سراسر ایران بر پشت اسب

نویسنده : الا کنستانس سایکس

مترجم : محمدعلی مختاری‌اردکانی

این کتاب که در 25 فصل تالیف شده ، حاوی مشاهدات یک بانوی انگلیسی از ایران یکصد سال پیش است.
وی که در جریان مناقشات ایران و انگلیس بر سر تعیین مرز بین ایران و هند که در آن روزگار مستعمره ی انگلیس بود به تهران و سپس از طریق قم و کاشان و یزد به کرمان می آید و تصویر نسبتا روشنی از ایران آن روزگار برای خوانندگان ترسیم می کند. البته مشاهدات او همواره با تحلیل و اعلام نظر شخصی و مقایسه با جهان غرب همراه است. بنابراین خوانندگان این کتاب می توانند از نگرش غربی های آن روزگار نسبت به ایرانیان آگاه شوند. خوانندگان این کتاب در ادامه، همراه با مولف در کرمان و توابع به گشت و گذار مشغول می شود و شمه ای از تاریخ اجتماعی آن روزگار را مطالعه می کند.
در ادامه، از طریق بیابان به بمپور و بهره و سرانجام به کوهک که محل ملاقات هیات های ایرانی و انگلیسی تعیین مرز بود، می رسد و در این سفر طولانی با بیابان های خشک و کوه های سترونی آشنا می شود که شتر – این کشتی بیابان- به آسانی در آن ها رفت وآمد می کند و اعجاب مولف را بر می انگیزد.
علاقه مندان تاریخ با مطالعه ی این کتاب با بخش هایی از تاریخ کرمان در زمان قاجارها آشنا می شوند. تاریخی که به قلم یکی از بیگانگان نگاشته شده و بی شک ارزش خواندن دارد چرا که از هر گونه تعصب ملی و اغراق گویی احتمالی برحذر است و چه بسا در بخش هایی، قلم راه عناد و دشمنی را هم پیموده است.
علاوه بر مطالبی که در 25 فصل تدوین شده است، بیش از 40 تصویر از تهران تا بلوچستان و کرمان بر غنای کتاب افزوده است. به ویژه، عکس هایی از سنگ وزنه امپراتوری هخامنشی که به «کرشا» شهرت داشته و مطالبی به سه زبان عیلامی، بابلی و فارسی باستان بر روی آن نوشته شده بود. تصویر قالیچه مزار شاه نعمت الله که اکنون در موزه ی سارایوو نگهداری می شود و تصویر مقبره ی شاهان کیانی.
روی هم رفته این کتاب از جمله کتابهایی است که به جهت جاذبه های تاریخی، خواننده را تا پایان با خود همراه می برد و حلاوت خاصی دارد.