آنتون چخوف

ترجمه: کامران فانی

چخوف یکی از ملایم‌ترین و خوش‌خُلق‌ترین نویسندگان روسی است. در وجود او نوعی نجابت و لطفِ واقعی، نوعی ادبِ روحی و ظرافتِ ذاتی وجود دارد که ـ برخلاف آنچه چنین ویژگی‌هایی گاه در آثار تورگنیف دیده می‌شود ـ با هیچ نوع خودآگاهیِ اشرافی و غرورِ المپی‌وار آلوده نشده است.

او پزشکی بود، انسانی مبتلا به بیماری سل، و عاشقی پرشور نسبت به کودکان؛ و در همهٔ آنچه چخوف می‌نویسد، نوعی انسان‌دوستیِ ظریف، بازیگوش و خاص وجود دارد که جاذبه‌ای منحصربه‌فرد و کاملاً ویژه دارد.

«مرغ دریایی» نمایشنامه‌ای سرشار از ظرافت‌های دقیق، نکته‌های پنهان و لحظه‌های رؤیایی از خردِ انسانیِ خجالتی و فروتن است. شیوه‌ای که در آن عناصر بیرونی ـ یعنی صرفاً پس‌زمینه و صحنه‌آرایی نمایش ـ برای عمیق‌تر کردن و افزایش دادن تأثیر دراماتیک به کار گرفته می‌شوند، ویژگی‌ای است که به‌طور خاص به این نویسنده تعلق دارد.

چخوف از آن نوع حساسیت تخیلی برخوردار است که باعث می‌شود هر شیء مادی که انسان با آن روبه‌رو می‌شود، حامل معنایی روحانی و اشاره‌ای درونی گردد.

صرفِ ماجرای داستان و طرح روایی ـ چه در نمایشنامه‌های او و چه در داستان‌هایش ـ موضوع اصلی نیست. موضوع مهم، نوعی روشن‌شدگی ناگهانی و اندوه‌بار است که از طریق آرایشی تصادفی از انسان‌ها یا اشیا، بر حقیقت بنیادین زندگی افکنده می‌شود؛ از طریق حرکتی پرمعنا یا نمادین؛ یا از طریق جنبشی معنادار در میان شنوندگان خاموش.

یوهان ولفگانگ فون گوته

ترجمه: امیر معدنی پور

«سال‌های شاگردی ویلهلم مایستر» که در سال‌های ۱۷۹۵ و ۱۷۹۶ منتشر شد، دومین رمان گوته و یکی از آثار بنیادین در تاریخ رمان به شمار می‌آید. بسیاری آن را نخستین رمان پرورش و بالندگی شخصیت می‌دانند؛ گونه‌ای از رمان که بر رشد، خودشناسی و تکامل شخصیت اصلی تمرکز دارد.

داستان دربارهٔ ویلهلم، جوانی است که در میانهٔ سدهٔ هجدهم زندگی می‌کند و می‌کوشد از جهان محدود، خشک و بورژواییِ محل رشد خود رهایی یابد و به آرزویش، یعنی دستیابی به کامیابی و تحقق خویشتن به‌عنوان بازیگر و نمایشنامه‌نویس، برسد.

رمان گوته تأثیری عظیم بر جنبش رمانتیسم بر جای گذاشت. فیلسوفانی چون هگل، شلینگ، نووالیس و شوپنهاور آن را از مهم‌ترین رمان‌هایی می‌دانستند که تا آن زمان نوشته شده بودند. فریدریش شلگل نیز آن را، در کنار انقلاب فرانسه و فلسفهٔ فیشته، یکی از «سه گرایش بزرگ عصر» نامید.

این اثر بر موسیقی نیز تأثیر چشمگیری گذاشت و آهنگسازانی چون لودویگ فان بتهوون، فرانتس شوبرت و روبرت شومان اشعار این رمان را دستمایهٔ ساخت آثار موسیقایی خود قرار دادند.

