تاریخ و هنر فرش بافی در ایران (بر اساس دایره المعارف ایرانیکا)
زیر نظر: احسان یارشاطر
ترجمه: ر. لعلی خمسه
کتابی را که پیش رو دارید به تقریب تمامی اطلاعاتی را که در فرش ایران مطرح است به صورت فشرده و موجز در دوره های تاریخ ایران پیش میکشد و مطالبی ارائه میگردد که گاهی برای نخستین بار است در ایران منتشر میشود. پژوهش جدی در تاریخ و هنر فرش بافی ایران بیش از یک قرن است که در جهان غرب شروع شده و با کاوشها و پژوهشهایی که میشود مرتب بر دامنه اطلاعات آن افزوده میشود و مولفان فصلهای کتاب ماحصل این اطلاعات را توأم با مراجعه به بسیاری از کتابهای نویسندگان سدههای گذشته ایران و جهانگردانی که به ایران آمدهاند گردآوری و منعکس نمودهاند. لازم به یادآوری است نوشتهها در دهه 1980 انجام شده و در چند سال اخیر نظریه جدیدی درباره محل بافت فرش پازیریک ارائه گردیده و طبق این نظریه، بافته به جنوب شرقی قفقاز و ارمنستان (ایران باستان) نسبت داده شده است و از طرفی همین یکی، دو سال اخیر در شهر سوخته سیستان و بلوچستان در کاوش ها به انواع بافتهها (از جمله فرش) برخوردهاند که قدمت فرش بافی در ایران را به هزارهها قبل از فرش پازیریک میرساند.
داستانهای ایران باستان (چاپ ۱۳۴۴)(بدون روکش)
نگارش : احسان یارشاطر
داستان هایی که در این کتاب گرد آمده داستان های کهنسال ایران باستان است که از روزگار قدیم به یادگار مانده . اصل این داستان ها به زبان هایی است که امروز دیگر رایج نیستند و مدت ها است مردم ایران آن ها را ترک گفته اند . پس از هجوم تازیان ، که کیش اسلام در ایران جایگزین آیین زردشتی گردید ، بسیاری از آثار ایران باستان به تدریج از خاطرها فراموش شد و کم کم از دسترس ایرانیان بیرون رفت . فردوسی و برخی گویندگان دیگر ، پاره ای از این داستان ها را از آسیب زمان نگاه داشتند و یاد دلاوران و شاهان ایران کهن را در آثار گرانمایه خویش پایدار ساختند . به خصوص شاهنامه که شور ایران دوستی و شوق دلیری در شعر بلندش نهفته است ، سالیان دراز ما را در حفظ داستان های کهن و یاد پدران و نیاکان خویش یاری کرده است . اما داستان های ایران باستان محدود به داستان های شاهنامه ، یا آنچه در کتاب های تاریخ فارسی و عربی آورده اند ،نیست . در آثار کهن ایران ،افسانه ها و داستان های دلکش بسیار هست که تاکنون ، ما به سبب غفلت از فرهنگ ایران باستان از آن ها بی خبر مانده ایم . در سال های اخیر آثار قدیم ایران بیش از پیش روشن گردیده و در مطالعه و پژوهش این آثار گام های بلند برداشته شده . دریغ است که جوانان و دانش جویان از داستان های دیرینی که در مرز و بوم ما زاده و بالیده است غافل بمانند .
منابع داستان ها : آنچه در این کتاب گرد آمده عموما از زبان های باستانی ایران مانند اوستایی و فارسی باستان و پهلوی و سغدی و پارتی گرفته شده و در آثار مختلف پراکنده است . قسمتی از این داستان ها از اوستا ، که کتاب مقدس زردشتیان و کهن ترین کتاب ایران است ، ترجمه شده . «داستانهای ایران باستان»، کتابی است پُر. پُر از ایران. پُر از داستان. پُر از داستانهای خیلی دور ایرانی که در میان اهل ادب، بسیار شهرت دارند و عناصر طبیعی، استورهای و تاریخی ایران را در بر می گیرد.