فکر کردن بی درنگ و با درنگ 💯
دانیل کاهنمن
ترجمه: حسین علیجانی رنانی - جمشید پرویزیان
در نگاه رایج، انسان موجودی عقلانی است که اغلب بر مبنای منطق تصمیم میگیرد؛ اگر هم گاهی از مسیر عقل منحرف میشود، ریشۀ آن را معمولاً باید در احساسات و هیجاناتی چون خشم، ترس، یا نفرت جُست.
از دهۀ هفتاد میلادی، دانیل کاهنمن و آموس تورسکی این نگاه را به چالش کشیدهاند. آنان با طراحی آزمایشهایی ساده، اما هوشمندانه، نشان دادهاند که ریشۀ بسیاری از خطاهای فکری ما نهفقط در هیجانات بلکه در دستگاه شناخت ماست. پژوهش این دو دانشمندِ روانشناس تأثیری ژرف بر علوم اجتماعی گذاشت و توجه رشتههای گوناگون، از فلسفه و حقوق گرفته تا سیاست و پزشکی، را جلب کرد؛ در این میان شاید بیشترین بهره را علم اقتصاد برد، چنان که شاخهای جدید به نام «اقتصاد رفتاری» شکل گرفت و در سال ٢٠٠٢ جایزۀ نوبل را در اقتصاد به کاهنمن اهدا کردند.
کتاب حاضر چکیدۀ سالها پژوهش نویسندۀ آن دربارۀ شگفتیها و کاستیهای ذهن انسان است، موجودی که میپندارد پادشاه افکار خویش است و فقط به ارادۀ خود تصمیم میگیرد. به گواه این کتاب اما، عوامل دیگری هم هستند که در شکلگیری باورها، تصمیمها و سلیقههای ما سهم دارند؛ شاید گریزی از آنها نباشد، اما میتوان با شناختشان منطقیتر فکر کرد و عاقلانهتر تصمیم گرفت.
«این کتاب شاهکاری به قلم اندیشمندی بزرگ است، کتابی خواندنی، حکیمانه و عمیق. بیدرنگ آن را بخرید، اما بادرنگ بخوانیدش. شیوۀ تفکر شما به جهان و به زندگی شخصیتان را دگرگون خواهدکرد.»
ریچارد تالر، برندۀ نوبل اقتصاد در سال ٢٠١٧، استاد اقتصاد دانشگاه شیکاگو
فلسفه آلمانی (۱۷۶۰-۱۸۶۰، میراث ایدئالیسم)
نويسنده : تری پينكارد
مترجم : ندا قطرویی
در نیمهٔ دوم قرن هجدهم، فلسفهٔ آلمانی بر فلسفهٔ اروپایی چیره شد و شیوهای را که اروپاییان—و سپس مردمان سراسر جهان—خودشان، طبیعت، دین، تاریخ بشر، سیاست و ساختار ذهن انسانی را میفهمیدند، دگرگون کرد. در این کتاب پربار و گستردهدامنه، تری پینکارد داستان «آلمان» را—که در آن دوره از مجموعهای پراکنده از شاهزادهنشینها به کشوری تازهپدید آمده با فرهنگی متمایز بدل میشد—با بررسی جریانها و پیچیدگیهای اندیشهٔ فلسفی رو به رشدِ آن درهم میتند.
او نفوذ مسلط کانت و تأکید انقلابی او بر «خودآیینبودن» را بررسی میکند و این تأثیر را در مسیر شکلگیری رمانتیسم و ایدهآلیسم پی میگیرد تا برسد به نقدهای فیلسوفان پساکانتی همچون شوپنهاور و کییرکگور. این کتاب برای طیف گستردهای از خوانندگان در حوزهٔ تاریخ فلسفه، تاریخ فرهنگی و تاریخ اندیشهها جذاب خواهد بود.
تری پینکارد استاد فلسفه در دانشگاه نورثوسترن است و نویسندهٔ کتاب مطرح هگل: یک زندگینامه (انتشارات کمبریج، ۲۰۰۰) به شمار میرود. او همچنین استاد افتخاری دانشکدهٔ فلسفهٔ دانشگاه توبینگن آلمان است و در هیئت مشاوران نشریهٔ تحقیقات فلسفی عضویت دارد.
