شاهدبازی در ادبیات فارسی
تألیف: دکتر سیروس شمیسا
نویسنده هدف از نگارش کتاب شاهدبازی در ادبیات فارسی را چنین نوشتهاست:
-
- «'بهترین منبع برای تحقیق در تاریخ اجتماعی ایران متون نظم و نثر فارسی است که در آنها از عادات و رسوم و به طور کلی زندگانی مردم ایران و اوضاع و احوال دربارها و حکومتها تصاویر نسبةً گویایی به دست داده شده است.'»(ص ۱۰)
- «قصد نویسنده فقط تبیین علمی یک پدیدهٔ اجتماعی و توضیح سیر تاریخی آن بوده است و لاغیر.»(ص ۱۲)
شاهزاده و گدا
مارک تواین
ترجمه: محمد قاضی
تام کانتی و ادوارد تودور میتوانستند دو قلوهای همسان باشند. تاریخ تولدشان یکی است، چهرهشان یکی است، اما شباهتشان به همینجا ختم میشود. زیرا ادوارد یک شاهزاده و وارث پادشاه هنری هشتم است، در حالی که تام یک فقیر بیچاره است. اما وقتی سرنوشت وارد عمل میشود، ادوارد از کاخ بیرون انداخته میشود و در لباسهای کهنه تنها میماند و ناآگاه تام مجبور میشود نقش شاهزاده را بازی کند. حتی کسانی که هرگز این رمان را نخواندهاند با داستان کلاسیک اشتباه گرفتن هویت اثر مارک تواین آشنا هستند: داستانی که هم ماجراجویانه است و هم فانتزیای با جذابیتی بیزمان.
شاهنامه چاپ بروخیم (۱۰جلدی در ۵مجلد)
ابوالقاسم فردوسی
شاهنامه چاپ بروخیم تصحیح و ویرایشی از کتاب شاهنامهٔ ابوالقاسم فردوسی است که توسط انتشارات بروخیم در سال ۱۳۱۵ در ۱۰ جلد به چاپ رسید. انتشار شاهنامهٔ چاپ بروخیم سبب توجه بیش از پیش به شاهنامه شد و پس از آن بود که گروهی از پژوهشگران روس در شوروی دستاندرکار انتشار نسخهای دیگر از این کتاب شدند. شاهنامهٔ چاپ بروخیم تصحیح مستقل و جدیدی از شاهنامه به شمار نمیآید و تنها به دلیل نفیس بودن، تقارن انتشار آن با جشنهای هزارهٔ فردوسی و ارائهٔ نسخهای منسجم از روایات در زمان خود اثری با اهمیت به شمار میآمد و امروزه تنها اهمیتی تاریخی دارد.
در سال ۱۳۱۳ مجموعه جشنهایی به مناسبت هزارمین سالگرد تولد ابوالقاسم فردوسی توسط حکومت پهلوی اول در تهران، طوس و شهرهای دیگر ایران برگزار شد. در همان زمان و از سال ۱۳۱۱ گروهی از پژوهشگران ادبیات به تدوین نسخهای از شاهنامه مشغول بودند که در سال ۱۳۱۵ از طرف انتشارات بروخیم در تهران به چاپ رسید و به شاهنامهٔ چاپ بروخیم معروف شد. در تدوین این نسخه از شاهنامه،نسخهٔ ترنر ماکان و ژول مول نقش داشتند. جلد نخست چاپ بروخیم با تصحیح مجتبی مینوی، جلد دو تا پنج توسط عباس اقبال، جلد شش توسط سلیمان حییم و جلد هفت، هشت، نه و ده توسط سعید نفیسی تصحیح و منتشر شد. شاهنامهٔ چاپ بروخیم حدود ۱۰۰ پرده نقاشی را نیز بههمراه داشت و تا پیش از چاپ مسکو نسخه معتبرترین نسخهٔ شاهنامه به شمار میآمد.
شاهنامهٔ چاپ بروخیم برپایهٔ تصحیح یوهان فولرس (Joannes A.Vullers) چاپ شده و در آن به اختلافات با دو تصحیح متعلق به ترنر ماکان و ژول مل نیز اشاره شدهاست. انتقاد وارد بر شاهنامهٔ چاپ بروخیم این بوده که این نسخه تصحیح جدید و مستقلی به شمار نمیآید.
