بر باد رفته (به زبان انگلیسی)

«بر باد رفته» (Gone with the Wind)، تنها رمان مارگارت میچل، نویسنده‌ی آمریکایی اهل جورجیا، در سال ۱۹۳۶ منتشر شد و در سال ۱۹۳۷ جایزه‌ی پولیتزر را از آن خود کرد. این رمان یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ ادبیات آمریکا به شمار می‌رود و اقتباس سینمایی آن در سال ۱۹۳۹ نیز یکی از پرافتخارترین و پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما شد.

داستان در جورجیای جنوبی، پیش، حین و پس از جنگ داخلی آمریکا می‌گذرد و محور آن اسکارلت اوهارا است؛ دختری زیبا، لجباز و جاه‌طلب از خانواده‌ای زمین‌دار که جنگ زندگی مرفه‌اش را از هم می‌پاشد. داستان مسیر مبارزه‌ی او برای بقا، ثروت و حفظ ملک خانوادگی‌اش، تارا، را دنبال می‌کند، در کنار روابط عاطفی پرتلاطمش با اشلی ویلکس و رت باتلر.

از منظر مضمونی، اسکارلت نماد توانایی انسان برای انطباق با شرایط ویرانگر است؛ شخصیتی که سنت‌های جامعه‌ی اشرافی جنوب را زیر پا می‌گذارد تا زنده بماند. رمان همچنین روایتگر فروپاشی جامعه‌ی اشرافی و کشاورزی جنوب آمریکا پس از جنگ داخلی است؛ جهانی که برای بسیاری از شخصیت‌ها با نوستالژی و حسرت به تصویر کشیده می‌شود. رابطه‌ی اسکارلت با اشلی ویلکس نمادی از دلبستگی به آرمانی وهم‌آلود است، در تقابل با رابطه‌ی پیچیده و واقع‌گرایانه‌ترش با رت باتلر که تدریجاً به هسته‌ی عاطفی اصلی داستان بدل می‌شود. از سوی دیگر، اسکارلت برخلاف هنجارهای زنانگی دوران خود، به کارآفرینی، مدیریت ثروت و تصمیم‌گیری مستقل روی می‌آورد؛ ویژگی‌ای که او را به شخصیتی پیچیده و چندلایه بدل می‌کند و از الگوهای رایج قهرمان‌های زن رمان‌های عاشقانه‌ی دوران خود فاصله می‌دهد.

این رمان، در کنار جایگاه ادبی‌اش، از دیرباز به دلیل بازنمایی خود از برده‌داری و جامعه‌ی جنوب پیش از جنگ، هدف نقدهای جدی قرار گرفته است. بسیاری از منتقدان و مورخان معتقدند رمان تصویری آرمانی و نوستالژیک از دوران برده‌داری ارائه می‌دهد و شخصیت‌های سیاه‌پوست را عمدتاً در قالب کلیشه‌های تحقیرآمیز، مانند بردگان وفادار و راضی از وضعیت خود، به تصویر می‌کشد، بدون پرداختن به واقعیت خشونت و ستم نظام برده‌داری. این نقد در دهه‌های اخیر، همراه با گسترش جنبش‌های عدالت نژادی، برجسته‌تر نیز شده است.

با وجود این بحث‌برانگیزی، «بر باد رفته» از نظر فنی و روایی اثری قدرتمند محسوب می‌شود؛ به‌ویژه در خلق شخصیتی پیچیده مانند اسکارلت اوهارا، که سرنوشت فردی‌اش در دل تحولات کلان اجتماعی روایت می‌شود. این اثر نمونه‌ای برجسته از ژانر حماسه‌ی تاریخی است که همچنان، هم به‌واسطه‌ی قدرت روایی‌اش و هم به‌واسطه‌ی بحث‌های اخلاقی و تاریخی پیرامونش، موضوع بررسی و گفت‌وگوی ادبی باقی مانده است.