داستان اولن اشپیگل

شارل دکوستر

ترجمه: م. ا. به آذین

رمان تاریخی «افسانه اولن اشپیگل»
یادی از گشته شدگان دادگاه های تفتیش عقاید امپراطوری فلاندر.

زندگی اولن اشپیگل، یک زندگی عادی و معمولی نبود. مرگ و دفن وی نیز عادی نبوده است، زیرا که وی را ایستاده دفن کردند. قضیه از این قرار بوده است، که هنگامیکه اولن اشپیگل وفات یافت، و مردم میخواستند وی را دفن کنند، تابوت وی را طبق سنت مسیحیان روی طنابی قرار دادند تا آن را به درون قبر بگذارند.
در این هنگام طناب در قسمتی که پاهای تیل قرار داشته پاره شده و تابوت به درون قبر افتاد. طوری که انگار تابوت و میت درون آن روی پا ایستاده بودند. در این هنگام مردم گفتند، بگذارید همینطور بماند. او در تمام زندگی اش یک انسان عادی و معمولی نبود. مرگ و دفنش نیز باید غیر عادی باشد.
بدین ترتیب وی را ایستاده دفن کردند. دوستان و اطرافیانش روی سنگ قبرش چنین نوشتند: این سنگ را از روی این قبر برندارید. اینجا اولن اشپیگل آرمیده است…

“تیل اویلن اشپیگل”, یا “دیل اولن اشپگل”یا “تیل اولن اشپیگل ” آنطور که در متون قدیمی و به زبان آلمانی سفلی نوشته شده است، داستان زندگی تیل اولن اشپیگل است که در سال 1510/1511 میلادی نوشته شده است.

 داستان اولن اشپیگل معروفترین کتاب ایالت نیدر‌ساکسن در شمال آلمان است که تا کنون به بیش از 280 زبان ترجمه شده است.  اهمیت این کتاب در چیست؟ اگر از شوانک صحبت کنیم, که نویسندگان دیگری نیز بوده اند که تقریبا با هرمان بوته هم‌دوره بودند و شوانک نوشتند, ولی آثار آنان محبوبیت و شهرت این کتاب را هیچ‌وقت کسب نکردند،  مانند هانس زاکس و باستیان برانت و دیگران که نامشان را فقط کسانی می‌دانند که با تاریخ ادبیات آلمان رابطه‌ای داشته باشند. ولی نام تیل اولن اشپیگل را کودکان دبستانی هم می‌دانند و داستانهایش را می‌خوانند.

اهمیت این کتاب در چند نکته نهفته است:

• یکی زمان نگارش و چاپ کتاب،  اوائل قرن 16 میلادی.
• دیگر زبان رک و صریح نویسنده آن.
• مراعات نکردن این نکته که ممکن است کسی از حقیقت برنجد.
• به قاضی بردن اشراف آلمانی و روحانیون مسیحی.
• زیر سؤال بردن نظام ارباب-رعیتی حاکم بر آلمان آن زمان.
• زیر سؤال بردن کلیسا به عنوان یک سازمان منسجم
• ترجمه آن به زبانهای مختلف
• الهام گرفتن نویسندگان دیگر از شخصیت اولن اشپیگل برای خلق آثارشان.

در قرن 16 این کتاب فقط در آلمان 35 مرتبه تجدید چاپ شد و همان موقع یکی از پرفروش‌ترین کتابهای مغرب زمین شد. جای خالی این کتاب در ایران به خوبی حس می‌شد.

در زبان فارسی دو کتاب راجع به افسانه‌های اولن اشپیگل وجود دارد که حکایات اولن اشپیگل نیستند. این دو کتاب از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه شده‌اند و نویسنده هر دو کتاب “شارل دو کوستر” بلژیکی می‌باشد. یکی از این دو کتاب را مرحوم به‌آذین و دیگری را آقای گلکار ترجمه کرده‌اند. این دو کتاب رمان هستند و در قرن 19 نوشته شده‌اند. شارل دکوستر که خود در قرن 19 زندگی می کرد, از حکایات اولن اشپیگل در خلق رمانش استفاده کرده است.  پس این دو کتاب ربطی به “حکایات و افسانه‌های اصلی اولن اشپیگل” ندارند.