سرگذشت شگفت انگیز حیات روی زمین (دلایل فرگشت جانداران)
ریچارد داوکینز
محمدرضا توکلی صابری
کلینتون ریچارد داوکینز (به انگلیسی: Clinton Richard Dawkins) (زادهٔ ۲۶ مارس۱۹۴۱) استاد صاحب کرسی دانشگاه آکسفورد در «درک عمومی علم» از ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۸، رفتارشناس، زیست‌شناس فرگشتی و نویسندهٔ کتاب‌های علمی برای عموم است. او عضو انجمن سلطنتی علوم و انجمن سلطنتی ادبیات بریتانیا است، و در تفسیر و آموزش عمومی علم نقش برجسته‌ای در انگلستان دارد.
داوکینز کتاب‌های متعددی در زمینهٔ فرگشت (تکامل) نوشته‌است. نخستین کتاب او با عنوان ژن خودخواه، که در سال ۱۹۷۶ منتشر شد، او را به مجامع علمی معرفی کرد. داوکینز در این کتاب نقش کلیدی ژنها را در فرگشت تشریح می‌کند و برای نخستین بار مفهوم میم را مطرح می‌نماید. از آن پس او چندین کتاب در شرح و بحث جنبه‌هایی از مفهوم انتخاب طبیعی نگاشته که بیش تر عناوینی شاعرانه دارند: فنوتیپ گسترش یافته ساعت‌ساز نابینا، صعود به قلهٔ ناممکن، گسیختن رنگین‌کمان، داستان نیاکان، پندار خدا، بزرگترین نمایش روی زمین و جادوی واقعیت: چگونه می‌دانیم چه چیزی واقعاً درست است. در این میان به نظر خود داوکینز بدیع‌ترین اثر علمی او فنوتیپ گسترش یافته است.وی در این کتاب این نظریه را طرح کرد که اثرات فنوتیپی [رخ‌مون] محدود به داخل بدن جانداران نیستند؛ بلکه می‌توانند به بیرون از بدن جاندار گسترش یابند و حتی در بدن دیگر جانداران تأثیر بگذارند.
داوکینز از منتقدان بزرگ آفرینش‌گرایی و یک بی‌خدای مشهور است.او همچنین یک آزاداندیش، اومانیست سکولار، شک‌گرا، خردگرای علم و پشتبانجنبش روشن‌ها (به انگلیسی: Brights Movement) است.داوکینز در کتاب پندار خدا (۲۰۰۶) عنوان کرد که به احتمال قریب به یقین خالقی ماوراطبیعه وجود ندارد و ایمان دینی یک پندار [توهم] غلط جا افتاده‌است. تا نوامبر سال ۲۰۰۷ تنها در زبان انگلیسی یک و نیم میلیون نسخه از این کتاب به فروش رسید. این کتاب به سی و دو زبان، از جمله فارسی، ترجمه شده‌است. داوکینز در سال ۲۰۱۴ بنیاد خرد و دانش ریچارد داوکینز را با هدف «گسترش سواد علمی» و «مقابله با دخالت دین در آموزش علم در مدارس» بنیان گذاشت.
سرگذشت شگفت انگیز حیات روی زمین (دلایل فرگشت جانداران) عنوان دهمین کتاب نویسنده وزیست شناس فرگشتی انگلیسی ریچارد داوکینز است. نویسنده در این کتاب به تشریحفرگشت زیستی می‌پردازد.
کتاب صوتی این کتاب نیز به همراه خود کتاب منتشر شده‌است که ریچارد داوکینز و همسر وی لالا وارد آن را می‌خوانند.
اکونومیست و تایمز این کتاب را مثبت ارزیابی کرده‌اند. به هر حال این کتاب در موردفرگشت است و مثل کتاب قبلی داوکینز (پندار خدا)، ربط چندانی به مذهب ندارد. البته در این کتاب به مسیحیت و اسلام برای ترویج ایده خلقت‌گرایی خرده گرفته شده‌است.
ایده اصلی نگارش کتاب آن است که داوکینز بحث بین فرگشت و خلقت را یکی از جدی‌ترین بحث‌های بین مذهبی‌ها و غیر مذهبی‌ها می داند و در این کتاب تلاش کرده با زبانی ساده و بر اساس شواهدی بدیهی، درستی نظریه فرگشت را شرح دهد.