فلسفه ای برای زندگی 💯
ویلیام اروین
محمد یوسفی
«از زندگی چه میخواهید؟ ممکن است بگویید همسری مهربان، کاری خوب و خانه ای زیبا. اما اینها صرفاً چیزهایی است که «در» زندگی میخواهید. اما پرسش این است که در میان چیزهایی که در جستجویشان هستید کدامیک برای شما از همه ارزشمندتر است؟ ... خیلی از ما اصلاً نمیدانیم هدف اصلی زندگیمان چیست. شاید بدانیم در هر دقیقه از زندگی یا هر دهه از عمرمان چه میخواهیم، اما هرگز درنگی نکردهایم تا به هدف اصلی زندگیمان بیندیشیم. ... بدون فلسفهای برای زندگی ممکن است بد زندگی کنیم. یعنی با وجود تمام سرگرمیهای لذّت بخشی که داریم ممکن است در آخر کار، زندگی را با تلخکامی به پایان ببریم و وقتی در بستر مرگ افتادهایم ببینیم تنها فرصتمان برای زندگی را از دست دادهایم.»
ویلیام اروین، که مسئلهٔ اصلیاش یافتن راهی برای «خوب زندگی کردن» است، در این کتاب پس از پرداختن به ضرورت داشتن فلسفهای برای زندگی به این پرسش میپردازد که «کجا باید به دنبال چنین فلسفهای بگردیم؟» زیرا در دوران جدید فلسفه بیش از اندازه تخصصی شده است و در کمتر دانشگاهی فلسفهٔ زندگی درس میدهند. اما همیشه اینطور نبوده و بسیاری از فلاسفهٔ یونان و روم باستان نه تنها فلسفهٔ زندگی را موضوع ارزشمندی برای تأمل میدانستند بلکه اصلاً باورشان بر این بود که هدف اصلی فلسفه همین است.
او به این نتیجه میرسد که کاوش در میان فلسفههای کهن راه نویدبخشی برای یافتن چنین فلسفهای است. و از این میان فلسفهٔ زندگی رواقیون را یکی از بصیرتبخشترین و قابل دفاعترینها فلسفههای زندگی میداند و میکوشد با بازبینی و دستهبندی این آموزهها و با استفاده از تجربههای شخصیاش در مسیر رواقی زیستن نشان دهد چطور بینشها و توصیههای عملی رواقیون میتواند به ما آدمهای دنیای امروز کمک کند بهتر زندگی کنیم.
فلسفه فیزیک (فضا و زمان)
تیم مادلین
رعنا سلیمی
آنچه فلسفه به علم تقدیم می کند، ایده های عرفانی نیست، بلکه روشی دقیق است. شکاکیت فلسفی بر نقطه ضعفهای مفهومی در نظریه ها و مباحثات تمرکز می کند.
تیم مادلین استاد فلسفه در دانشگاه نیویورک است. او لیسانسش را در رشته فیزیک و فلسفه از دانشگاه ییل و دکترایش را در تاریخ و فلسفه علم از دانشگاه پیتزبرگ گرفته است. کار او حول محور تفسیر نظریه فیزیکی می چرخد. کتابهای اخیر او شامل «فلسفه فیزیک: فضا و زمان» و «بنیادهای جدید هندسه فیزیکی» هستند. او هم پیوند گاگنهایم و عضو آکادمی بین المللی فلسفه علوم و آکادمی هنرها و علوم آمریکاست.
فیزیک و فلسفه
برنارد دسپانیا
ترجمه: رسول رکنی زاده
بنیادهای مفهومی مکانیک کوانتومی هم برای فیزیکپیشگان که هر روز آن را به کار میبرند غریب است، و هم فلسفهپیشگان اغلب از آن بیخبرند.
در این کتاب دسپانیا نشان میدهد که چگونه فیزیک کوانتومی ما را به تجدیدنظر در مفاهیمی مانند فضا، اشیای مادی، علیت و دیگر مفاهیمی که در فلسفۀ سنتی بدیهی انگاشته میشود، وامیدارد.
