سهم سگان شکاری

امیل زولا

ترجمه: محمدتقی غیاثی

رمان «لا کوره» (La Curée) اثر امیل زولا یکی از مهم‌ترین آثار دورهٔ ناتورالیسم فرانسه و دومین جلد از مجموعهٔ عظیم روگون–ماکار است. این رمان تصویری تند، بی‌رحمانه و افشاگر از فساد اخلاقی، حرص اقتصادی و فروپاشی ارزش‌های انسانی در دوران امپراتوری دوم فرانسه ارائه می‌دهد و زولا در آن، جامعهٔ بورژوایی پاریس را همچون صحنهٔ شکاری بزرگ به تصویر می‌کشد که در آن هر کس در پی تصاحب «سهم» خود از لاشهٔ قدرت و ثروت است.

در مرکز روایت، آریستید روگون (که خود را با نام «ساکار» معرفی می‌کند) قرار دارد؛ مردی جاه‌طلب و فرصت‌طلب که از دگرگونی‌های سیاسی و شهری پاریس در دورهٔ ناپلئون سوم برای ثروت‌اندوزی بهره می‌گیرد. بازسازی گستردهٔ پاریس به رهبری هوسمان، زمینه‌ای است که زولا آن را نه نشانهٔ پیشرفت، بلکه ماشینی برای سوداگری، رانت و نابودی اخلاق اجتماعی می‌داند. ساکار با خرید و فروش زمین و سوءاستفاده از اطلاعات دولتی، به نماد سرمایه‌داری افسارگسیخته و بی‌وجدان تبدیل می‌شود.

در کنار او، شخصیت رنه ساکار، همسر جوان و زیبارویش، قرار دارد که قربانی فضایی می‌شود که تنها بر پایهٔ ثروت، لذت و نمایش بنا شده است. رنه در زندگی اشرافی و پرزرق‌وبرق پاریس غرق می‌شود و به تدریج دچار پوچی، بی‌معنایی و انحطاط اخلاقی می‌گردد. رابطهٔ ممنوعه و بیمارگونهٔ او با ماکسیم، پسر همسرش، نقطهٔ اوج این انحطاط است؛ رابطه‌ای که نه از عشق، بلکه از خلأ عاطفی، ملال و فساد محیط اجتماعی زاده می‌شود.

عنوان رمان، La Curée، استعاره‌ای قدرتمند است: در شکار، «لا کوره» به لحظه‌ای گفته می‌شود که لاشهٔ شکار میان سگ‌ها تقسیم می‌شود. زولا با این تصویر، جامعهٔ بورژوایی را به گله‌ای از شکارچیان درنده تشبیه می‌کند که پس از پیروزی سیاسی و اقتصادی، بی‌رحمانه به جان منابع، زمین، بدن و اخلاق یکدیگر می‌افتند. در این جهان، انسان‌ها نه بر اساس ارزش‌های انسانی، بلکه بر پایهٔ میزان سود، قدرت و لذت سنجیده می‌شوند.

از نظر ادبی و سبکی، زولا با دقت ناتورالیستی خود، محیط را به‌مثابه نیرویی تعیین‌کننده در سرنوشت شخصیت‌ها نشان می‌دهد. پاریسِ نوسازی‌شده، خیابان‌ها، سالن‌های مجلل و باغ‌ها نه پس‌زمینه، بلکه عاملی فعال در تباهی اخلاقی انسان‌ها هستند. توصیف‌های پرجزئیات، زبان تصویری و نگاه علمی‌گونهٔ زولا، نشان‌دهندهٔ باور او به تأثیر وراثت و محیط بر رفتار انسان است.

در سطح فلسفی و اجتماعی، رمان نقدی تند بر ایدهٔ پیشرفت است. زولا نشان می‌دهد که توسعهٔ شهری و اقتصادی، بدون اخلاق، به ویرانی روح انسان می‌انجامد. لا کوره افشا می‌کند که پشت ظاهر تمدن، شبکه‌ای از حرص، شهوت، ریا و خشونت پنهان است و جامعه‌ای که تنها سود را معیار قرار دهد، ناگزیر به فساد و فروپاشی می‌رسد.

در جمع‌بندی، La Curée رمانی است دربارهٔ چپاول سازمان‌یافته، انحطاط اخلاقی و سقوط انسان در عصر سرمایه‌داری نوظهور. این اثر نه‌تنها یکی از کلیدی‌ترین رمان‌های مجموعهٔ روگون–ماکار، بلکه یکی از صریح‌ترین نقدهای ادبی بر بورژوازی قرن نوزدهم است و جایگاه امیل زولا را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان ناتورالیست جهان تثبیت می‌کند.