زندگی سیاسی قوام السلطنه

جعفر مهدی نیا

نویسنده در اثر حاضر نقش آفرینی‌ها و اقدامات سیاسی احمد قوام‌السلطنه  را در دوران معاصر، به ویژه در دهه 1320شرح و بررسی کرده و گوشه‌هایی از رویدادهای تاریخ معاصر ایران را بازگو نموده که به نوعی با مقام و منصب و عملکردهای این شخصیت سیاسی مربوط می‌شود .کتاب با عکس‌هایی از قوام‌السلطنه و شخصیت‌های سیاسی و اداری و نظامی هم عصر او همراه است .

احمد قوام فرزند میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه ـ برادر کوچکتر حسن ـ وثوق‌الدوله ـ در سال 1352ش( 1290ق) تولد یافت .در در 1312ق در شمار عمله خلوت ناصرالدین شاه  وارد دربار گردید و در سال 1315ق منشی حضور امین‌الدوله صدراعظم، سپس منشی عین‌الدوله صدراعظم شد . در سال 1324وزیر رسائل و ملقب به دبیر حضور  گردید و در اوایل مشروطه لقب قوام‌السلطنه گرفت ، وی از سال 1297تا 1299 ش نیز والی خراسان بود .

قوام‌السلطنه در دوران سلطنت پنج پادشاه در عرصه تاریخ کشور نقش آفرینی کرد و ظرف چهل سال، بیست و چهار فرمان وزارت دریافت کرد : سیزده بار وزیر داخله، چهار مرتبه سمت وزیر امور خارجه، چهار نوبت وزیر مالیه، دو بار وزیر جنگ و یک بار هم وزیر عالیه . وی ظرف سی و یک سال پنج بار نخست وزیر شد و ده کابینه معرفی کرد و یازده فرمان نخست وزیری برای او صادر شد .

علاوه بر مناصب یاد شده، سه سال فرمانروای کل خراسان و سیستان و دو دوره(ادوار چهارم و پنجم) وکیل مجلس شورای ملی گردید .وی در سال 1300به مدت 52 روز در زندان کودتاگران (سید ضیاء‌الدین طباطبایی  بود و در سال 1302 پانزده روز در زندان قزاقخانه محبوس گردید و قریب هفت سال (از 1302 تا 1309 ) در اروپا در تبعید به سر می‌برد و یازده سال نیز در لاهیجان تحت نظر نظمیه قرار داشت و عاقبت در روز سی و یکم تیر ماه 1334ش دچار سکته قلبی شد و در سن 82سالگی در تهران درگذشت .