در این کتاب نویسنده، بدون بهرهگیری از روابط پیچیدۀ ریاضی، مبانی فلسفی انقلاب کوانتومی در مفاهیم فیزیک کلاسیک را در دسترس اندیشهورزان قرار میدهد.
دسپانیا گزارشی از اصول بنیادین فیزیک معاصر بهویژه مکانیک کوانتومی را همراه با استلزامات فلسفی آن ارائه میکند. مهمترین مشخصۀ فیزیک کوانتومی از دیدگاه نویسنده «جداییناپذیری (درهمتنیدگی)» است، که مستلزم مرزبندی روشن میان تعاریف گوناگون از واقعیت و معرفت به آن است. از این رو با نظریههای گوناگون معرفت مانند کانتیسم، نئوکانتیسم، ماتریالیسم و مانند آنها از منظر فلسفۀ کوانتومی مواجه میشود.
مهمترین نتیجۀ این کتاب آن است که گرچه معرفت علمی هرگز نمیتواند واقعیت مستقل از ذهن (فینفسه) را حقیقتاً توصیف کند، وجود این واقعیت غایی (واقعیت مستور) از لحاظ مفهومی ضروری است. با نظریۀ واقعیت مستور (در برابر واقعیت تجربی)، وی فضای فراخی برای دین، شعر و دیگر شیوههای بیان واقعیت میگشاید که نهتنها جذابند، بلکه در فهم مبانیِ نظری فیزیک نیز راهگشا هستند.
فیل ها
شاهرخ گیوا
فیروز مرد چاق میانسالی است که به تنهایی زندگی میکند. او انسانی منزوی است که مشغلهای ندارد جز جمع کردن اسکناسهایی خاص. در واقع او یک کلکسیونر اسکناس است، اما فقط اسکناسهایی را جمع میکند که مردم روی آنها جملاتی در مورد اندوه یا شادیهایشان نوشتهاند. او نوزده سال یا زمانی در همین حدود اسکناسها را به بازی میگرفت تا شاید از تنهایی تاریکش به در آید. در همه این سالها هیچگاه شکل و شمایل، جنس کاغذ، طرحها، امضاها یا تاریخ و موضوعاتی که مربوط به آنها میشود برایش آنقدر اهمیت نداشتند که چیزهای دیگر، و آن چیزهای دیگر جملهها و نقوشی بود که مردم روی اسکناسها ثبت میکردند. فیروز که سالها به این کار مشغول بود طی اتفاقاتی با پیرزن مرموزی آشنا میشود. مدتی بعد پیرزن خودکشی میکند و مرگ او و تأثیر نوشتههای روی اسکناسها، باعث ایجاد تغییرات عمیقی در حال و روز فیروز میشود و در نهایت به واسطه همین اتفاقات است که او به معنای جدیدی از چیستی زندگی دست مییابد و ... .
شاهرخ گیوا متولد ١٣٥٥ پیش از این رمانهای مونالیزای منتشر _ اندوه مونالیزا و مسیح، سین، فنجان قهوه و سیگار نیمسوخته را نوشته است.
قدرت فقر (مارکس اسپینوزا می خواند)
مارگریتا پاسکوچی
ترجمه: فؤاد حبیبی و امین کرمی
فیلسوف جوان ایتالیایی، مارگریتا پاسکوچی، نویسنده کتاب «قدرت فقر: مارکس اسپینوزا میخواند» است که سعی دارد علاوه بر چگونگی خوانش مارکس از اسپینوزا، در دل یکی از «برهنهترین» جایگاههای «حیات» معاصر، یعنی فقر، که بهیمن سونامی نولیبرالیسم در حال شیوع و گسترش هرچه بیشتر است، یکی از امکانهای قدرت برسازندۀ انبوه خلق را برای «رهایی از بربریت» نشان دهد.
قلعه اوترانتو
نام نویسنده : هوراس والپول
نام مترجم : مهرداد وثوقی
ادبیات گوتیک (گاهی اوقات وحشت گوتیک نیز نامیده میشود) ژانری از ادبیات است که از ترکیب وحشت و مضامین عاشقانه به وجود آمده است. به طور کلی باور بر این است که یک نویسنده انگلیسی به نام هوراس والپول اولین بار در سال ۱۷۶۴ با رمان قلعه اوترانتو این سبک را معرفی کرده است.
