یک قرن انقلاب در ایران (جنبش های اجتماعی در ایران)

جان فوران

ترجمه: حسن اسدی

شماری از پژوهشگران، انقلاب را با صفت «اسلامی» تعریف کرده‌اند، لیکن من معتقدم میان انقلاب ایران و‌ جمهوری اسلامی یک تمایز قطعی و آشکار وجود دارد…
در اغلب مقاطع انقلاب، خواست‌های ایجابی مردم در سه شعار عمده استقلال، آزادی و جمهوری خلاصه می‌گردید. در واپسین مقطع، انقلاب به «جمهوری اسلامی» تبدیل شد. گفتمان اسلامی با این که در مراحل پایانی انقلاب موثرترین ایدئولوژی بسیج‌کننده به شمار می‌آمد، اما چندان هم یک ایدئولوژی واحد، یکدست و از نظر سیاسی منسجم نبود. محققان انقلاب ایران دست کم چهار قرائت از گفتمان اسلامی را مشخص نموده‌اند: اسلام رادیکال روشنفکران جوان، اسلام مبارز آیت‌الله خمینی، اسلام لیبرال بازرگان و اسلام سنتی علما. در خلال بحران انقلابی، این چهار گرایش متفاوت اسلام شفیعی بر سر ایجاد یک گفتمان اسلامی بسیج‌کننده به توافق رسیدند. از ترکیب گفتمان‌های لیبرال و چپ با گفتمان شیعی یک گفتمان رادیکال- مردمگرای انقلابی پدید آمد. این گفتمان تا چندی پس از انقلاب نیز تداوم داشت اما سرانجام گفتمان‌های غیر اسلامی از گفتمان اسلامی تصفیه گردید…
.