تلاش آزادی

محمدابراهیم باستانی پاریزی

در این کتاب, مولف کوشیده است در خلال شرح زندگی ‘حسن پیرنیا مشیرالدوله’ ـ یکی از دولتمردان عصر مشروطیت ـ در حقیقت پنجاه سال تلاش ملت ایران برای دریافت آزادی و مشروطیت را بازگو نماید. …’این شرح احوال بهانه‌ای بود برای بررسی سی چهل سال از تاریخ معاصر ایران…. اما حسن پیرنیا, مشیرالدوله بعدی و برادرش حسین موتمن الملک, بچه‌هایی هستند که با پدر اختلاف سلیقه دارند, قائل به آزادی هستند, زبان خارجه می‌دانند, دنیا را دیده‌اند, با قانون سر و کار دارند… و بالاخره تا آن جا پیش می‌روند که لفظ کنتی توسیون را در مورد قانون اساسی به کار می‌برند و فرمان مشروطه را برای متحصنین و درحضور جمع به صدای بلند می‌خوانند و در واقع فرمان مشروطه از دهان بچه‌های صدر اعظم استبداد [نصرالله خان مشیرالدوله] خارج می‌شود و در جامعه پراکنده می‌شود’… این کتاب با تصاویر رجال سیاسی دوره مشروطه همراه است.