تاریخ جنون
میشل فوکو
ترجمه: فاطمه ولیانی
میشل فوکو، فیلسوف فرانسوی در این کتاب با روش تحلیل گفتمان مفهوم جنون و سیر پیدایش بی خردی و دیوانگی به موازات حاکمیت خرد بر انسان و شکلی از تاریخ که در آن خرد حاکم بر انسان، همسایه او را محبوس میکند و انسان با واسطه زبان بیرحمانه نا دیوانگی، وجود خود و دیگری را به رسمیت میشناسد را بررسی میکند. وی از تابلوی کشتی احمقها برای روی جلد کتاب تاریخ جنون استفاده کردهاست.
میشل فوکو در مقدمة کتاب خواهان نگاشتن شکل دیگر دیوانگیست. آن دیوانگیای که «خرد حاکم انسان، همسایة او را محبوس میکند و انسانها از طریق این عمل و با واسطة زبانِ بیرحمانة نادیوانگی با یکدیگر رابطه برقرار میکنند، و وجود یکدیگر را به رسمیت میشناسند».
علاوه بر چنین خواستی، فوکو خواستِ دیگری هم دارد: دست یافتن به درجة صفرِ دیوانگی در سیر جنون؛ وی درجا منظور خویش را توضیح میدهد: «زمانی که برداشت انسان از جنون یکدست و نامتمایز بود، زمانی که مرزبندی میان عقل و جنون خود هنوز مرزبندی نشده بود»
تاریخ طبیعی دین 💯
دیوید هیوم
حمید عنایت
دیوید هیوم (به انگلیسی: David Hume) (۷ مه ۱۷۱۱–۲۵ اوت ۱۷۷۶) از فیلسوفان اسکاتلندی و از پیشروان مکتب تجربهگرایی بود. تقریباً همه فیلسوفان بر این اتفاق نظر دارند که او بزرگترین فیلسوف تاریخ بریتانیا و مکتب تجربهگرایی بوده است. او نخستین کسی بود که تهمت الحاد را پذیرفت. پیش از او فیلسوفان بسیاری از ادیان مختلف (مثلاً:از یونان باستانسقراط، از یهودیت اسپینوزا، از مسیحیت جوردانو برونو به الحاد متهم شدهاند که البته همه آنهاالحاد را رد کردند و این تهمتها همه یا ناشی از اختلاف سیاسی بوده یا خود واقعاً کافر بودند ولی خودشان پنهان کردند یا نخواستند باور کنند که کافر هستند (مثل اسپینوزا). هیوم نخستین فیلسوف در تاریخ بشر بود که زمانی به الحاد متهم شد گفت: باید بگویم که کفر خود را میپذیرم. او کسی بود که بر کانت تأثیر بسیاری گذاشت. این جمله کانت معروف است که :هیوم من را از خواب جزم اندیشم بیدار کرد. (در اصل او فلسفه را از خواب جزم اندیشش بیدار کرد)
دین از نظر هیوم
قبول نکردن دین و سر باز زدن از پذیرفتن عقاید دینی اوایل (زمان پیغمبران) معمولاً به خاطر توجیه ناپذیر بودن و یا مسخره بودن معجزات بوده است، اما امروزه گمان نمیکنم که شخص خردمندی بتواند حتی یک دلیل مناسب برای توجیه دین داشته باشد.در کتاب مقدس تناقضات زیادی وجود داشته است. یکی از دلایل آن تجزیهٔ آن پس از مرگ مسیح و بازنویسی آن توسط تعداد زیادی از انسانها (حواریون) است. اما مسئله اصلی این نیست؛ وقتی یک حس قوی برای انسان وجود دارد، انسان آن را رها نمیکند و دنبال حس ضعیف تر مثلاً آثار باستانی و تاریخی نمی رود یا کتب مقدس که سرشار از تعارض و تناقض هم هستند. لذا توقع مذاهب از من برای پیروی از آنها، بسیار خودخواهانه و غیر محترمانه است و من تنها راه را برای رستگاری ام «آموزش بر مبنای خرد و شواهد» میدانم تا به واسطهٔ آن سلطهٔ خرافات را از زندگی ام برای همیشه برچینم و خاتمه دهم.اگر به تاریخ بشر بنگریم «قانون» چیزی متغیر بوده است. هرچند ترمهای ثابت هم در آن وجود داشته که آن را کنترل کرده است. اما اوضاع وخیم تجاری، جنگ یا مذاهب متغیر در کشورها، آب و هوا و مخصوصاً اخلاق حاکم بر اکثریت مردم، همه و همه باعث تغییر قوانین شدهاند.هیوم در کتاب تاریخ طبیعی دین، منشأ پیدایش توحید در میان بشر را «عقل» و پیدایش شرک را ناشی از «ترس» (و برخی دیگر از غرایز) میداند.اولویتها و اختلافهای سلیقهای به شدت بر این قضیه صحت وارد کردهاند. مثلاً در جامعهای دیده شده است مردم باستانی سوریه چنان به خود قحطی و مشقت وارد میکردند، اما گوشت کبوتر را نمیخوردند. یا حتی در «پنجشنبهها» گوشت مرغ حلال اعلام شده است، اما همان گوشت در روزهای جمعه حرام است و هرچه که مینگرم میبینم اینها هیچ علت مشخصی ندارند و احترامها یا دلسوزیهایی بی دلیل است که علتی برایش نمیبینم.