موضوعات به کار رفته در این سبک بر اساس وحشت، عاشقانه و ملودرام دستهبندی میشوند. ادبیات گوتیک رابطه بسیار نزدیکی با معماری گوتیک دارد.
در این ژانر ادبی توصیف ساختمانهای بلند به سبک گوتیک، قلعهها، صومعهها و بناهای قدیمی و مخروبه نقش زیادی دارد. این شیفتگی باعث شده است که نوعی از معماری، هنر، شعر (مانند شاعران قبرستان) و حتی سبک باغبانی از موج اول رمان نویسی گوتیک الهام بگیرد. به عنوان مثال هوراس والپول که رمان قلعه اوترانتو وی را اولین رمان عاشقانه گوتیک می دانند خانه خود (Strawberry Hill) را به سبک معماری گوتیک قرون وسطی ایجاد کرد.
کارنامه مصدق
نويسنده: ارسلان پوريا
ارسلان پوریا، مؤلف کتاب، خود از اعضای مؤثر حزب توده در آن دوران و شاهد بلافصل وقایع حوادث بوده. این کتاب نخستین بار به کوشش زندهیاد خسرو شاکری در انتشارات مزدک ایتالیا با حروف تایپی و گاه ناخوانا منتشر شد و کتابی که در دست دارید نخستین چاپ «کارنامه مصدق و حزب توده» با درج نام مؤلف اصلی، حروفچینی جدید و پیراسته است. بنا به نوشته زندهیاد خسرو شاکری، شخص دکتر مصدق متن اولیه کتاب را دیده و حک و اصلاح کرده بوده.
کتاب سایهها (رمان تاریخی درباره رازآمیزترین فرعون مصر)
نیک دریک
ترجمه: جواد سیداشرف
توت عنخ آمون، پسر آخناتون، امپراتوری را به ارث برده است که به نظر می رسد در اوج قدرت و شکوه بین المللی است. اما پادشاه جوان، فقط هجده ساله، با دسیسه ها و توطئه های سیاسی و شخصی دربار مواجه می شود، جایی که پدرخوانده اش آی و ژنرال هورمهب درگیر مبارزه ای تلخ برای برتری هستند. توت عنخ آمون باید امپراتوری را از آستانه فاجعه و مخالفتی که حکومت پدرش آخناتون دو سرزمین مصر را به سوی آن هدایت کرد، برگرداند و ثبات و اقتدار سلسله معروف خود را مجدداً تأیید کند.
راهوتپ، کارآگاه ارشد بخش تبس، نگرانیهای خاص خود را دارد - دخترانش در دنیای متغیری از خطر و بیثباتی بزرگ میشوند، در حالی که در خیابانهای تبس همه چیز در حال فروپاشی است. فقر و مخالفت به کابوسی از خشونت در میآیند، طلا و فساد قدرت مطلق به نظر میرسند، و دنیای زیر سایه شهر خود شاهد اعمال مرموز وحشیانه تکان دهنده است.
با این حال، هنگامی که او یک دعوت مرموز به سالن های مخفی کاخ سلطنتی دریافت می کند، نمی تواند رد کند. آنچه او در آنجا پیدا می کند، و تلاشی که در آن آغاز می کند، زندگی او را تغییر می دهد، و هر چیزی را که فکر می کرد به آن اعتقاد داشت، و هر چیزی را که دوست دارد، به خطر می اندازد.
کوروش بزرگ
ژرار ايسرائل
ترجمه: مرتضی ثاقب فر
کوروش، فقط تنها فاتح و مدیر بزرگ نبود؛ بلکه در ذهن مردم پارسی، او همان جایگاهی داشت کهرمولوس و رموس برای رومیها و موسی برای بنی اسرائیل داشت. چگونگی تحویل کوروش نوزاد به چوپان و پرورش او، یادآور رها کردن موسی در نیزار در مصر و به زیر کشیدن پدربزرگ دیکتاتورش، توسط او (موسی) است که در متون افسانهای و اساطیری دیگر هم بازتاب یافته است.
