آشوب (نقاط عطف برای کشورهای بحران زده)
آن دنیای دیگر
نویسنده: آذر نفیسی
تأملی در آثار ولادیمیر نباکوف
متن بنیادینی که الهامبخشِ پرفروشترین کتاب بینالمللی لولیتا خوانی در تهران بود
«همدلانه، ژرفکاو… مرور گستردهای بر آثار اصلی ناباکوف… ظریف و هوشمندانه.» — کرکس ریویوز
حاکم یک دولت توتالیتر، برای دست یافتن به نوعی اعتبار فرهنگی که کاملاً بیگانه با رژیم اوست، در پی تأیید گرفتن از همکلاسی سابقش است؛ کسی که اکنون برجستهترین متفکر کشور به شمار میرود. یک منتقد ادبی بر شعری ناتمام شرح و تفسیر مینویسد؛ شعری که هم مرگ شاعر را پیشگویی میکند و هم هویت پنهانِ منتقد را بهعنوان پادشاه کشوری از دسترفته آشکار میسازد. بزرگترین افسونگر ولادیمیر ناباکوف — هامبرت — در ضدّ افسانهای سرگردان است؛ جایی که لولیتا کلید گذشتهٔ او را در اختیار ندارد، بلکه او را در آگاهی از فاصلهاش با آن گذشته زندانی میکند.
در این اثر که پیشدرآمد پرفروش جهانیِ لولیتا خوانی در تهران است، آذر نفیسی با مهارت تمام جهانهایی را بررسی میکند که گویی از دسترس شخصیتهای ناباکوف خارج شدهاند، مسیرهایی را که آنان برای ورود به این جهانها در اختیار دارند، و اینکه چگونه جهانهای دیگر آینهای میشوند در برابر تجربههای ناباکوف از تبعیدِ جسمانی، زبانی و حافظهای.
این کتاب پیش از آنکه نفیسی جمهوری اسلامی ایران را ترک کند نوشته شد و اکنون برای نخستین بار به زبان انگلیسی، همراه با مقدمهای تازه از نویسنده منتشر میشود. این اثر، سفر کشف و شهودِ خواننده را احضار میکند و روشن میسازد که چه چیز سبب شد ناباکوف این سفر را برای نویسنده به گونهای منحصربهفرد شکل دهد و دوباره بازسازی کند.
آیرونی
نویسنده: کلر کولبروک
مترجم: سینا بشیری
در این جلد مفید، کلر کولبروک مروری بر تاریخ و ساختار آیرونی(وارونهگویی )، از سقراط تا امروز ارائه می دهد.
دانش آموزان از این راهنمای واضح و مختصر استقبال می کنند که:
*استفاده از این مفهوم را در طول تاریخ، از دوران یونان تا دوره رمانتیک و تا دوران پست مدرن ردیابی می کند.
*با دقت به آثار سقراط و نظریه پردازان معاصرتر ژاک دریدا و ژیل دلوز می نگرد.
* ابعاد فلسفی، ادبی و سیاسی آیرونی را بررسی می کند
*نظریه های آیرونی را در متون ادبی به کار می برد
این که حتی سختترین بحثها را در دسترس و واضح قرار میدهد، این مقدمه دانشجویی ایدهآل برای بسیاری از نظریههای آیرونی است.
احیای مرگ
اخلاق در فلسفه کانت
راجر سالیوان
عزت الله فولادوند
به رغم اينکه کانت شايد بزرگترين فيلسوفي است که پس از ارسطو در پهنه فلسفه غرب ظهور کرده است، و به رغم تأثير گسترده و ژرف او در تقريبا تمام مکتبهاي فلسفي بعدي، با کمال تأسف بجر بنياد مابعدالطبيعه اخلاق (ترجمه حميد عنايت و علي قيصري)، تاکنون هيچ کتابي از او يا درباره او در فلسفه اخلاق به فارسي موجود نيست. کتابي که اکنون به فارسي زبانان تقديم ميشود، نوشته يکي از استادان فلسفه و کانت شناسان معاصر است.