شاهنامه عمادالکتاب (۳جلدی)
ابوالقاسم فردوسی
عمادالكتاب هنرمند برجسته دوران قاجار،سراسر شاهنامه فردوسي را در چهار قسمت به زيبايي تحرير كرده است كه اين تحرير زيبا توسط انتشارات اميرخاني و به همت مدير آن غلامحسين اميرخاني به زيور طبع آراسته شده است و استاد اميرخاني خود نيز شرحي جامع و ارزشمند در احوال وآثار مهم عمادالكتاب بر اين اثر افزوده است. اين شاهنامه با كتاب آرايي استاد اردشير مجرد تاكستاني آراسته شده است كه ايشان علاوه بر تذهيب و آرايش حواشي كتاب و نظارت دقيق بر روند چاپ و نشر آن،تصاوير زيبايي از شاهنامه بايسنقري،دموت،شاه طهماسبي و شاه اسماعيلي را كه مربوط به دورههاي مختلف هنر نقاشي ايراني است، به انتخاب خود همراه متن كرده است. اين شاهنامه در سه جلد انتشار يافته است جلد سوم اين شاهنامه به طور خاص به تصاوير برگرفته از شاهنامه هاي مذكور اختصاص داده شده است.
بهگفتهٔ علی حصوری، تاریخنگاران بر این اتفاقند که زیباترین خطِّ جهان، نستعلیق است. شماری از متخصصانِ برجستهٔ تاریخِ هنر نیز نستعلیق را ستودهاند و آن را شگفت خواندهاند مانند فردریش روبرت مارتین، ارنست کونل، هووسِپ اوربِلی، آرتور پوپ، فیلیس اَکِرمَن، رالف حراری و ولادیمیر مینُورْسْکی. نستعلیق را «عروسِ خطوطِ اسلامی» خوانند. مهدی بیانی در احوال و آثار خوشنویسان میگوید نستعلیق از آفرینشهای نابِ ایرانیان است که ذوق و سلیقه و لطافتِ طبعِ ایرانی در آن نمایان است؛ و باورِ اهل فن و آشنایان به هنر همگی بر این است که این خط از ظریفترین و دقیقترین هنرهای ایرانی است که در کمالش، اصولِ دوازدهگانهٔ خوشنویسی رعایت شده است. آرتور پوپ نیز میگوید یک صفحه از نستعلیق را جمالی است که هیچ خطی دیگر از خطوط بشری، یارای برابری با آن را ندارد. صدیقی میگوید بهنظر میرسد در شکلگیری نستعلیق، خطوط مورد استفاده در ایرانِ پیش از اسلام مانند خطّ پهلوی مورد توجه بودهاند.
شاهنامه فردوسی (۵ جلدی)
نام نویسنده : حکیم ابوالقاسم فردوسی
نام مترجم : محمد دبیر سیاقی
سیدمحمّد دبیرسیاقی (زادهٔ ۵ اسفند ۱۲۹۸ خورشیدی در قزوین) پژوهشگر، نویسنده، شاعر و استاد ادبیات فارسی است. وی از ارکان چهارگانهٔ «بنیاد لغتنامهٔ دهخدا» و مصحح بسیاری از متنهای کهن فارسی است. وی پس از گذراندن دورههای ابتدایی و متوسطه در قزوین و تهران و گرفتن دیپلم از دارالفنون در ۱۳۱۸ در ۱۳۲۴ دکتری ادبیات فارسی خود را از دانشگاه تهران دریافت کرد. در ۱۳۲۵ به عضویت انجمن ایرانشناسی درآمد. آنگاه به استادی در دانشگاه تهران و نیز دانشگاههای چین ومصر پرداخت.دبیرسیاقی تا ۱۳۵۳ که بازنشسته شد در استخدام وزارت دارایی بود. او میان سالهای ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۴ در گردآوری لغتنامه با علیاکبر دهخدا همکاری داشت. از آن پس همکاری او با سازمان لغتنامه تا ۱۳۵۹ -که کار این اثر به پایان رسید- پی گرفته شد.
شادروان دهخدا در یک نوار صوتی از وی بهعنوان یک جوان کوشا دربارهٔ تنظیم لغتنامهیاد کردهاست.
دبیرسیاقی از ۱۳۵۷ عضو هیئت علمی انجمن آثار و مفاخر ایران بودهاست.
او تاکنون نزدیک به ۸۰ متن ادبی و تاریخی را تصحیح و منتشر کردهاست، که از میان آنها میتوان از دیوان منوچهری، نزهةالقلوب، فرهنگ سُروری و سلطان جلالالدین خوارزمشاه نام برد. دكتر دبیرسیاقی هماکنون در زادگاه خود، قزوین، به پژوهش و آموزش زبان پارسی ادامه میدهد.
شاهنامهٔ فردوسی (۸ جلدی) تصحیح انتقادی و شرح یکایک ابیات
تصحیح: مهری بهفر
خالقیمطلق میپرسد «فردوسی دقیقاً چه نوشته است؟»
مهری بهفر بیشتر میپرسد «این متن چگونه میتواند امروز خوانده و فهمیده شود؟»
در نتیجه، اگر هدف پژوهش دانشگاهی، استناد علمی و کار جدی شاهنامهپژوهی باشد، تصحیح خالقیمطلق مرجع است؛ اما اگر هدف خوانش متفاوت، تفسیر نو یا مواجههٔ معنایی شخصی با شاهنامه باشد، کار مهری بهفر ممکن است برای برخی مخاطبان قابل توجه باشد.