ایتالو کالوینو

ترجمه: موگه رازانی

آثار ایتالو کالوینو (1985-1923)، نویسنده ی ایتالیایی (کوبایی الاصل)، بدیع و سرشار از ایده های انسانی اند. او کوشیده تا فرم و محتوا، سنت و نوآوری، فکر و احساس را در راه جستجوی سبکی نو آشتی دهد که بیانگر فلسفه و علم باشد، اما فاصله ی خود را با آن ها حفظ کند.
در (کمدی های کیهانی)، تخیل نیرومند، طنز پاک و توجه به واقعیت و تاریخ در هم آمیخته است. اثری که در داستان های آن، انیشتین، یاکوبسن، هگل، و سیبرنتیک به دیدار هم می آیند. این کتاب را با آثار تخیلی مارکز و بورخس مقایسه کرده اند. اما (کمدی های کیهانی)، منحصر به فرد است. مطلقا ظریف، مطلقا دلنشین و مطلقا مدرن.

میچ آلبوم

ترجمه: مهدی احشمه

الکساندر دوما

مترجم: محمد طاهر میرزا اسکندری

کنت مونت-کریستو (به فرانسوی: ‍Le Comte de Monte-Cristo) رمانی از الکساندر دوما(۱۸۰۲-۱۸۷۰)، نویسنده فرانسوی، منتشر شده به سال ۱۸۴۵ است.

ادموند دانتس، دریانوردی زندانی و مسافری مرموز با چندین چهره، می‌خواهد با ثروت‌های افسانه‌وار خود طبقه اشراف پاریس را به هم بریزد. دانتس در ۱۸۱۵، در روز ازدواجش، به اتهام دروغین طرفداری از ناپلئون در بندر مارسی زندانی می‌شود و بر اثر سعایت رقیب عشقی‌اش، فرنان، و رقیب تجاری‌اش، دانگلار، مدت چهارده سال محبوس می‌ماند و این واقعه، در عین حال، به نفع مقاصد سیاسی یک قاضی جوان و جاه‌طلب به نام ویلفور است که در زندانی‌شدن او دست دارد. درسیاهچال پس از چندین سال از زندانی شدنش، متوجه می‌شود که زندانی دیگری مشغول حفاری جهت فرار کردن از زندان است سرانجام او نیز مشغول به کار می‌شود و متوجه می‌شود که او "آبه‌فاریا" یک کشیش و دانشمندایتالیایی است. آبه‌فاریا، نقشه گنج سرشار جزیره‌ی مونت‌کریستو را در اختیار او می‌گذارد. ولی درست قبل از اینکه بتوانند نقشه فرار خود را نهایی کنند آبه می‌میرد. دانتس با طرح بسیار ماهرانه‌ای از زندان می‌گریزد، گنج را به دست می‌آورد، به پاریس می‌رود و از سه دشمن خود انتقام وحشتناکی می‌گیرد. دانتس از حد همه قوانین انسانی و الهی فراتر می‌رود و مانند تقدیر، بی‌رحم و تزلزل‌ناپذیر می‌شود. این کتاب، به سبب غنای ابداعات عجیب و غریبش و به لطف صفا و صداقت بیانش، هنوز هم می‌تواند برای خوانندگان جالب باشد. عجیب‌ترین ماجراها در این اثر نقل می‌شود. نویسنده پروای حقیقت‌نمایی ندارد. سبکش روی هم رفته روان و پویاست. با این همه، بسیاری از بخش‌های کتاب با حقیقت روان‌شناختی شخصیت‌ها و امکان وقوع ماجراها مغایرت دارد. شهرت کم نظیر این رمان با نمایشی که خود نویسنده بر اساس آن تنظیم کرد و بر صحنه آورد (سال ۱۸۴۸) ادامه یافت.