کانت نيز مانند هر متفکر بزرگي، در هر نسل موضوع بررسيها و تفسيرهاي جديد بوده است. نويسنده اين کتاب از نسل کساني مانند پل گاير و الن وود و کارل آمريکس و هنري آليس و ژيل دولوز و انورا اونيل و ديگران است که در دهههاي اخير عصر نويني در کانتشناسي آغاز کردهاند، و اين خود البته به علت توجه روزافزون به اهميت و عظمت کانت در اين دوره بوده است. من اين کتاب را از اين رو براي ترجمه برگزيدم که: نخستبه زباني روشن(ولي بدونگريز از پيچيدگيها) و نسبتا به اختصار انديشه اخلاقي کانت را آنگونه که در آثار مختلفش منعکس است بيان ميکند؛ دوم از راه فلسفه سياسي به اخلاق نظري وارد ميشود و به خواننده نشان ميدهد که چرا کانت ميگويد نظام حقوقي هر جامعه مدني بايد اساس اخلاقي داشته باشد؛ و سوم، چنانکه گفته شد، حاوي شرح و تفسيري بالنسبه جامع از بنياد مابعدالطبيعه اخلاق است که فهم آن- لااقل براي دانشجويان- خالي از اشکال نيست و فعلا تنها کتاب موجود در اين زمينه به زبان فارسي است.
ارسطو (سه جلدی) اخلاق/ مابعدالطبیعه/ سماع طبیعی 💯
ارسطو
ترجمه: محمدحسن لطفی
ارسطو به وجود خدایی اعتقاد دارد که برای نظر زنده است و در زندگی انسانی نیز نظر را بر همه چیز برتری مینهند؛ و آنجا که (در اخلاق نیکوماخوس) میگوید، لذت نظر را بر همه لذات دیگر برتری مینهیم گمان میبرد که با این سخن طبیعت انسانی را تشریح میکند حال آنکه در واقع طبیعت خود را توصیف میکند. طبیعت «نظر پرست» ارسطو بیش از همه آثار او، حتی مابعدالطبیعه، در هشت فقره درسهای او درباره طبیعت و حرکت که مجموعه آنها از دیرباز در محیط فرهنگی ما با عنوان «سماع طبیعی» شناخته شده است، متجلی است. این درسها پایههای آن چیزی هستند که «فلسفه طبیعی» یا به قول خود ارسطو فلسفه دوم در مقابل فلسفه اولی نامیده میشود. اندیشه حاکم در این اثر این اصل فلسفی ارسطوئی است که همه موجودات از تضاد ماده و صورت نشات گرفته و پدید آمدهاند در حالی که صورت، هم علم محرک است و هم علت غائی؛ و مفاهیم بخت و اتفاق و ضرورت و نامتناهی و زمان و مکان و خلا و حرکت و تغیر و فساد همه از این دیدگاه مورد بررسی قرار میگیرند. عنوان کتاب حاضر در دست نوشتههای یونانی «درسهایی درباره طبیعت» است.
از چشم فوئنتس
کارلوس فوئنتس
مترجم: عبدالله کوثری
گسترهی این کتاب از نویسندهی نخستین رمان مدرن اروپایی، سروانتس، تا میلان کوندرا کشیده شده و در فاصلهی میان این دو، فوئنتس نویسندگانی چون دیدرو، گوگول، بورخس، گارسیا مارکز و لوییس بونوئل را از دیدگاه خود به خواننده معرفی میکند. مناسبترین تعریف برای این کتاب این است که بگوییم راهی دیگر برای نگاهکردن به ادبیات پیشروی ما مینهد و ما را به شناختی تازه از ادبیات میرساند. ویژگی کار فوئنتس در این نقدها این است که بیش از هرچیز بر بیان تجربهی خود از آشنایی با این نویسندگان تأکید داشته و خود را محدود به نظریهها و تفسیرهای آکادمیک نکرده است. او آنچه را که دیده با خواننده در میان مینهد و از این روست که نگاه او، نگاهی یگانه بیبدیل است و به ما فرصت میدهد دنیای پرتنوع ادبیات را از چشم انسانی تماشا کنیم که نهتنها دانشی عمیق در همهی زمینههای فرهنگ انسانی دارد، بلکه خود نویسندهای تواناست و ادبیات اصیل را میشناسد و چنانکه بایست قدر مینهد. افزون بر این مقالات، در این کتاب دو مقاله دربارهی خود فوئنتس و اثر مشهورش آئورا میخوانیم که در شناخت نویسنده و آشنایی بیشتر با آئورا و سرچشمههای این رمان کوچک پرجاذبه سودمند تواند بود.
