ایران از آغاز تا اسلام
رومن گیرشمن
مترجم: محمد معین
محمد معین درباره چگونگی پرداختن به ترجمه کتاب ایران از آغاز تا اسلام میگوید: "... نگارنده سالیان دراز است که با دکتر گیرشمن آشنایی و دوستی دارد و همواره در ملاقاتهایی که دست داده، از اطلاعات وسیع ایشان درزمینهٔ باستانشناسی و تاریخ استفاده کرده و این خود دلیلی دیگر بر ترجیح کتاب حاضر بر کتب دیگر ]جهت ترجمه[ بوده است. "
گیرشمن در دیباچه کتاب ایران از آغاز تا اسلام مینویسد:
" از اینکه کتاب حاضر به زبان فارسی ترجمه میشود، نمیتوانم خشنودی خود را پنهان دارم، ولی آنگاهکه شنیدم دوست بسیار فاضلم، دکتر معین استاد دانشگاه، ترجمه کتابی را که معرف ثمره ربع قرن تحقیقات من در سرزمین ایران میباشد، به عهده گرفته است، بههیچوجه شایبه خودپسندی، این خوشنودی را مشوب نکرد.
هیچ فرد ایرانی، چه فارغالتحصیل دانشگاه و چه دهقان ساده –که اشعار فردوسی جاویدان را شنیده– نیست که از تاریخ افتخارآمیز خود بیخبر باشد. بههرحال، من بدانان نمیاندیشم. مسرت من آنگاه کامل و منظور من آن زمان برآورده خواهد شد که این کتاب در دست طبقه جوان ایرانی، که مایه امیدواری هستند و چشم آینده مملکت بدانان روشن است، بیفتد. امید است جوانان درباره گذشته میهن خود بیندیشند و قلب آنان از غرور خدمات نیاکان خود ببالد، ولی درعینحال بخواهند که ایران در میان اقوام جهان همان وظیفهای را که پیشتر ایفا میکرده است، انجام دهد. "
پنجره اقلیدس؛ داستان هندسه از خط های موازی تا ابر فضایی
لئونارد ملودینو
مترجم: مسعود مرادی جورابی
چامه ها 💯
هوراس
ترجمه: میرجلال الدین کزازی
«قصیدهها» مجموعهای از اشعار غنایی لاتین هوراس است که در چهار کتاب گردآوری شدهاند. این اثر یکی از مهمترین نمونههای شعر غنایی در ادبیات لاتین به شمار میرود و قالب و سبک ویژهای که هوراس در سرودن قصیدهها پدید آورد، از آن زمان تاکنون الهامبخش شاعران بسیاری بوده و توسط آنان تقلید شده است.
سه کتاب نخست قصیدهها در سال ۲۳ پیش از میلاد منتشر شدند. این مجموعه چنان جایگاه والایی در ادبیات لاتین دارد که مجلهٔ «کواردرنت» آن را مجموعهای دانسته است که «هیچ مجموعهای از اشعار غنایی، چه پیش از آن و چه پس از آن، در ادبیات لاتین با آن برابری نمیکند.» کتاب چهارم نیز که شامل پانزده شعر است، در سال ۱۳ پیش از میلاد انتشار یافت.
قصیدههای هوراس بر پایهٔ تقلیدی آگاهانه از شعرهای کوتاه غنایی یونان باستان شکل گرفتند. هوراس از شاعران بزرگی چون پیندار، سافو و آلکایوس تأثیر پذیرفت و قالبهای شعری آنان را به میراث ادبی روم منتقل کرد. با این حال، نبوغ واقعی او در صرفاً تقلید از شاعران یونانی نبود، بلکه در توانایی او برای سازگار کردن این قالبهای کهن با شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی روم در دوران آگوستوس آشکار شد.
هوراس توانست روح شعر یونانی را با تجربهٔ زندگی رومی درآمیزد و دربارهٔ موضوعاتی جهانی همچون عشق، دوستی، شراب، دین، اخلاق و میهندوستی به زبانی تازه و متناسب با عصر خود سخن بگوید. برخی از قصیدههای او به ستایش آگوستوس، نخستین امپراتور روم، و نزدیکان او اختصاص دارند و بازتابدهندهٔ فضای سیاسی و فرهنگی دورهای هستند که روم پس از سالها جنگ داخلی به سوی نظم و ثبات حرکت میکرد.