«سال‌های شاگردی ویلهلم مایستر» همچنین تأثیر عمیقی بر نویسندگان انگلیسی‌زبان سدهٔ نوزدهم گذاشت؛ از جمله توماس کارلایل که نخستین مترجم انگلیسی این اثر بود و جورج الیوت که از آن الهام فراوان گرفت.

هوراس

ترجمه: میرجلال الدین کزازی

«قصیده‌ها» مجموعه‌ای از اشعار غنایی لاتین هوراس است که در چهار کتاب گردآوری شده‌اند. این اثر یکی از مهم‌ترین نمونه‌های شعر غنایی در ادبیات لاتین به شمار می‌رود و قالب و سبک ویژه‌ای که هوراس در سرودن قصیده‌ها پدید آورد، از آن زمان تاکنون الهام‌بخش شاعران بسیاری بوده و توسط آنان تقلید شده است.

سه کتاب نخست قصیده‌ها در سال ۲۳ پیش از میلاد منتشر شدند. این مجموعه چنان جایگاه والایی در ادبیات لاتین دارد که مجلهٔ «کواردرنت» آن را مجموعه‌ای دانسته است که «هیچ مجموعه‌ای از اشعار غنایی، چه پیش از آن و چه پس از آن، در ادبیات لاتین با آن برابری نمی‌کند.» کتاب چهارم نیز که شامل پانزده شعر است، در سال ۱۳ پیش از میلاد انتشار یافت.

قصیده‌های هوراس بر پایهٔ تقلیدی آگاهانه از شعرهای کوتاه غنایی یونان باستان شکل گرفتند. هوراس از شاعران بزرگی چون پیندار، سافو و آلکایوس تأثیر پذیرفت و قالب‌های شعری آنان را به میراث ادبی روم منتقل کرد. با این حال، نبوغ واقعی او در صرفاً تقلید از شاعران یونانی نبود، بلکه در توانایی او برای سازگار کردن این قالب‌های کهن با شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی روم در دوران آگوستوس آشکار شد.

هوراس توانست روح شعر یونانی را با تجربهٔ زندگی رومی درآمیزد و دربارهٔ موضوعاتی جهانی همچون عشق، دوستی، شراب، دین، اخلاق و میهن‌دوستی به زبانی تازه و متناسب با عصر خود سخن بگوید. برخی از قصیده‌های او به ستایش آگوستوس، نخستین امپراتور روم، و نزدیکان او اختصاص دارند و بازتاب‌دهندهٔ فضای سیاسی و فرهنگی دوره‌ای هستند که روم پس از سال‌ها جنگ داخلی به سوی نظم و ثبات حرکت می‌کرد.

با وجود ارتباط هوراس با دربار آگوستوس، شعر او تنها مدح قدرت سیاسی نیست؛ بلکه تأملی عمیق دربارهٔ وضعیت انسان و ناپایداری زندگی است. او در بسیاری از اشعار خود به کوتاهی عمر، عدم اطمینان آینده، ضرورت آرامش درونی و اهمیت رضایت از لحظهٔ حال می‌پردازد. از دیدگاه هوراس، انسان خردمند کسی است که بتواند میان خواسته‌ها و محدودیت‌های زندگی تعادل برقرار کند و از افراط و زیاده‌خواهی دور بماند.

یکی از مفاهیم اساسی در اندیشهٔ هوراس، ایدهٔ «میانهٔ طلایی» (Golden Mean) است؛ اصلی که بر اعتدال و پرهیز از افراط تأکید دارد. هوراس نه زندگی مبتنی بر جاه‌طلبی بی‌پایان و قدرت‌طلبی را مطلوب می‌داند و نه کناره‌گیری کامل از لذت‌ها و مسئولیت‌های جهان را. او راه خردمندانه را در یافتن تعادل میان لذت و خویشتن‌داری، میان آرزو و پذیرش واقعیت، و میان فعالیت اجتماعی و آرامش شخصی می‌بیند.