اسطوره چهارچوب
کارل پوپر
ترجمه: علی پایا
در طی شصت سال فعالیت علمی، کارل پوپر یکی از مهمترین متفکران قرن بیستم در زمینهی علم و عقلانیت بوده است. کتاب «اسطورهی چارچوب» (The Myth of the Framework) مجموعهای تازه از مهمترین نوشتههای او در همین زمینه است.
پوپر در این اثر به موضوعاتی چون اهداف علم، نقش آن در تمدن انسانی، مسئولیت اخلاقیِ دانشمند، ساختار تاریخ، و دوگانهی همیشگیِ عقل و انقلاب میپردازد. او در این میان، جریانهای فکری گوناگونی را مورد انتقاد قرار میدهد — از جمله اثباتگرایی (پوزیتیویسم) که دستاوردهای علم و عقلانیت را بیش از اندازه بزرگ مینماید، و نیز نسبیگرایی که ارزش و توانایی علم را درک و ارزیابی نمیکند.
از دیدگاه پوپر، دانش علمی از خردمندانهترین و خلاقانهترین دستاوردهای انسان است، اما در عین حال همواره خطاپذیر و در معرض بازنگری و اصلاح باقی میماند.
بهجای این «مدهای فکری» ناپایدار، پوپر دیدگاه خود را مطرح میکند که آن را «عقلانیت انتقادی» مینامد — نگرشی که نه تنها نظریهای دربارهی شناخت و معرفت انسانی است، بلکه رویکردی در قبال زندگی، اخلاق، و دموکراسی نیز به شمار میآید.
انسان غیرعقلانی
ویلیام برت
ترجمه: الهه حسینی
پژوهشی در باب فلسفۀ اگزیستانسیال
بسیار کسان این کتاب را دقیقترین تعریفی از فلسفۀ اگزیستانسیال میدانند که تاکنون به رشتۀ تحریر درآمده است. ویلیام برت با قلمی صریح و شیوا از دغدغههای قرن بیستم سخن میگوید: دورهای که پیش از آن عدم عقلانیت و پوچی هرگز چنین در هم نتنیده بودند و هرگز خطری چنین ویرانگر وجود بشر را تهدید نکرده بود، وجودی که انسان حتی معنایش را نمیفهمد.
انسان غیرعقلانی با پیگرفتن ریشههای اگزیستانسیالیسم در یونان باستان، عبرانیت، و مسیحیت آغاز میشود و به بازتابِ آن در هنر، ادبیات، موسیقی، و فلسفۀ روزگار حاضر میپردازد. جانِ کلام کتاب تبیین دیدگاههای نخستین و برجستهترین اگزیستانسیالیستها – کییرکگور، نیچه، هایدگر، و سارتر – و از این رهگذر، ارائۀ تعریفی بهغایت روشن و درخشان از اگزیستانسیالیسم و تأثیرگذاری آن است.
انقلاب سلطنت طلبانه
نویسنده: اریک نلسون
مترجم: کاوه حسین زاده راد
نسلهای متوالیِ دانشجویان چنین آموختهاند که انقلاب آمریکا شورشی علیه استبداد سلطنتی بوده است. اما اریک نلسون در این روایتِ تجدیدنظرطلبانه استدلال میکند که شمار قابلتوجهی از «پدران بنیانگذار» آمریکا خود را نه شورشیان علیه تاجوتخت، بلکه معترضان به پارلمان بریتانیا میدانستند. کتاب انقلاب سلطنتطلبانه (The Royalist Revolution) کارزار میهنپرستانهٔ دههٔ ۱۷۷۰ را بهمنزلهٔ قیامی در حمایت از قدرت سلطنتی تفسیر میکند—قیامی که از این باور برمیخاست که مجلس اعیان و عوام، اختیارات مشروع پادشاه را غصب کردهاند.