هیچ شکی نیست که حماسه کوروش ابتدا در میان پارسیها رشد برخاست و اکنون در میان یونانی درک شده است. احساسات احترام یا ابهت کوروش در بین پارسی وجود داشت، به یونانیها منتقل گشت و این اتفاقی نیست که گزنفون، کوروش را به عنوان فرمانروای آرمانی برگزید. او میخواست، برای تدریس پندهای آرمانی خویش، به شنوندگان یونانیاش به کوروش متوسل گردد. به طور خلاصه، نقش کوروش در طول تاریخ به عنوان مرد بزرگی که بنیانگذار امپراتوری بود، باقی ماند.
کوروش بدون شک، نه تنها نابغه هدایتگری بود که امپراتور بزرگ را بنیان گذاشت، بلکه بنیانگذار فرهنگ و تمدن شهری هخامنشی نیز بود. از آنجا که پارسیها شوونیست (متعصب میهنپرست) نبودند، کوروش به سرعت فراگیری از ملتهای مغلوب را آموخت. او نه تنها مادها را آرام کرد، بلکه آنها را با پارسیها متحد کرد و یک نوع پادشاهی دوجنبهای از مادها و پارسها به وجود آورد. کوروش سنتهای پادشاهی را از مادیها وام گرفت. آنها کسانی بودند که بر یک امپراتوری حکمرانی میکردند، در حالی که پارسیها، فقط متحدشان بودند. یک مادی، احتمالاً به عنوان یک مشاور شاه هخامنشی، به عنوان نوعی رئیس وزیران عمل میکرد. بنا بر نقش برجسته متاخرتر در پرسپولیس، پایتخت شاهان هخامنشی از زمان داریوش، یک مادی، مکرراً با پادشاه بزرگ، دیده میشود. ایلامی، ساکنان بومی پارس، همان گونه که میتوان در این نقش برجسته دید، آموزگاران پارسیها در زمینههای بسیاری بودند، برای مثال، لباس ایلامیها بر تن پارسیها و خراجگذاران ایلامی دیده میشود که نقشبرجسته سنگی پرسپولیس دیده میشود.
کوروش در نزد بابلیان، برگزیدهٔ مردوک، در نزد یهودیان، مسحشدهٔ خداوند بود و بهنظر نمیرسد که مادها او را سروری بیگانه فرض کردهباشند. هرودوت میگوید که پارسیان از او چونان یک پدر سخن میگفتند، زیرا وی مهربان بود و از آنچه برای ایرانیان نیکو بود، کوتاهی نمیکرد؛ در عین حال هرودوت وی را مردی زود خشم میداند.داندامایف میگوید «کوروش محبوبترین شاه پارس و بنیانگذار یک امپراتوری جهانی بود».«به نظر میرسد کوروش به سنت و ادیان سرزمینهای فتح شده احترام میگذاشت. پارسیها او را پدر، روحانیان بابل او را برگزیده مردوک، یهودیها او را مسیح فرستاده شده از جانب یهوه و یونانیان او را فاتحی بزرگ و سیاستمداری باهوش میدانستند. گزنفون در کورشنامه او را حکمرانی آرمانی و ایدهآل توصیف میکند».
والتر هینتس، میگوید: «کوروش سه امپراتوری را ساقط کرده بود: ماد، لیدیه و بابل. آیندگان فراموش نکردند که کوروش هیچکدام از سه فرمانروا، نه آستیاگ، نه کرزوس و نه نبونعید را نکشت، بلکه به تبعید آنها بسنده کرد و حتی برای آنها زندگی شاهانهای فراهم آورد. این رفتار در جهان باستان بیسابقه بود و تا زمان کوروش هرگز اتفاق نیفتاده بود».
