کارل پوپر

ترجمه: عزت الله فولادوند

این کتاب به‌صورت انتقادی به بررسی بنیان‌های فلسفی نظام‌های تمامیت‌خواه می‌پردازد و از دموکراسی لیبرال و جامعه باز دفاع می‌کند. نویسنده استدلال می‌کند که برخی از اندیشه‌های فلسفی، به‌ویژه دیدگاه‌های افلاطون، هگل و مارکس، به شکل‌گیری حکومت‌های اقتدارگرا کمک کرده‌اند؛ زیرا بر نوعی تاریخ‌باوری و جبرگرایی تأکید دارند و تاریخ را تابع قوانینی قطعی و اجتناب‌ناپذیر می‌دانند.

در این اثر، نویسنده نشان می‌دهد که باور به وجود مسیر از پیش تعیین‌شده برای تاریخ می‌تواند به این نتیجه منجر شود که گروهی خاص یا حکومتی خاص خود را نماینده «حقیقت تاریخی» بداند و به نام آن، آزادی‌های فردی و مخالفت‌های سیاسی را سرکوب کند. از این رو، او تاریخ‌باوری را یکی از ریشه‌های فکری بسیاری از نظام‌های تمامیت‌خواه قرن بیستم می‌داند.

در مقابل، کتاب از جامعه‌ای دفاع می‌کند که بر آزادی فردی، اندیشه انتقادی، تکثر دیدگاه‌ها و امکان اصلاح مداوم نهادها استوار باشد. نویسنده معتقد است هیچ فرد، حزب یا ایدئولوژی‌ای مالک حقیقت مطلق نیست و بنابراین جامعه باید همواره امکان نقد، بازنگری و تغییر را حفظ کند.

یکی از مفاهیم محوری کتاب «عقل‌گرایی انتقادی» است. بر اساس این دیدگاه، پیشرفت دانش و جامعه نه از طریق پذیرش بی‌چون‌وچرای عقاید، بلکه از راه آزمون، نقد و اصلاح مستمر خطاها حاصل می‌شود. همان‌گونه که نظریه‌های علمی باید در معرض نقد قرار گیرند، نهادهای سیاسی و اجتماعی نیز باید قابلیت اصلاح و بازبینی داشته باشند.

نویسنده همچنین هشدار می‌دهد که تفکر جزم‌اندیشانه و ایدئولوژی‌های بسته، صرف‌نظر از گرایش سیاسی آن‌ها، می‌توانند به سرکوب آزادی و نابودی جامعه باز منجر شوند. از نظر او، بزرگ‌ترین خطر برای تمدن نه اختلاف نظر، بلکه از میان رفتن امکان نقد و گفت‌وگوی آزاد است.

در مجموع، این کتاب دفاعی فلسفی و سیاسی از جامعه باز، دموکراسی، آزادی اندیشه و اصلاح تدریجی نهادها ارائه می‌دهد و هشدار می‌دهد که هر نظام فکری یا سیاسی که مدعی کشف حقیقت نهایی تاریخ باشد، می‌تواند زمینه‌ساز اقتدارگرایی و استبداد شود. پیام اصلی اثر این است که پیشرفت انسانی در گرو حفظ آزادی نقد، پذیرش خطاپذیری انسان و آمادگی دائمی برای اصلاح و نوآوری است.

کارل پوپر

ترجمه: شهریار خواجیان

این كتاب شامل دو بخش است. بخش نخست به فلسفه علم و معرفت‌شناسی و مسائل علوم طبیعی می‌پردازد و پوپر در آن‌ها برخی از مهم‌ترین و جسورانه‌ترین دیدگاه‌های خود در معرفت و علم انسانی و مسائلی از قبیل چگونگی تكامل نظریه علمی، نظریه سه جهان، حدس‌ها و ابطال‌ها، نظریه تكاملی معرفت و ... را بیان می‌كند. بخش دوم مقالاتی در زمینه تاریخ و سیاست هستند و به مسائلی از قبیل دموكراسی، صلح، پیشرفت، آزادی، تكنولوژی، فلسفه تاریخ، كمونیسم و سوسیالیسم می‌پردازند.