رهبران برجستهٔ میهنپرست بر این عقیده بودند که مستعمرات ملکِ شخصیِ پادشاه است و باید مستقیماً از سوی او اداره شود؛ ازاینرو، آنان جرج سوم را ترغیب میکردند که در برابر پارلمان بایستد و خود رأساً حکومت کند. این نظریهپردازان در واقع خواهان بازگرداندن ساعت تاریخِ قانون اساسی انگلستان به عقب بودند و سازش ویگی را که پس از انقلاب باشکوه، برتری پارلمان را تثبیت کرده بود، رد میکردند. در عوض، آنان نظریهٔ سیاسیِ کسانی را در آغوش گرفتند که آخرین کارزار بزرگ را علیه «غصبِ» پارلمان به راه انداخته بودند: یعنی پادشاهان منفور خاندان استوارت در قرن هفدهم.
هنگامی که نوبت به طراحی قانونهای اساسی ایالتی و فدرال رسید، همین چهرهها—که پیشتر از این تلقی گسترده از اقتدار سلطنتی دفاع کرده بودند—از جمله جان آدامز، الکساندر همیلتون، جیمز ویلسون و همپیمانانشان، بار دیگر به میدان آمدند؛ اینبار بهعنوان مدافعان یک قوهٔ مجریهٔ واحد که از اختیارات و امتیازات وسیع برخوردار باشد. حاصل تلاش آنان این شد که قانون اساسی ۱۷۸۷، به رئیسجمهور جدید قدرتی اعطا کند که برای نزدیک به یک قرن، هیچ پادشاه بریتانیایی از آن برخوردار نبود. نلسون در پایان نتیجه میگیرد: در یک سوی اقیانوس اطلس، «پادشاهانی بیپادشاهی» پدید آمدند؛ و در سوی دیگر، «پادشاهیای بیپادشاه».
انقلاب صنعتی سوم (چگونه قدرت جانبی در حال دگرگونسازی انرژی نظام اقتصادی و کل دنیا است)
بودا
مایکل کریدرز
علی محمد حق شناس
در كتاب بودا، مایکل کریدرز ما را در انتخاب صحیح از میان اطلاعات پیچیده و گاه متناقضی که متون بودایی در مورد زندگی و تعالیم بودا ارائه می دهند، راهنمایی می کند. او در مورد پس زمینه های سیاسی و اجتماعی هند در زمان بودا و همچنین روند توسعه تفکر و فلسفه او بحث می کند.
این کتاب با ارائه مطالب به صورت گام به گام و آموزنده هم راهنمایی است برای کسانی که به مذهب بودا و مطالعه تطبیقی ادیان علاقه مندند و هم برای کسانی که شیفته فلسفه والای یکی از بزرگترین متفکران دینی هستند.
پارساترین بانوی شهر
نویسنده: بنیتو پرث گالدوس
مترجم: کاوه میرعباسی
شاهد تأثیرات ویرانگر مسئلهی مذهبی در اسپانیا — که در سالهای اولیهی بازگشت بوربونها به قدرت (۱۸۷۵) تشدید شده بود — و برخورد وحشتناک بین روحیهی اروپاییشده، لیبرال و برابریخواه از یک سو، و روحیهی سنتگرا و محلیگرا از سوی دیگر، که با تعصب شدید و خشونتآمیز با هر ایدهی جدیدی که ممکن بود باورهای دیرینهی آنها را به چالش بکشد، مخالفت میکردند، «بنیتو پرس گالدوس» معتقد بود که دینداری از مسائل شخصی فراتر رفته و خانوادهها را از هم میدرید، چه برسد به کل یک ملت. بنابراین، او تصمیم گرفت رمان «دونا پرپکتا» را بنویسد: فریاد هشداردهندهای دربارهی جامعهای تئوکراتیک و مومیاییشده که در آن منافع شخصی کلیسا (با نمایندگی شخصیت «دون اینوسنسیو») باعث همکاری با زمینداران فئودال (دونا پرپکتا) برای تحریک رهبران محلی و شبهنظامیان (کابایوکو) میشد، که به نوبهی خود کشاورزان و دهقانان (مانند ال تیو پاسو لارگو، فراسکیتو گونزالس، خوزه استبان رومانرو) را به کشتار وادار میکردند. اگر رمان «پپیتا خیمنس» اثر «خوان والرا» را بتوان نمونهی اعلای رمان آرمانگرایانهی اسپانیایی قرن نوزدهم دانست، به نظر میرسد «دونا پرپکتا» پاسخ یا ردیهی پرس گالدوس به آن باشد.