با وجود ارتباط هوراس با دربار آگوستوس، شعر او تنها مدح قدرت سیاسی نیست؛ بلکه تأملی عمیق دربارهٔ وضعیت انسان و ناپایداری زندگی است. او در بسیاری از اشعار خود به کوتاهی عمر، عدم اطمینان آینده، ضرورت آرامش درونی و اهمیت رضایت از لحظهٔ حال میپردازد. از دیدگاه هوراس، انسان خردمند کسی است که بتواند میان خواستهها و محدودیتهای زندگی تعادل برقرار کند و از افراط و زیادهخواهی دور بماند.
یکی از مفاهیم اساسی در اندیشهٔ هوراس، ایدهٔ «میانهٔ طلایی» (Golden Mean) است؛ اصلی که بر اعتدال و پرهیز از افراط تأکید دارد. هوراس نه زندگی مبتنی بر جاهطلبی بیپایان و قدرتطلبی را مطلوب میداند و نه کنارهگیری کامل از لذتها و مسئولیتهای جهان را. او راه خردمندانه را در یافتن تعادل میان لذت و خویشتنداری، میان آرزو و پذیرش واقعیت، و میان فعالیت اجتماعی و آرامش شخصی میبیند.
به همین دلیل، قصیدههای هوراس تنها مجموعهای از اشعار تاریخی متعلق به روم باستان نیستند؛ بلکه اثری فلسفی و انسانیاند که پرسشهای همیشگی بشر دربارهٔ عشق، مرگ، زمان، قدرت، شادی و معنای زندگی را مطرح میکنند. توانایی هوراس در ترکیب زیبایی شاعرانه، اندیشهٔ اخلاقی و مشاهدهٔ دقیق طبیعت انسان سبب شده است که آثار او پس از بیش از دو هزار سال همچنان جایگاهی برجسته در تاریخ ادبیات جهان داشته باشند.
درخت انجیر معابد (۲ جلدی)
احمد محمود
رمان درخت انجیر معابد از بسیاری جهات در ادبیات ایران کمنظیر است. از جملهٔ این ویژگیها به تعدد پرسوناژهای اثر میتوان اشاره کرد. در این رمان حدود ۲۴۰ شخصیت خلق شده که حدود ۶۰ تای آنها به طور مستقیم در داستان نقش دارند. دیگر ویژگی قابل ذکر نوع خاص حرکت در زمان است که با استفاده از عوامل مشترک در گذشته و حال انجام میشود و خواننده گاهی اوقات دقیقاً نمیداند در چه ظرف زمانی قرار دارد. موضوع داستان درختی است به نام انجیر معابد، که در مناطق جنوب ایران رشد میکنند و ریشههای هوایی و پیش رونده دارد. در فرهنگ مردم ایران این درخت درختی مقدس است. داستان از آنجایی شکل خاص به خود میگیرد که در تلاشی برای قطع کردن درخت، از آن خون جاری میشود. داستان حول و حوش اعضای خانوادهای میگذرد که این درخت در منزل آنان قرار دارد.
زرادخانهی اتمی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا
نویسنده: سیمور ام. هرش
مترجم: مهرداد معینی
گزینه سامسون: زرادخانه هسته ای اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا کتابی است که توسط سیمور هرش در سال 1991 منتشر شد. تاریخچه برنامه تسلیحات هسته ای اسرائیل و اثرات آن بر روابط اسرائیل و آمریکا را شرح می دهد. «گزینه سامسون» عنوان کتاب به استراتژی هستهای اشاره دارد که به موجب آن اسرائیل در صورت تسخیر خود دولت، حمله تلافی جویانه هستهای گستردهای را انجام میدهد، درست همانطور که گفته میشود سامسون، شخصیت کتاب مقدسی ستونهای معبد فلسطینی را از هم جدا کرده است. بام را پایین آورد و خود و هزاران فلسطینی را که برای دیدن تحقیر او جمع شده بودند کشت.