عالم در پرتو فیزیک نوین
ماکس پلانک
ترجمه: محمدرضا توکلی صابری
ماکس کارل ارنست لودویگ پلانک، فیزیکدان آلمانی، یکی از بنیان‌گذاران فیزیک نوین بود که به‌عنوان پدر نظریه کوانتوم شناخته می‌شود.
او در ۲۳ آوریل ۱۸۵۸ در کیل آلمان به دنیا آمد و در ۴ اکتبر ۱۹۴۷ در گوتینگن آلمان درگذشت. تحصیلات خود را در دانشگاه مونیخ و برلین گذراند و زیر نظر فیزیکدانانی چون هرمان فون هلمهولتز تحصیل کرد.
مهم‌ترین دستاورد پلانک، حل معمای معروف به «فاجعه فرابنفش» (Ultraviolet Catastrophe) بود؛ مسئله‌ای در فیزیک کلاسیک که نمی‌توانست طیف تابش جسم سیاه (Black-body radiation) را به‌درستی توضیح دهد. در سال ۱۹۰۰، پلانک فرضیه‌ای انقلابی مطرح کرد: انرژی به‌صورت پیوسته منتقل نمی‌شود، بلکه در بسته‌های مجزا و گسسته به نام کوانتوم (Quantum) تبادل می‌شود. رابطه معروف او E = hν است، که در آن E انرژی، h ثابت پلانک (Planck's constant)، و ν فرکانس تابش است. این فرضیه، که در ابتدا صرفاً ابزاری ریاضی برای حل یک مسئله به نظر می‌رسید، بعدها توسط دانشمندانی چون آلبرت اینشتین (در توضیح اثر فوتوالکتریک) و نیلز بور (در مدل اتمی) بسط داده شد و پایه‌گذار مکانیک کوانتومی گردید.
پلانک در سال ۱۹۱۸ جایزه نوبل فیزیک را به‌پاس کشف کوانتوم انرژی دریافت کرد. ثابت پلانک (h) که یکی از بنیادی‌ترین ثابت‌های فیزیک است، به نام او نامگذاری شده است. همچنین مؤسسه معتبر ماکس پلانک (Max Planck Society) در آلمان، که یکی از برجسته‌ترین مراکز پژوهشی جهان است، به افتخار او نامگذاری شده است.
زندگی پلانک با تراژدی‌های شخصی متعددی همراه بود. او همسر اول و دو دخترش را در سنین جوانی از دست داد. پسرش اروین پلانک به دلیل مشارکت در طرح ترور هیتلر در ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۴ توسط رژیم نازی اعدام شد. با وجود مخالفت با ایدئولوژی نازی، پلانک تا مدتی در آلمان ماند تا از علم و دانشگاه‌های آلمانی محافظت کند، اما در نهایت قدرت چندانی برای مقابله با سیاست‌های نازی‌ها نداشت.
پلانک نه‌تنها با کشف خود مسیر فیزیک قرن بیستم را دگرگون کرد، بلکه به‌عنوان یک شخصیت اخلاقی و علمی برجسته، الهام‌بخش نسل‌های بعدی دانشمندان از جمله اینشتین که او را بسیار تحسین می‌کرد، بود. جمله معروفی از او نقل می‌شود که می‌گوید حقیقت علمی جدید معمولاً از طریق متقاعدکردن مخالفانش پیروز نمی‌شود، بلکه چون مخالفانش سرانجام از دنیا می‌روند و نسل جدیدی که با آن حقیقت آشناست، جای آنها را می‌گیرد.
فلسفه فیزیک
ماکس پلانک
ترجمه: محمدرضا توکلی صابری
ماکس کارل ارنست لودویگ پلانک، فیزیکدان آلمانی، یکی از بنیان‌گذاران فیزیک نوین بود که به‌عنوان پدر نظریه کوانتوم شناخته می‌شود.