به همین دلیل، قصیده‌های هوراس تنها مجموعه‌ای از اشعار تاریخی متعلق به روم باستان نیستند؛ بلکه اثری فلسفی و انسانی‌اند که پرسش‌های همیشگی بشر دربارهٔ عشق، مرگ، زمان، قدرت، شادی و معنای زندگی را مطرح می‌کنند. توانایی هوراس در ترکیب زیبایی شاعرانه، اندیشهٔ اخلاقی و مشاهدهٔ دقیق طبیعت انسان سبب شده است که آثار او پس از بیش از دو هزار سال همچنان جایگاهی برجسته در تاریخ ادبیات جهان داشته باشند.

ویکتور هوگو

ترجمه: محمدرضا پارسایار

این رمان تاریخی و گوتیکِ برجستهٔ فرانسوی که داستان آن در پاریسِ قرون وسطی و در سایهٔ دو برج باشکوه بزرگ‌ترین نماد شهر، یعنی کلیسای جامع نوتردام، جریان دارد، روایت تکان‌دهنده و فراموش‌نشدنی کوازیمودو، ناقوس‌نواز معلول نوتردام، است؛ مردی که می‌کوشد در برابر سرپرست خود، کلود فرولو، که نگرشی تبعیض‌آمیز نسبت به افراد دارای معلولیت دارد و همچنین در پی نابودی و نسل‌کشی جمعیت روما (کولی‌های) پاریس است، ایستادگی کند.

این رمان یکی از آثار بنیادین ادبیات فرانسه به شمار می‌آید و تاکنون بیش از دوازده بار به فیلم سینمایی اقتباس شده است. افزون بر آن، اقتباس‌های فراوانی برای تلویزیون و صحنهٔ تئاتر نیز از آن ساخته شده‌اند؛ از جمله فیلم صامت سال ۱۹۲۳ با بازی لان چینی، فیلم ناطق سال ۱۹۳۹ با بازی چارلز لاتن و انیمیشن مشهور دیزنی در سال ۱۹۹۶ با صداپیشگی تام هالس در نقش کوازیمودو.

این رمان با هدف پاسداری از ارزش‌های فرهنگی فرانسه در دورانی نوشته شد که کشور در حال تجربهٔ دگرگونی‌های گسترده بود؛ تحولاتی که به تخریب بسیاری از بناهای گوتیک فرانسه انجامیده بود. انتشار این اثر، کلیسای جامع نوتردام پاریس را به نمادی ملی تبدیل کرد و نقش مهمی در برانگیختن علاقهٔ عمومی به حفظ و مرمت معماری گوتیک ایفا کرد.

جروم ک. جروم

ترجمه: شهربانو صارمی

«همهٔ ما موافق بودیم که بیش از حد کار کرده‌ایم و به استراحت نیاز داریم. یک هفته در دل آب‌های روان؟ جورج پیشنهاد داد که به رودخانه برویم.»

و بدین ترتیب، با همراهی چندین سبد پر از خوراکی و یک قایق سرپوشیده، سه مرد (که البته سگشان را نیز نباید فراموش کرد) سفری سرشار از اتفاقات خنده‌دار و دردسرهای پایان‌ناپذیر را در امتداد رود تیمز آغاز می‌کنند.

در فاصلهٔ میان افتادن در آب، گم شدن در هزارتوی همپتون کورت و گرفتار شدن در انواع ماجراهای پیش‌بینی‌نشده، جروم کی. جروم فرصت می‌یابد دیدگاه‌های طنزآمیز و تأمل‌برانگیز خود را دربارهٔ جهان پیرامون بیان کند؛ دیدگاه‌هایی که از زمانی که این گردش سبک‌دلانه در واپسین سال‌های قرن نوزدهم انجام شد، نه‌تنها تازگی خود را از دست نداده‌اند، بلکه امروزه جذابیت و عمق بیشتری نیز یافته‌اند.