مولف: عبدالله ابن المقفع

مترجم: محمد وحید گلپایگانی

عبدالله بن مقفع یکی از برجسته‌ترین نویسندگان، مترجمان، و اندیشمندان عصر عباسی است که با تأثیرگذاری بر ادبیات عرب و انتقال حکمت ایرانی به جهان اسلام، نقشی بی‌بدیل در تاریخ فرهنگی و فکری ایفا کرده است. آثار او، از جمله الادب الکبیر و الادب الصغیر، از مهم‌ترین نوشته‌های اخلاقی و تربیتی به شمار می‌روند که همواره مورد توجه نویسندگان و اندیشمندان قرار گرفته‌اند.

عبدالله بن مقفع نویسنده‌ای آزاداندیش بود که اندیشه‌های او ترکیبی از فرهنگ ایرانی، آموزه‌های اسلامی، و عقل‌گرایی بود. فلسفه سیاسی او بر پایه عدالت، اخلاق، و مسئولیت‌پذیری حاکمان استوار بود. هرچند او رسماً اسلام آورد، آثار و دیدگاه‌هایش نشان‌دهنده گرایشی فراتر از چارچوب‌های دینی صرف است. اتهام به الحاد و زندیق بودن او بیشتر ناشی از جسارت فکری و نقدهای غیرمستقیمش از دین رسمی و حکومت بود. آثار او همچنان به‌عنوان گنجینه‌ای از حکمت و اخلاق مورد مطالعه و تحلیل قرار می‌گیرند.

مسعود امید

دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تبریز

مولف: ناصر مناف

مولف: کینن باکا وینترز

مترجم: محمد ملکی

خسرو دوم نامی است که رومی‌ها به وی داده‌اند. مورخین ایرانی وی را خسرو پرویز (ابرویز) گفته‌اند. از ۵۹۰ تا سال ۶۲۸ میلادی، پادشاه ساسانی بود. وی به جای پدر هرمز چهارم برتخت نشست. و در ابتدای به تخت نشستن با مخالفت بهرام چوبین مواجه شد و پس از شکست از سپاه وی به روم گریخت. مدّتی بعد با حمایت قیصر روم و با سپاهی که وی در اختیارش گذاشته بود به ایران بازگشت و بر تخت نشست.

پادشاهی خسرو پرویز، آخرین سلطنت باشکوه ایران باستان بود. دربارهٔ جلال و حشمت دربار و زرق و برق زندگانی او، قصرها و عمارات، تجملات و اسباب زندگانی و ادوات تفریح و سرگرمی و عیش و عشرت رؤیایی وی سخن بسیار رفته‌است. خسرو بیش از هر چیز به ظروف تزئینی گران‌بها، عطریات و روایح، اطعمهٔ لذیذ و زنان زیبارو علاقه داشت. وی به موسیقی نیز توجه نشان می‌داد و دربارش محفل هنرنمایی خُنیاگران و رامشگران پرشماری بود که برخی از آنان مانند باربد و نکیسا در سایهٔ هنردوستی و هنرپروری خسرو، شهرتی افسانه‌ای در تاریخ یافته‌اند. پیروزی‌های برق‌آسای خسرو در برابر بیزانسی‌ها نیز برای این میراث‌داران پرغرور یونان باستان، غافلگیرکننده و بهت‌آور بود. خسرو دوم را پادشاهی بوالهوس، تندخو، تجمل‌گرا، شهوتران، جاه‌طلب، خودسر، بی‌مبالات و بسیار پرنخوت می‌دانند؛ که با اینکه نخست به دستاوردهای نظامی چشمگیری (به خصوص در غرب) دست یافت و تقریباً بیزانس را به زانو درآورد و به گفته‌ای حدود قلمرو ساسانی را تا حدود قلمرو هخامنشیان برد، اما نهایتاً در اثر بی‌خردی و کوته‌فکری خود و عدم حزم و احتیاط، نیز تندخویی با زیردستان خدوم و صادق و صدور فرمان‌های سنگدلانه و نامنصفانه در حق آنان، میراث گران‌سنگ مُلک پدرانش را در مدتی کوتاه به ورطهٔ انحطاط و سقوطی هولناک و زیانبار راند. ضعف ساسانیان موجب طمع‌ورزی اعراب و در نتیجه تعرضات و دست‌اندازی‌های گاه‌وبیگاه آن‌ها به ایرانشهر در اواخر حکومت ساسانی شد، و اندکی بعد در دورهٔ جانشینان نالایق و ضعیف‌النفس خسرو، ایران به دست اعراب مسلمان افتاد و عمر شاهنشاهی چهارصد سالهٔ ساسانی به پایان رسید.