این کتاب به زندگی و نقش تاریخی جذابترین قهرمان دوران باستان یعنی کوروش، رهاییبخش ملتها، میپردازد و در این میان علاوه بر تاریخ پارس به تاریخ امپراتوری آشور، مصر فراعنه، پادشاهی بابل و امپراتوری لیدی نیز به مثابه همسایههای پارس و کشورهایی که بعداً در قلمرو شاهنشاهی هخامنشی قرار گرفتند، نقشی ویژه میبخشد. فصلهای کتاب عبارتند از: 1. شاهان نینوا، شاهان بابل؛ 2. «قاطر پارسی»؛ 3. در برابر سوداگر خدایان؛ 4. و بابل درهای خود را به روی او گشود؛ 5. کسی که تختش بر آسمان است؛ 6. شاه، آیینة خداوند؛ پسگفتار: تخطی ناممکن؛ گاهشماری تاریخهای مهم؛ سلسلهها؛ خدایان اصلی خاور نزدیک؛ یادداشتها؛ منابع و نمایه.
کارل مارکس
فرانسیس وین
ترجمه: شیوا رویگریان
در خلال صد سال پس از مرگِ کارل مارکس، بیش از نیمی از جمعیت جهان تحت سلطه حکومتهایی قرار گرفتند که مارکسیسم را سرمشق خود اعلام کردند؛ و عقاید وی مطالعات اقتصادی، تاریخی، جغرافیایی، اجتماعی و ادبی و... را دگرگون کرد. شاید این ادعا که از زمان عیسی مسیح تاکنون هیچ مسکینِ گمنامی چنین اخلاص جهانشمولی برنینگیخته یا چنین فاجعهبار دچار سوتعبیر نشده است، بیراه به نظر نرسد. تنها چیزی که از دید مورخان، زندگی نامهنویسان مارکس و تحلیلگران نحله فلسفی ـ سیاسی مارکسیسم پنهان مانده (آنچه نه دشمنانش مایلند تصدیق کنند و نه مریدانش، آشکارترین و در عین حال تکاندهندهترین خصوصیت اوست) این است که آن غول و قدیس اساطیری یک انسان بود. اینک اما پس از گذشت چیزی حدود ١٢٠ سال زمان آن رسیده است که پوشش اسطوره را برداریم و بکوشیم مارکس را به مثابه یک انسان بار دیگر کشف کنیم. چرا که در باره مارکسیسم و شخص مارکس هزاران کتاب وجود دارد ولی تقریباً تمام آنها نوشته دانشگاهیان و متعصبانی است که نزد ایشان برخورد با مارکس به مثابه انسانی دارای گوشت و پوست، عملی کفرآمیز محسوب میشود. فرانسیس وین زندگی نامهای جذاب و گیرا در باره این شخصیت مهم عصر ما به رشته تحریر درآورده است که اندیشههای فلسفی و اقتصادی جاذبه و دافعه، روابطش با نزدیکان، دوستان و دشمنان و خصایص روحی و اخلاقی او را با جزئیات بیشتری (با استناد به دستنوشتهها، نامهها و...) به تصویر میکشد.
کارنامه مصدق و حزب توده
ارسلان پویا
ارسلان پوریا از اعضای پیشین حزب توده ایران و معاون نادر شرمینی در سازمان جوانان توده بود که پس از کودتای 28 مرداد 1332 به زندان افتاد. این کتاب حاصل پژوهشها و تجربههای شخصی وی از دوران نخستوزیری دکتر محمد مصدق و نقش حزب توده ایران در آن دوران است.
ارسلان پوریا، مؤلف کتاب، خود از اعضای مؤثر حزب توده در آن دوران و شاهد بلافصل وقایع حوادث بوده. این کتاب نخستین بار به کوشش زندهیاد خسرو شاکری در انتشارات مزدک ایتالیا با حروف تایپی و گاه ناخوانا منتشر شد و کتابی که در دست دارید نخستین چاپ «کارنامه مصدق و حزب توده» با درج نام مؤلف اصلی، حروفچینی جدید و پیراسته است. بنا به نوشته زندهیاد خسرو شاکری، شخص دکتر مصدق متن اولیه کتاب را دیده و حک و اصلاح کرده بوده.
انتشار متن کامل این کتاب ارزشمند سند مهم دیگری در اختیار علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران و نیز پژوهشگران تاریخ میگذارد تا با شناختی دقیق، به دور از غرض و پیشداوری بتوانند با بخشی از گذشته مبارزات ضداستعماری و ضد استبدادی مردم ایران آشنا شوند.