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، هرش برای بسیاری از اطلاعات خود در مورد وضعیت برنامه هسته ای اسرائیل به آری بن مناش، کارمند سابق دولت اسرائیل که می گوید برای اطلاعات اسرائیل کار می کرده است، تکیه کرده است. هرش برای انجام مصاحبه برای کتاب به اسرائیل سفر نکرد، زیرا معتقد بود که ممکن است مورد سانسور نظامی اسرائیل قرار گرفته باشد. با این وجود، او در طول سه سال تحقیق خود با اسرائیلی ها در ایالات متحده و اروپا مصاحبه کرد.
زرتشت سیاست مدار یا جادوگر!
نام نویسنده : والتر برونوهنینگ
نام مترجم : کامران فانی
والتر برونو هنینگ (Walter Bruno Henning) (زادهٔ ۲۶ اوت ۱۹۰۸ در پروس شرقی - درگذشتهٔ ۸ ژانویه ۱۹۶۷ در برکلی، کالیفرنیا) خاورشناس و ایرانشناس آلمانی وانگلیسی، متخصص زبانهای باستانی ایرانی و پیشگام در پژوهشهای آیین مانی بود.
والتر برونو هنینگ در اوت ۱۹۰۸ در راگنت در پروس شرقی متولد شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه گوتینگن در رشتهٔ مطالعات ایرانی تحت نظر آندرس انجام داد و رسالهٔ دکتری خود را با موضوع بررسی فعل فارسی میانه در ۱۹۳۱ گذراند. در سال ۱۹۳۲ از طرف آکادمی پروس به سمت دبیری مجموعهٔ دستنوشتههای مانوی تورفانمنصوب شد. طی سالها بعد سه مجموعه از دستنوشتههای پارسی میانه و پارتی و مجموعهای از متون سغدی را در برلین منتشر کرد.
در سال ۱۹۳۶ به دعوت هارولد بیلی برای تصدی کرسی جامعهٔ پارسی برای مطالعات ایرانی در مدرسه مطالعات مشرقزمین و آفریقا به لندن رفت و مطالعات خود را در مورد متون تورفان ادامه داد. در سال ۱۹۴۶ به عنوان استاد مدعو به دانشگاه کلمبیا درنیویورک رفت و سال بعد به عنوان دانشیار مطالعات آسیای میانه در دانشگاه لندن منصوب شد و در سال ۱۹۴۷ رتبهٔ استادی یافت. در سال ۱۹۴۹ خطابههای معروف خود را در آکسفورد ایراد کرد که به بررسی انتقادی آرای هرتسفلد و نیبرگ درمورد زرتشتمیپرداخت. در سال ۱۹۵۰ به دعوت دولت ایران سفری به جنوب ایران کرد و تحقیقاتی بر کتیبههای سرمشهد، نقش رستم و کرتیر انجام داد.
در سال ۱۹۵۴ به مدیریت شورای اجرایی مجموعهٔ کتیبههای ایرانی در لندن منصوب شد و تا پایان عمر این مسئولیت را بر عهده داشت. از سال ۱۹۵۷ سرپرستی بخش زبانها و فرهنگهای خاورمیانه و نزدیک را در مدرسه مطالعات مشرقزمین و آفریقا در دانشگاه لندن به عهده گرفت. در سال ۱۹۶۱ پیشنهاد تصدی کرسی مطالعات ایرانی دانشگاه برکلی در کالیفرنیا را پذیرفت و طی سالهای بعد مرکز جدیدی برای مطالعات ایرانی در آن دانشگاه ایجاد کرد.
هنینگ بیش از هفتاد مقاله منتشر کرد که موضوعات گستردهای را در بر میگرفت؛ بررسی متون مانوی به زبانهای پارسی میانه، پارتی وسغدی، زبان بلخی، تفسیر سنگنبشتههای ساسانی از جمله کتیبهٔ سهزبانهٔ کعبه زرتشت، و مشکلات متون پهلوی و اوستایی. یک اثر منتشرنشدهٔ او تحت عنوان فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی بهصورت مجموعهای از برگهها ناتمام باقیمانده است.
هنینگ استاد راهنمای دورهٔ دکترای احسان یارشاطر بوده است. موضوع رسالهٔ یارشاطر این بوده است که زبان مردم آذربایجان نه ترکی بلکه زبانی بنام تاتی بوده است.