اثر : ویکتور تراس

مترجم : علی بهبهانی

این اثر استادانه، نوشتهٔ یکی از برجسته‌ترین اسلاوی‌پژوهان جهان، مروری است بر ادبیات روسیه از آغاز آن در سدهٔ یازدهم تا روزگار نو. ویکتور ترّاس با بیانی شیوا استدلال می‌کند که ادبیات روسیه باورها و آرمان‌های ملت را بازتاب داده، تعریف کرده و شکل بخشیده است، و این مرور را در متن تحولات اجتماعی و سیاسی و اندیشهٔ دینی و فلسفی قرار می‌دهد. ترّاس میراث ادبی غنی را دنبال می‌کند که شامل فولکلور روسی سده‌های یازدهم تا سیزدهم است؛ ادبیات قرون وسطایی که از نظر سبک و محتوا از سنت بیزانسی بهره می‌برد؛ و ادبیات سده‌های هفدهم و هجدهم، یعنی دوره‌ای که روسیه از رشته‌ای از مکاتب ادبی وارداتی از غرب عبور کرد: نئوکلاسیسیسم، احساس‌گرایی، رمانتیسم و رئالیسم. سپس به داستان‌نویسی رئالیستی درخشان تورگنیف، داستایفسکی و تولستوی در نیمهٔ دوم سدهٔ نوزدهم می‌رسد و نشان می‌دهد که این آثار چگونه کاتالیزوری برای پیشرفت‌های اجتماعی و فرهنگی پس از اصلاحات الکساندر دوم بودند. در بررسی دورهٔ پیش از انقلاب ۱۹۱۷، ترّاس جنبش‌های ادبی را با تحولات موازی در تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی پیوند می‌دهد و توضیح می‌دهد که همهٔ این‌ها روسیه را در صدر مدرنیسم اروپایی قرار دادند. او ادبیات پس از انقلاب را به ادبیات مهاجر و ادبیات شوروی تقسیم می‌کند و نشان می‌دهد که ادبیات شوروی به ابزار تبلیغاتی حزب کمونیست تبدیل شد. او مرور خود را با جنبش مخالفان پس از مرگ استالین به پایان می‌برد و استدلال می‌کند که این جنبش بار دیگر ادبیات را پیشگام مبارزه برای آزادی اندیشه، ارتباط واقعی با زندگی و پیوند با فرهنگ غربی کرد.