پرسپکتیو به منزله صورت سمبلیک

اروین پانوفسکی

مترجم: محمد سپاهی

اروین پانوفسکی این کتاب را به هنگامی نوشت که در آلمان بود و هنوز به امریکا مهاجرت نکرده بود. او در این سال‌ها محقق مؤسسه‌ی واربورگ بود و از این اقبال برخوردار بود که در این مؤسسه با فیلسوف برجسته‌ی آلمانی و نظریه‌پرداز «فلسفه‌ی صورت‌های سمبلیک»، ارنست کاسیرر، هم‌سخن باشد. پانوفسکی در این کتاب ایده‌ی «صورت سمبلیک» را از کاسیرر وام می‌گیرد و با توسل به آن به تحلیل پرسپکتیو در نقاشی‌های رنسانسی می‌پردازد. از دیدگاه وی، نمی‌توان پرسپکتیو را یک تکنیک نقاشی در نظر گرفت بلکه آن بیش‌تر یک تکنیک فرهنگی است و به تحولات فکری و فرهنگی‌ای ارجاع دارد که در عصر رنسانس شکل گرفتند. از جمله‌ی این تحولات توجه به انسان به عنوان فاعل شناسایی بود که از منظر خود به دنیا می‌نگریست. این تلقی به تغییری در جهان‌بینی این دوران در خصوص نسبت میان انسان و جهان منجر شد که در نهایت یکی از نمونه‌های عینی آن را می‌توان در پرسپکتیو رنسانسی شاهد بود. پانوفسکی در این کتاب که زمان انتشارش همواره محل ارجاع بوده است، با توجه به دانش‌های مختلف از فلسفه تا ریاضیات و علوم تجربی، به تحلیل پرسپکتیو می‌پردازد و اکتشاف آن در نقاشی رنسانسی را صرفاً با علم مرتبط نمی‌داند. این کتاب یکی از نمونه‌های موفق مطالعات میان‌رشته‌ای در زمینه‌ی هنر است. .