اسماعیل کاداره

ترجمه: مهین میلانی

رمان «کنسرت» اثر اسماعیل کاداره از جمله آثار سیاسی ـ فلسفی برجسته‌ی اوست که در قالب روایتی چندلایه، به بررسی مناسبات قدرت، ایدئولوژی، ترس و فروپاشی روابط انسانی در جهان نظام‌های تمامیت‌خواه می‌پردازد. این رمان بر بستری تاریخی و سیاسی شکل گرفته که به روابط پرتنش میان آلبانی کمونیستی و چینِ دوران مائو اشاره دارد، اما کاداره آگاهانه از روایت مستقیم تاریخی پرهیز می‌کند و به‌جای آن، تاریخ را به صورت استعاره، فضای روانی و ساختار قدرت در متن جاری می‌سازد.

داستان ظاهراً با یک رویداد فرهنگی و سیاسی آغاز می‌شود: برگزاری یک کنسرت رسمی که قرار است نماد دوستی و اتحاد ایدئولوژیک باشد. اما این کنسرت به‌تدریج به کانونی از سوء‌ظن، رقابت‌های پنهان، تفسیرهای متناقض و بازی‌های امنیتی تبدیل می‌شود. آنچه در ظاهر جشن است، در باطن صحنه‌ی آزمایش وفاداری‌ها، سنجش میزان اطاعت و زمینه‌ای برای تولید ترس است. از همین‌جا عنوان رمان معنایی کنایی پیدا می‌کند: کنسرت نه تجلی هارمونی، بلکه نمایش سازمان‌یافته‌ی ناهماهنگی، سوءتفاهم و انضباط اجباری است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رمان، شیوه‌ی روایت چندپاره و زاویه‌دیدهای متغیر آن است. کاداره به‌جای تمرکز بر یک قهرمان واحد، مجموعه‌ای از شخصیت‌ها را وارد صحنه می‌کند: مأموران حزبی، دیپلمات‌ها، هنرمندان، مترجمان و ناظران پنهان. هرکدام از این صداها بخشی از واقعیت را بازتاب می‌دهند، اما هیچ‌کدام به کل حقیقت دسترسی ندارند. نتیجه، جهانی است که در آن معنا دائماً لغزان است و هر کنش ساده می‌تواند به نشانه‌ای سیاسی و تهدیدی امنیتی تعبیر شود. این ساختار روایی خود بازتاب منطق حکومت‌های تمامیت‌خواه است: جهانی که در آن تفسیر رسمی همواره بر تجربه‌ی فردی غلبه دارد.

در سطحی عمیق‌تر، «کنسرت» رمانی است درباره‌ی زبان و سوءاستفاده از زبان. شعارها، گزارش‌ها، سخنرانی‌ها و حتی گفت‌وگوهای عادی، همگی تحت سیطره‌ی واژگانی‌اند که بیش از آنکه برای ارتباط به کار روند، ابزار کنترل و مهندسی واقعیت هستند. کاداره نشان می‌دهد چگونه زبان ایدئولوژیک می‌تواند حقیقت را نه فقط پنهان، بلکه بازتولید کند؛ یعنی آنچه گفته می‌شود، به‌تدریج جای آنچه واقعاً رخ داده را می‌گیرد. در چنین فضایی، حافظه‌ی جمعی نیز به میدان نبرد تبدیل می‌شود و گذشته مدام بازنویسی می‌گردد.

از منظر روان‌شناختی، رمان تصویری دقیق از انسانِ زیسته در ترس ارائه می‌دهد؛ انسانی که به خودسانسوری خو گرفته و حتی در خلوت ذهن نیز از قضاوت قدرت هراس دارد. بسیاری از شخصیت‌ها نه قربانیان مستقیم خشونت، بلکه قربانیان انتظار خشونت‌اند. همین انتظار دائمی، زندگی روزمره را به میدان مین بدل می‌کند. کاداره با ظرافت نشان می‌دهد که چگونه ترس، نه فقط رفتار، بلکه تخیل انسان را نیز استعمار می‌کند؛ فرد پیشاپیش بدترین تفسیر را از اعمال خود و دیگران می‌پذیرد تا شاید از خطر در امان بماند.