تاریخ فلسفه در اسلام (۴ جلدی)
م. م. شریف
این مجموعه که ترجمه فارسی آن در چهار مجلد منتشر شده مرکب است از 83 فصل به قلم بیش از 50 تن از دانشمندان مؤسسه فرهنگ اسلامی در لاهور که زیر نظر استاد میان محمد شریف به انگلیسی تدوین شده است.
در این کتاب تاریخ فلسفه اسلامی از آغاز تا زمان حاضر در کشورهای اسلامی شرح داده شده است.
مجلد نخست ترجمه فارسی شامل 29 مقاله است درباره موضوعات زیر: فلسفه های هندی در هند پیش از اسلام، اندیشه های چینی و ایرانی و یونانی و اسکندری و سریانی و نیز تفکر عرب پیش از اسلام، تعالیم فلسفی و اخلاقی قرآن، معتزله، مذهب اشعری، طحاویه، ماتریدیه، ظاهریه، نخستین صوفیان، فارابی، ابن باجه، ابن طفیل، خواجه نصیرالدین طوسی.
مجلد دوم شامل 20 مقاله است درباره غزالی و مابعدالطبیعه، تصوف و اخلاق در نزد غزالی، تفکر سیاسی در صدر اسلام از دیدگاه مذهب تسنن، ابوحنیفه و ابویوسف، نظریه سیاسی شیعه، سقوط خلافت عباسی، جلال الدین دوانی، ابن خلدون، ملامحسن فیض کاشانی، و صدرالدین شیرازی (ملاصدرا).
مجلد سوم به موضوعاتی چون تاریخ ادبیات و هنر و علوم اجتماعی و علوم طبیعی اختصاص دارد؛ اشکال شعر و نثر در ادبیات عرب، ادبیات فارسی، ادبیات ترکی، تاریخ نگاری، فیزیک و باقی علوم و بالاخره تأثیر تفکر اسلامی در غرب ازجمله موضوعات این مجلد است.
جلد چهارم و پایانی این مجموعه به تأثیر متقابل فلسفه اسلام و فلسفه غربی در یکدیگر و نهضتهای فکری در عالم اسلام در عصر جدید اختصاص دارد. در ترجمه مقالات این مجموعه گروهی از مترجمان و استادان صاحب نام و آشنا با دقایق فلسفه علوم اسلامی شرکت داشته اند.
فتح الله مجتبایی، کامران فانی، محسن جهانگیری، علی اصغر حلبی، بهاالدین خرمشاهی، علی محمد حق شناس، نصرالله پورجوادی، مرتضی اسعدی، عباس زریاب خویی، اسماعیل سعادت، حسن انوشه، احمد آرام، آزرمیدخت مشایخ فریدنی، حکیم الدین قریشی، علی محمد کاردان، حسن مرندی، محسن شهیدی ... از مترجمان مقالات این مجموعه اند.
