رؤیای عصر روشنگری (ظهور فلسفه‌ی نوین)

آنتونی گاتلیب

مترجم: فریبرز مجیدی

عمر فلسفة غربی اینک به دو هزار و پانصد سال رسیده است، اما بخش بزرگی از آن در دو مقطع جداگانه‌ای سپری شد که هر یک حدود 150 سال به طول انجامید. مقطع نخست در آتنِ سقراط، افلاطون، و ارسطو بود، یعنی از میانة سدة پنجم تا اواخر سدة چهارم پیش از میلاد. مقطع دوم در اروپای شمالی بود، که در پی جنگ‌های مذهبی اروپا و ظهور علمِ گالیله‌ای پدید آمد. دامنه‌اش از دهة 1630 تا آستانة انقلاب فرانسه در اواخر سدة هجدهم گسترده است. در آن چند سالِ نسبتاً اندک، دکارت، هابز، اسپینوزا، لاک، لایب‌نیتس، هیوم، روسو و ولتر – یعنی اکثر مشهورترین فیلسوفان عصر جدید – منشأ آثاری شد. همة اینان اشخاصی متفنّن یا غیرحرفه‌ای بودند: هیچ یک از آن‌ها با دانشگاهی سر و کار نداشت. در زمینة مفاهیمِ ضمنیِ علمِ جدید و دربارة پیامدهای بلوای دینی به کندوکاو پرداختند، و از این راه به جایی رسیدند که بسیاری از نگرش‌ها و آموزه‌های سنتی را کنار گذاشتند. مجموعة تلاش‌های این دسته از اندیشمندان عصر روشنگری در این مجلّه گرد آمده است.