گالدوس در این رمان، تضاد بین مدرنیته و سنت، لیبرالیسم و تعصب مذهبی، و همچنین نقش مخرب کلیسا و زمینداران فئودال در ایجاد تنشهای اجتماعی و سیاسی را به تصویر میکشد. رمان به عنوان هشداری دربارهی خطرات جامعهای که در گذشتهای مومیاییشده گیر کرده و از پذیرش ایدههای جدید سر باز میزند، عمل میکند. در مقابل، رمان «پپیتا خیمنس» اثر «خوان والرا» به عنوان نمادی از آرمانگرایی و عشق رمانتیک در ادبیات اسپانیا مطرح میشود، در حالی که «دونا پرپکتا» پاسخی واقعگرایانه و انتقادی به این نگاه آرمانگرایانه است.
پرسشهای بزرگ فیزیک و فلسفه
نویسنده: استیون گیمبل
مترجم: کاوه بهبهانی
فیلسوفان مدتهاست که در مورد ماهیت فضا، زمان و ماده گیج شده اند. این تحقیقات به شکوفایی فیزیک با انقلاب علمی در قرن هفدهم منجر شد. از آن زمان، به نظر می رسد که موفقیت چشمگیر فیزیک مدرن، فلسفه را بی ربط کرده است. اما نظریه های جدید طیف جدیدی از دغدغه های فلسفی را ایجاد کرده اند: شکل فضا چیست؟ آیا سفر در زمان امکان پذیر است؟ آیا یک نظریه یکپارچه بزرگ وجود دارد که تمام فیزیک را متحد کند؟
پرسشهای بزرگ فلسفه و فیزیک با رویکردی سرگرمکننده و در دسترس، با این پازلها و سایر معماها، شما را از طریق مفاهیم، نظریهها و گمانهزنیهایی که زیربنای درک ما از واقعیت هستند، راهنمایی میکند. استیون گیمبل، معلم و فیلسوف برنده جایزه از کالج گتیزبورگ، در 12 سخنرانی هیجانانگیز، نیم ساعته، ایدههای اساسی فیزیک مدرن را پوشش میدهد، نقش فلسفه را در تعیین قوانین اساسی، تفسیر نتایج و طرح سؤالات جدید برجسته میکند.
پروفسور گیمبل سنتز بزرگی را که اسحاق نیوتن با نظریه جهانی گرانش خود و تصویر آن از فضا و زمان مطلق به دست آورد، توصیف می کند. سپس، می بینید که چگونه نظریه نسبیت آلبرت انیشتین، همراه با نظریه کوانتومی، پارادایم نیوتنی را سرنگون کرد و مجموعه ای از پازل های فلسفی را به وجود آورد. از جمله آنها آزمایش فکری معروف اروین شرودینگر در مورد گربه ای است که طبق تفسیر استاندارد مکانیک کوانتومی به طور همزمان مرده و زنده است. شما تلاشهای فلسفی برای فرار از این تناقضها و دیگر تناقضها را بررسی میکنید و همچنین نقش ریاضیات را در نظریههای فیزیکی بررسی میکنید. آیا موفقیت خارقالعاده آن به معنای این است که جهان یک سیستم ریاضی است؟
شما با کاوش برهان های الهیاتی که اکتشافات فیزیک را برای معرفی خدای خالق استناد می کنند، پایان می دهید. مانند سایر نظریههای تحت پوشش در این دوره، شما با استفاده از شواهد علمی و ابزارهای فلسفه، هر دو طرف را با دقت ارزیابی میکنید.