او در ۲۳ آوریل ۱۸۵۸ در کیل آلمان به دنیا آمد و در ۴ اکتبر ۱۹۴۷ در گوتینگن آلمان درگذشت. تحصیلات خود را در دانشگاه مونیخ و برلین گذراند و زیر نظر فیزیکدانانی چون هرمان فون هلمهولتز تحصیل کرد.
مهم‌ترین دستاورد پلانک، حل معمای معروف به «فاجعه فرابنفش» (Ultraviolet Catastrophe) بود؛ مسئله‌ای در فیزیک کلاسیک که نمی‌توانست طیف تابش جسم سیاه (Black-body radiation) را به‌درستی توضیح دهد. در سال ۱۹۰۰، پلانک فرضیه‌ای انقلابی مطرح کرد: انرژی به‌صورت پیوسته منتقل نمی‌شود، بلکه در بسته‌های مجزا و گسسته به نام کوانتوم (Quantum) تبادل می‌شود. رابطه معروف او E = hν است، که در آن E انرژی، h ثابت پلانک (Planck's constant)، و ν فرکانس تابش است. این فرضیه، که در ابتدا صرفاً ابزاری ریاضی برای حل یک مسئله به نظر می‌رسید، بعدها توسط دانشمندانی چون آلبرت اینشتین (در توضیح اثر فوتوالکتریک) و نیلز بور (در مدل اتمی) بسط داده شد و پایه‌گذار مکانیک کوانتومی گردید.
پلانک در سال ۱۹۱۸ جایزه نوبل فیزیک را به‌پاس کشف کوانتوم انرژی دریافت کرد. ثابت پلانک (h) که یکی از بنیادی‌ترین ثابت‌های فیزیک است، به نام او نامگذاری شده است. همچنین مؤسسه معتبر ماکس پلانک (Max Planck Society) در آلمان، که یکی از برجسته‌ترین مراکز پژوهشی جهان است، به افتخار او نامگذاری شده است.
زندگی پلانک با تراژدی‌های شخصی متعددی همراه بود. او همسر اول و دو دخترش را در سنین جوانی از دست داد. پسرش اروین پلانک به دلیل مشارکت در طرح ترور هیتلر در ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۴ توسط رژیم نازی اعدام شد. با وجود مخالفت با ایدئولوژی نازی، پلانک تا مدتی در آلمان ماند تا از علم و دانشگاه‌های آلمانی محافظت کند، اما در نهایت قدرت چندانی برای مقابله با سیاست‌های نازی‌ها نداشت.
پلانک نه‌تنها با کشف خود مسیر فیزیک قرن بیستم را دگرگون کرد، بلکه به‌عنوان یک شخصیت اخلاقی و علمی برجسته، الهام‌بخش نسل‌های بعدی دانشمندان از جمله اینشتین که او را بسیار تحسین می‌کرد، بود. جمله معروفی از او نقل می‌شود که می‌گوید حقیقت علمی جدید معمولاً از طریق متقاعدکردن مخالفانش پیروز نمی‌شود، بلکه چون مخالفانش سرانجام از دنیا می‌روند و نسل جدیدی که با آن حقیقت آشناست، جای آنها را می‌گیرد.
ماهی درونی شما: سفری به تاریخ ۳/۵ میلیارد ساله ی بدن انسان
نیل شوبین
ترجمه: دکتر محمدرضا توکلی صابری
نیل شوبین نویسنده ی کتاب خبر کشف فسیلِ موجود گذار از آبزیان به خشکی زیان، «تیکتالیک» را در کتاب با جزئیات کامل علمی به رشته تحریر درآورده. در این اثر شوبین از تحقیقات علمی بسیاری در زمینه ی فسیل شناسی، آناتومی، ژنتیک، دندان ها، فیزیولوژی اعصاب، جنین شناسی مقایسه ای، بویایی، شنوایی، بینایی و امراض مشترک تمام موجودات روی زمین (حتی ما انسان ها با مثلا قورباغه ها) مطالبی درج کرده تا نشان دهد کل موجودات روی زمین از دوره ی پری کامبرین تا امروز نیای مشترکی دارند و ردپای این نیا را می توان در فسیل های سراسر زمین و ژن های خودمان پیدا کرد!