تاریخ فلسفه در قرن بیستم
نام نویسنده : کریستیان دولاکامپانی
نام مترجم : باقر پرهام
کتابی که در دست دارید تاریخ فلسفه قرن بیستم نام دارد.مولف این کتاب از فرانسویانی است که در 1949 در داکار،در آفریقا زاده شده،او،پس از گذراندن تحصیلات اش در دانشسرای عالی پاریس،و موفقیت در امتحان دشوار آگره گاسیون فلسفه،سرانجام برای تدریس فلسفه راهی آمریکا شده است و اکنون استاد فلسفه در کونتیکات کالج در نیولندن در آمریکاست.
تاریخ فلسفه راتلج (۱۰ جلدی)
ویراستار: سی. سی. تایلور
ترجمه: حسن مرتضوی
حسن مرتضوي دربارهي اهميت تاريخ فلسفه راتلج ميگويد: «مهمترين ويژگي اين مجموعه نوشته شدنش توسط متفکران متخصص در حوزههاي فلسفي گوناگون است. اين در حالي است که تا پيش از اين مشهورترين مجموعهي فلسفي مورد استفاده در ايران “تاريخ فلسفهي کاپلستون” بود که توسط يک نفر و با يک ديدگاه مشخص نوشته شده است. اما “تاريخ فلسفهي راتلج” را نهتنها متخصصان سرشناس در حوزههاي فکري مختلف نوشتهاند، بلکه در نهايت جي. اچ. آر. پارکينسون و استوارت شنکر دو ويراستار سرشناس اين مجموعه را ويرايش و بازبيني کردهاند.» ويراستاران کتاب معتقدند کوشيدهاند مقالات اين کتاب را براي مخاطبان غيرحرفهاي فلسفه نيز کاربردي و به دادههاي پايهاي و مقدماتي فلسفي آنها کمک کنند و همچنين براي دانشجويان فلسفه نيز تکميلکنندهي مرجعهاي قبلي آنها باشد. «تاريخ فلسفهي راتلج» در ده جلد تدوين شده است که تاريخ فلسفه را از پيشاسقراطيان تا قرن بيست ميلادي در برميگيرد. کل مجموعه دو سرويراستار دارد و علاوه بر آن هر جلد هم ويراستاري دارد که متخصص دورهي تاريخي موردنظر در آن جلد است. در هر جلد سرفصلها برحسب فيلسوفان تأثيرگذار يا جريانهاي غالب تقسيم شدهاند و اين کاملاً بسته به موقعيت و اهميت، فرق ميکند. جي. اچ. آر. پارکينسون و استوارت شنکر سرويراستاران اين مجموعهاند. هر فصل را نويسندهاي متخصص در موضوع و صاحب آثار در آن نگاشته است. از اينرو قلمها، سليقهها و رويکردهاي گوناگوني در آن مشاهده ميشود اما در کل، رويکرد تحليلي در اين تاريخ فلسفه غلبه دارد. ويراستاران گفتهاند جدا از تفکر فيلسوفان زمينههاي تاريخي انديشههاي ايشان نيز مدنظر بوده است.
تاریخ فلسفه سیاسی (جلد اول: قدما)
لئو اشتراوس - جوزف کراپسی
ترجمه: یاشار جیرانی
بیشتر آثار اشتراوس به تفسیر متون قدیمی تاریخ فلسفه به ویژه آثار افلاطون و ارسطو اختصاص دارد که برای تفسیر آنها از آثار فلاسفه مسلمان و یهودی قرون وسطی همچون ابن میمون و فارابی بهره میگیرد. وی از منتقدان فلسفه مدرن است و معتقد است که دیدگاههای فلاسفه قدیمی و ادیان وحیانی به مراتب محکمتر از نظرات پایهگذاران فکری مدرنیته همچون ماکیاولی، هابز، لاک و ژان-ژاک روسو بودهاست و تلاش دارد تا نشان دهد که فلاسفه مدرن تنها با نادیده گرفتن استدلالهای فلاسفه قدیمی توانستهاند بر آنها پیروز شوند.
تاریخ فلسفه سیاسی (سه جلدی)
نویسنده: بهاءالدین پازارگاد
سیر افکار و عقاید سیاسی از آغاز تاریخ تا زمان معاصر، بضمیمه قطعات منتخبه از متن آثار فلاسفه سیاسی
فلسفه سیاسی را باید جزء مهمی از سیاست بلکه اساس فن پلیتیک یا سیاست دانست؛ زیرا فلسفه سیاسی جزئی است از آن محیط اجتماعی که سیاست توانسته است در آن محیط موجودیت خود را احراز کند و نمو فن پلیتیک و وجود آن بر پایه افکار و عقاید سیاسی قرار گرفته که همان فلسفه سیاسی است.
