آن ماری شیمل

ترجمه و توضیحات: دکتر عبدالکریم گواهی

رابرت هیوم

ترجمه عبدالرحیم گواهی

کارل گوستاو یونگ

ترجمه: دکتر عبدالرحیم گواهی

کتاب «روان‌شناسی و دین: شرق و غرب» اثر کارل گوستاو یونگ یکی از آثار برجسته اوست که مجموعه‌ای از مقالات و سخنرانی‌هایش درباره دین و معنویت را در بر می‌گیرد و سعی دارد رابطه میان روان انسان و تجربه مذهبی را تحلیل کند. یونگ در این کتاب دین را صرفاً مجموعه‌ای از باورها یا آیین‌های اجتماعی نمی‌بیند، بلکه آن را تجلی عمیق‌ترین لایه‌های ناخودآگاه و نیازهای روانی انسان می‌داند. او معتقد است نمادهای دینی بازتابی از ساختارهای ناخودآگاه جمعی هستند و فهم آنها نیازمند رویکردی روان‌شناختی است.

در بخش اول کتاب، یونگ دین در فرهنگ غربی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که ناخودآگاه نقشی مستقل و فعال در شکل‌گیری باورهای دینی و تجربه معنوی دارد. او نمادهای مسیحی از جمله مثلث مقدس و مراسم آیینی را نه صرفاً به عنوان آیین دینی، بلکه به عنوان نمایشی از تحول درونی و ساختارهای روانی تحلیل می‌کند. یونگ همچنین تأکید می‌کند که روان‌درمانی می‌تواند نقش مشابهی با معنویت داشته باشد، به شرط آنکه به معنا و نمادهای درونی توجه شود و نه صرفاً به رفتارهای ظاهری. در یکی از مقالات مهم این بخش، تصویر خدا و رابطه انسان با خیر و شر و معنای رنج تحلیل می‌شود و نشان داده می‌شود که تجربه دینی از دیدگاه روان‌شناختی عمیق‌تر از برداشت‌های عقلانی است.

در بخش دوم کتاب، یونگ به بررسی دین در فرهنگ‌های شرقی می‌پردازد و تفاوت‌های بنیادین نگرش‌های شرقی و غربی را نشان می‌دهد. او با تحلیل متون تبتی و سنت یوگا، تأکید می‌کند که شرق تجربه درونی و اتحاد با ناخودآگاه را محور قرار می‌دهد، در حالی که غرب به تجربه بیرونی و عقلانی توجه دارد. همچنین او نشان می‌دهد که سنت‌های فلسفی و نمادین شرق بازتاب ویژگی‌های روان‌شناختی انسان‌اند و می‌توانند در درک تکامل درونی فرد نقش مؤثری داشته باشند. یونگ معتقد است غرب می‌تواند از درون‌نگری شرقی بهره ببرد و شرق از تعمق غربی، و این تعامل می‌تواند به فهم کامل‌تر تجربه انسان منجر شود.

اهمیت این کتاب در آن است که نشان می‌دهد دین نه پدیده‌ای صرفاً اجتماعی و فرهنگی است و نه مجموعه‌ای از افسانه‌ها، بلکه انعکاسی از ساختارهای عمیق روان انسان است. یونگ با توجه به دو سنت بسیار متفاوت، سعی می‌کند زبان روان‌شناختی مشترکی برای فهم تجربه مذهبی ارائه دهد و نشان دهد که معنویت و روان انسان به گونه‌ای عمیق به یکدیگر مرتبط هستند. او این اثر را پل ارتباطی میان معنویت، ساختارهای ناخودآگاه و تجربه انسانی می‌داند و معتقد است که درک این رابطه برای رشد فردی و جمعی ضروری است.

ادوارد سعید

ترجمه: عبدالرحیم گواهی

ادوارد سعيد به شيوه ای تحلیلی شرق شناسی غربی ها را در کتاب شرق شناسی (1978) خود به چالش می کشد. نگرش او از شرق شناسی بازيافت رابطه ای نوین بین شرق و غرب است. شرق شناسی غربی ها، يعنی انگلیسی، فرانسوی و آمریکایی، مبتنی بر قدرت و سلطه سیاسی و عقیدتی غرب بر شرق است، که نوعی اراده معطوف به قدرت نيچه ای است. از ديدگاه فردريش نيچه، طرح هر نظریه ای تمایلی برای حاکمیت است، ضمنا سیرتکامل دانایی انسان حاصل اراده معطوف به قدرت است، در اين راستا، دانش ابزار قدرت است. این مقاله با شیوه انتقادی و اصول نقد ادبی سعید نظریه شرق شناسی او را به چالش می کشد. بیان رسمی اراده معطوف به حقیقت همان اراده معطوف به قدرت است، كه در نهايت منجر به ايجاد نوعی امپرياليسم فرهنگی می شود.علاوه بر آن این مقاله به بررسی فرهنگ امپریالیستی در کتاب شرق شناسی سعید می پردازد که قوی ترین عامل سلطه امپریالیست، در جهان استعماری، محسوب می شود. سعيد به شیوه آماتوریسم نشان می دهد كه چگونه خلق همین فرهنگ در آثار ادبی قابليت آن را دارد تا به یکی از قوی ترین عوامل مقاومت در جوامع پسااستعماری تبدیل شود. لیکن خود او درگیر امپریالیسم فردی روشنفکری می گردد که با نقد و دنیای نظریه پردازی در تضاد است.