برای کشف فسیل تیکتالیک شوبین و همکارانش شش فصل اکتشاف را (از 1998 تا 2004) در قطب شمال کانادا منطقه ی نونائوت پشت سر گذاشتند و دست آخر در جولای 2004 فسیل را در معدنی از یخ و صخره یافتند. منطقه ی مورد جستجوی آن ها چیزی حدود 1500 کیلومتر بود و فسیل مورد نظرشان یکی دو متر!
نیل شوبین، استاد دیرینه شناسی دانشگاه شیکاگو کاشف فسیل و نویسنده کتاب پس از چاپ نسخه اصلی در سال 2008 با جوایز و تمجیداتی مواجه شد.
برنده‌ی جایزه‌ی Phi Beta Kappa در علم در سال 2008
برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کتاب علمی از Library Journal در سال 2008
برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کتاب از آکادمی ملی علوم آمریکا در سال 2009
نامزد دریافت جایزه‌ی آکادمی سلطنتی علوم بریتانیا برای کتاب علمی در سال 2009
در کنار این جوایز نقدهای بسیاری هم در مورد «ماهی درونی شما» از سوی مطبوعات و نشریه های معتبر نگاشته شد.
معنای همه ی اینها چیست؟
ریچارد فاینمن
مترجم: محمدرضا توکلی صابری
«معناى همه اینها چیست؟» مجموعه سه سخنرانى ریچارد فاینمن فیزیکدان بزرگ آمریکایى است. در این کتاب این دانشورز برجسته، اندیشه هاى خود را در مورد زندگى، مذهب، سیاست، و موضوعات دیگر بیان مى کند. فاینمن سهم مهمى را در پیشرفت فیزیک قرن بیستم دارد. دیدگاه نمادشکن او به زندگى و بسیارى از ماجراجویى هاى کنجکاوانه اش جایگاه مهمى را برایش به ارمغان آورد.
هیچ چیز: از صفر مطلق تا فراموشی کیهانی
جرمی وب
ترجمه: محمدرضا توکلی صابری
کشف‌هایی شگفت‌انگیز؛ از دورترین مرزهای کیهان تا ژرفای ذهن انسان‌ها ــ همه از هیچ!
به نظر می‌رسد که تقریباً هیچ‌چیز به اندازه‌ی خودِ "هیچ" کنجکاوی‌برانگیز ــ یا روشنگر ــ نیست. هیچ‌بودگی چیست؟ کجا می‌توان آن را یافت؟ نویسندگان پرفروش‌ترین مجله‌ی علمی جهان به بررسی این مفهوم می‌پردازند ــ از مهبانگ، انرژی تاریک و خلأ گرفته تا ابررساناها، اندام‌های بازمانده، هیپنوتیزم و اثر دارونما ــ و درمی‌یابند که درک هیچ، شاید کلید درک همه چیز باشد:
- پیش از مهبانگ چه بوده، و آیا جهان ما پایانی خواهد داشت؟
- چگونه سرد کردن ماده تا نزدیکی صفر مطلق می‌تواند به حل بحران انرژی کمک کند؟
- چگونه ممکن است فردی از یک تشخیص پزشکی نادرست، رنجی واقعی را تجربه کند؟
- آیا هیچ‌بودگی واقعاً وجود دارد؟ آزمایش‌های اخیر نشان می‌دهند که فشرده‌سازی یک خلأ کامل می‌تواند به‌گونه‌ای نور تولید کند.
- چرا نسبت دادن تنبلی به تنبل‌ها ــ حیواناتی که ظاهراً هیچ‌کاری نمی‌کنند ــ بی‌انصافی است؟ و موارد بیشتر!
با همکاری نویسندگانی چون پل دیویس، جو مارچنت، ایان استوارت و همچنین دو سردبیر پیشین مجله Nature، به‌همراه ۱۶ دانشمند و نویسنده‌ی برجسته‌ی دیگر، این کتاب پژوهش‌های به‌روز را گرد هم می‌آورد تا یکی از پیچیده‌ترین و رازآلودترین حوزه‌های علم را به‌طرزی خیره‌کننده روشن سازد.
آماده باشید تا شگفت‌زده شوید از اینکه "هیچ" چقدر چیز برای گفتن دارد.