ولادیمیر نابوکوف

ترجمه: رضا رضایی

رمان اولیهٔ ولادیمیر ناباکوف، داستان درخشان زندگی لوژین است؛ نابغه‌ای شطرنج‌باز که شخصیتی خشن، عجیب و در عین حال به‌طرزی غیرمنتظره دوست‌داشتنی دارد. لوژین از دوران کودکی استعداد خارق‌العادهٔ خود را در شطرنج کشف می‌کند و سرانجام به مقام استاد بزرگ بین‌المللی شطرنج می‌رسد. او چنان شور شاعرانه و عمیقی نسبت به شطرنج پیدا می‌کند که جهان واقعی در برابر ذهن شطرنجی او به چیزی شبیه یک خیال و سایه تبدیل می‌شود.

هنگامی که لوژین در برابر استاد بزرگ ایتالیایی، توراتی ــ شطرنج‌بازی پرشور، تهاجمی و سریع ــ قرار می‌گیرد، او نقشهٔ دفاعی بسیار دقیق و پیچیده‌ای را که از پیش طراحی کرده است به کار می‌گیرد.

ناباکوف با مهارتی استادانه در استفاده از استعاره‌ها، تصاویر ذهنی و زبان ادبی، رمانی خلق کرده است که خود او در میان آثار اولیه‌اش آن را اثری می‌دانست که «بیشترین گرما را در خود دارد و آن را پراکنده می‌کند».

دفاع (The Defense) تنها داستان یک شطرنج‌باز نابغه نیست؛ بلکه کاوشی عمیق دربارهٔ مرز میان نبوغ و جنون، رابطهٔ میان هنر و زندگی، و خطر گرفتار شدن انسان در جهانی است که خودش ساخته است. ناباکوف نشان می‌دهد که چگونه ذهن خارق‌العادهٔ یک انسان می‌تواند هم سرچشمهٔ شکوه و هم عامل نابودی او باشد. شطرنج در این رمان فقط یک بازی نیست، بلکه استعاره‌ای از زندگی است؛ صفحه‌ای که مهره‌های آن سرنوشت، عشق، عقل و وسواس انسان هستند.