در بعد فلسفی، «کنسرت» به مسئله‌ی رابطه‌ی فرد و تاریخ می‌پردازد. شخصیت‌ها اغلب احساس می‌کنند در رویدادهایی گرفتار شده‌اند که از کنترل آن‌ها بیرون است و تنها می‌توانند نقش‌های از پیش تعیین‌شده را بازی کنند. تاریخ در این رمان نیرویی کور و بی‌چهره نیست، بلکه محصول تصمیم‌های سیاسی است که از طریق ساختارهای اداری و امنیتی به زندگی خصوصی نفوذ می‌کند. از این منظر، کاداره به سنت رمان‌هایی تعلق دارد که نه فقط استبداد، بلکه منطق بوروکراتیک آن را نیز به نقد می‌کشند؛ منطقی که در آن مسئولیت فردی در شبکه‌ای از فرمان‌ها و گزارش‌ها حل می‌شود.

نکته‌ی مهم دیگر، طنز تلخ و هجو پنهانی است که در سراسر رمان جریان دارد. بسیاری از صحنه‌ها در عین هراس‌انگیز بودن، رنگی از پوچی و مضحکه دارند؛ مقاماتی که از یک حرکت ساده‌ی هنری تفسیرهای ایدئولوژیک عظیم استخراج می‌کنند، یا گزارش‌هایی که با جدیت تمام، بی‌معناترین جزئیات را به تهدیدی بزرگ تبدیل می‌کنند. این طنز، رمان را از تبدیل شدن به بیانیه‌ای صرفاً سیاسی نجات می‌دهد و آن را به اثری ادبی با لایه‌های چندگانه بدل می‌سازد.

از نظر جایگاه در کارنامه‌ی کاداره، «کنسرت» ادامه‌ی همان دغدغه‌هایی است که در بسیاری از آثار او دیده می‌شود: نقد قدرت مطلقه، بررسی اسطوره‌های سیاسی، و نمایش تأثیر تاریخ بر روان فردی. با این تفاوت که در این رمان، تمرکز از اسطوره‌ها و تمثیل‌های باستانی بیشتر به سوی سازوکارهای مدرن قدرت می‌رود؛ به‌سوی دستگاه‌های حزبی، روابط دیپلماتیک و نمایش‌های رسمی که در ظاهر فرهنگی‌اند اما در باطن کاملاً سیاسی.

در جمع‌بندی می‌توان گفت «کنسرت» رمانی است درباره‌ی نمایشی بودن سیاست و سیاسی شدن نمایش. اثری که نشان می‌دهد چگونه حتی هنر، موسیقی و آیین‌های فرهنگی می‌توانند به ابزار انضباط ایدئولوژیک تبدیل شوند و چگونه در چنین جهانی، حقیقت نه در خود رویداد، بلکه در تفسیر رسمی آن ساخته می‌شود. این رمان بیش از آنکه فقط روایتگر دوره‌ای خاص از تاریخ باشد، تصویری کلی از منطق نظام‌هایی ارائه می‌دهد که با ترس، زبان و نمایش، واقعیت را مهندسی می‌کنند؛ و از همین رو، خوانش آن محدود به یک زمان و مکان خاص نمی‌ماند و همچنان معنایی جهان‌شمول و هشداردهنده دارد.

محمدعلی جمالزاده

نصرت رحمانی

ریچارد آدامز

مترجم: شهین احمدی

"کوچ" حماسه ی زندگی است. سرگذشت کسانی است که از زندگی حماسه می سازند. بی نام و نشان ها یا "دامنه نشینانی" که نمی خواهند دست و پا بسته، و خمود و خوش بینانه در انتظار مرگی فاجعه بار، و انهدامی دهشتناک بمانند و آن را به پای سرنوشت رقم بزنند. آنگاه که این مجمع کوچک خرگوشان - که نماد بارز جوامع انسانی اند - از تمامی قراین می فهمند سکونتگاه در خطر نابودی قطعی است و انسان ها در راه مقاصد خویش کمر به مرگ آنها و نابودی اقامتگاه شان بسته اند، دست به کار می شوند، از پا نمی نشینند، به راه می افتند تا بلکه رئیس و سران قوم را آماده ی چاره اندیشی و ترک سکونتگاه کنند. اما رئیس ...

بررسی جنبه های مختلف بازنویسی از ادبیات کلاسیک ایران برای کودکان و نوجوانان

تهیه و تنظیم صدیقه هاشمی نسب
چاپ 1371
351ص
جلد نرم
تمیز
کمیاااب