مقفع و خرمدینان، و در آخر قرمطیان در بحرین و یمن و خراسان.

رضا رضازاده لنگرودی با بهره‌گیری دانشورانه از منابع پرشمار غربی و شرقی، تصویری چندوجهی از کنش‌گران تاریخ‌ساز در این عصر می‌سازد که در دل تعارضات قدرت و مناقشات دینی، اقتدار و جهان‌روایی را به مبارزه می‌طلبیدند.

تاریخ جنبش مزدکیان

اوتا کرکلیما

ترجمه: دکتر جهانگیر فکری ارشاد

در کتاب حاضر سعی شده است، تاریخچۀ جنبش مزدکیان بنحو موجزی بیان گردد و با دیدی انتقادی مورد قضاوت قرار گیرد. البته نباید انتظار داشت، موضوعاتی که مورد تحقیق قرار گرفته، به‌طور کامل بیان شود. شاید هیچ کتابی وسعت لازم برای بیان این مطلب را دربر نداشته باشد. حجم محدود کتاب اینجانب را بر آن داشت تا از ذکر بسیاری مطالب غیر اساسی چشم‌پوشی کنم و بحث دربارۀ آنها را به مقالات بعدی خود واگذار نمایم. این طریقۀ تجزیه و تحلیل باعث شده است که بسیاری از تمایلات اینجانب جامۀ عمل بخود نپوشد و خواننده هر فصل کتاب را همچون بخش مستقلی تلقی نماید.

در اینجا ممکن است سؤالی پیش بیاید که چرا اینجانب در این کتاب مطلبی را که قبلاً توسط کریستن‌ سن و پژوهندگان دیگر عمیقاً مورد تحقیق قرار گرفته است، مجدداً برای نگارش برگزیده است.

اگرچه دیدگاه این محقق بزرگ دانمارکی در خصوص این دورۀ مهم از تاریخ ایران هنوز هم اعتبار خود را حفظ کرده، ولی عصر جدید به ما نشان داده است که مطالعات وی باید توسط دیگران تکمیل گردد. پاره‌ای از نتایجی که «کریستن سن» از تحقیقات خویشتن گرفته است، امروزه دیگر طرفدار چندانی ندارد. علاوه بر آنچه گذشت، مآخذی که در کتاب حاضر مورد استفاده قرار گرفته است، وسعت بیشتری را دربر دارد. دراین کتاب از متونی استفاده شده است که قبلاً در نمایاندن تاریخ مزدکیان هیچگونه نقشی نداشته‌اند. سرانجام باید اضافه کنم که این نویسنده نیز خویشتن را محق می‌داند تا مطلب مورد نظر را بگونۀ دیگری درک کرده، از دیدگاه دیگری به تاریخ نظر افکند. متخصصین این امر متوجه خواهندشد که اینجانب مطالب را با دیدی انتقادی نگریسته، سنجیده و به کار برده است . امید است که آنان نیز نتایجی را که اینجانب بدست آورده است، مورد قضاوت صحیح خویش قرار دهند.