سال ها

آنی ارنو

ترجمه: فرزاد مرادی

به‌باور بسیاری، این کتاب اثر شاخصِ خاطره‌نویسِ نمادینِ فرانسوی و پرفروش‌ترین اثرِ جهشیِ اوست که با انتشارش در فرانسه در سال ۲۰۰۸ توجه گسترده‌ای برانگیخت.

سال‌ها روایت شخصیِ دوره‌ای از ۱۹۴۱ تا ۲۰۰۶ است که از دریچهٔ حافظه، دریافت‌های گذشته و حال—و حتی تصویرهایی از آینده—بازگو می‌شود؛ درهم‌تنیده با عکس‌ها، کتاب‌ها، ترانه‌ها، رادیو، تلویزیون و دهه‌ها تبلیغات، تیترها و نشانه‌های فرهنگی، که در برابرِ کشمکش‌های صمیمانه و یادداشت‌های نوشتاریِ برگرفته از شش دهه دفتر خاطرات قرار می‌گیرند.

گویش‌های محلی، واژه‌های رایج هر دوره، شعارها، نام‌ها و برندهای اشیایی که مدام فزونی می‌یابند، در اینجا صدا می‌یابند. صدایی که آن را صدای نویسنده می‌شناسیم، پیوسته حل می‌شود و دوباره سر برمی‌آورد. ارنو گذر زمان را ملموس می‌کند. خودِ زمان—بی‌امان—مسیرش را روایت می‌کند و همهٔ راویان دیگر را به گمنامی می‌سپارد. گونه‌ای تازه از خودزندگی‌نامه پدیدار می‌شود؛ هم‌زمان ذهنی و غیرشخصی، خصوصی و جمعی.

سال‌ها هنگام انتشارش در فرانسه در ۲۰۰۸ شگفتی‌آفرین بود. هرچند ارنو سال‌ها به‌عنوان نویسنده‌ای محبوب، پرفروش و برندهٔ جوایز ستوده شده بود، این کتاب از بسیاری جهات فاصله‌گیری محسوب می‌شد: هم خاطره‌ای صمیمی که گویی «به دستِ نسل‌ها» نوشته شده، و هم داستانِ نسل‌هایی که روایتی عمیقاً شخصی را نقل می‌کنند. راوی، همچون نسل پیش از خود، از «من» پرهیز می‌کند و به «ما» (یا «آن‌ها» یا «آدم») روی می‌آورد؛ گویی زندگی جمعی به‌گونه‌ای جدایی‌ناپذیر با زندگی خصوصی درهم تنیده است—زندگی خصوصی‌ای که در نسل والدینش عملاً از میان رفته بود. او دربارهٔ نسل والدینش می‌نویسد (و می‌تواند دربارهٔ کتاب خود نیز گفته باشد): «از سرمایه‌ای مشترک از گرسنگی و ترس، همه‌چیز با “ما” و ضمایر غیرشخصی روایت می‌شد.»