جلد اول این کتاب شامل:
کتاب اول: عهد فرضیه دولت سیته؛ از سقراط تا کراتس
کتاب دوم: عهد فرضیه جامعه جهانی؛ از زنون تا تورکمادا
و جلد دوم شامل:
کتاب سوم: عهد فرضیه دولت ملی؛ از ماکیاولی تا بوسانکونه
از آغاز قرن شانزدهم تا پایان قرن نوزدهم است.
تاریخ فلسفه سیاسی (سه جلدی)
نویسنده: بهاءالدین پازارگاد
سیر افکار و عقاید سیاسی از آغاز تاریخ تا زمان معاصر، بضمیمه قطعات منتخبه از متن آثار فلاسفه سیاسی
فلسفه سیاسی را باید جزء مهمی از سیاست بلکه اساس فن پلیتیک یا سیاست دانست؛ زیرا فلسفه سیاسی جزئی است از آن محیط اجتماعی که سیاست توانسته است در آن محیط موجودیت خود را احراز کند و نمو فن پلیتیک و وجود آن بر پایه افکار و عقاید سیاسی قرار گرفته که همان فلسفه سیاسی است.
جلد اول این کتاب شامل:
کتاب اول: عهد فرضیه دولت سیته؛ از سقراط تا کراتس
کتاب دوم: عهد فرضیه جامعه جهانی؛ از زنون تا تورکمادا
و جلد دوم شامل:
کتاب سوم: عهد فرضیه دولت ملی؛ از ماکیاولی تا بوسانکونه
از آغاز قرن شانزدهم تا پایان قرن نوزدهم است.
تاریخ فلسفه شرق و غرب (۲ جلدی)
نویسنده: سروپالی راداکریشنان
مترجم: خسرو جهانداری
اندیشه های امروزین فلسفی همان اندیشه های دیروزین است که چون به نازک آرایی های تازه درمی آمیزد، به آیینی نو جلوه می فروشد. به همین گونه، این کتاب بن مایه های فلسفی سرزمین ها و روزگاران را به هم گرد می آورد تا مخاطبان فرهیخته و فرزانگان دل بسته به این مقولات مهم را به قیاس و تطبیق نمودهای گونه گون روح فلسفی انسان برانگیزد و وحدت آمال انسانی را - که فراتر از کرانمندی های جغرافیایی و ملی است - آشکار کند.
رشد در فلسفه همانند افزایش دانش در علوم نیست. در علوم به دانش افزوده میشود اما در فلسفه رشد است که جای این افزایش را میگیرد. اندیشههای امروزین همان اندیشههای دیروزین است اما آنها را به زیور موشکافیها و ظرافتهای نوین میآراییم.
اثر حاضر با همکاری حدود شصت دانشمند متخصص زیر نظر سروپالی راداکریشنان تألیف شده است و اگرچه اکثر آنان هندیاند اما از دانشمندان چینی، ژاپنی و اروپایی هم بهره گرفته شده تا تاریخ فلسفه شرق و غرب البته با تأکید بر فلسفه هند نگاشته شود.
محققان این اثر بر این باورند که دستاوردهای والای اندیشه هندی در قلمرو مابعدالطبیعه و فلسفه غیرقابل انکار است. اما فلسفه هند هنوز مقامی را که در تاریخ عمومی فلسفه جهان شایسته آن است، نیافته است. از آن رو که در این اثر فلسفههای کشورها و اعصار متفاوت جمع شده است، امکان مقایسه و مقابله تجلیات گوناگون روح فلسفی در بشریت را فراهم میآورد و به این اعتبار در نوع خود اثری ویژه و منحصر به فرد به شمار میرود.
سرپرست این مجموعه سروپالی راداکریشنان (۱۹۷۵ـ ۱۸۸۸)، فیلسوف و سیاستمدار هندی است که در سالهای ۱۹۱۸ تا ۱۹۵۳ در دانشگاههای میسور و کلکته و آکسفورد به تدریس فلسفه پرداخت و در سال ۱۹۶۲ به ریاست جمهوری هند برگزیده شد