سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی

سیدجواد طباطبایی

سقوط اصفهان و فروپاشی شاهنشاهی پرشکوه صفویان یکی از بزرگ‏ترین دگرگونی‏‌های سده‏‌های متأخر تاریخ ایران بوده است و بسیاری از پژوهندگان، به ‏درستی، یورش افغانان را با حملۀ اعراب و یورش مغولان مقایسه کرده‌‏اند. جای شگفتی است که در نوشته‏‌های تاریخی ایران دربارۀ علل و زمینه‏‌های این شکست و پی‏آمدهای اسفناک آن برای تاریخ و مردم این کشور مطلب جدّی و مهمی نیامده است؛ در این مورد نیز، تنها اشاره‏‌های با معنا به آن حوادث را مدیون گزارش‌‏های انگشت‏‌شمار بیگانگانی هستیم که در زمان یورش افغانان و محاصرۀ اصفهان در ایران به سر می‏‌بردند و دیده‏‌ها و شنیده‌‏های خود را به‏‌تفصیل نوشته‌‏اند. «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» تنها گزارشی کوتاه از حوادث یورش افغانان و توضیح برخی علّت‏‌های فروپاشی ایران در پایان عصر صفوی است، اما صِرف کتاب تاریخی نیست، بلکه در عین حال رساله‏‌ای در اندیشۀ سیاسی و سندی در تکوین تاریخ‌‏نویسی جدید نیز هست. سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی دومین اثر از مجموعه آثار سید جواد طباطبایی است که در شکل و شمایل تازه در نشر هرمس منتشر می‌شود. سایر آثار ایشان نیز به‌مرور در هرمس منتشر خواهد شد.