ادبیات و انقلاب
یورگن روله
مترجم: علی اصغر حداد
کتاب ادبیات و انقلاب (نویسندگان آلمان) نوشته‌ی یورگن روله است که با کوشش علی‌اصغر حداد به فارسی ترجمه شده است. یورگن روله نویسنده، روزنامه‌نگار و سردبیر تلویزیون بوده که مضمون اصلی کتاب‌ها و نوشته‌های او را ارتباط متقابل نویسندگان و دیکتاتوری‌ها شکل می‌دهد. او در فیلم‌های گوناگون درباره‌ی چگونگی مواجهه با گذشته‌ی آلمان توضیح داده و علیه گرفتار شدن به فقدان تاریخ سخن گفته است. نویسنده کتاب «ادبیات و انقلاب» را در سه جلد مجزا گرد آورده است که در جلد نخست آن به ادبیات کشور شوروی و نویسندگان روس، در جلد دوم به نویسندگان آلمانی و در جلد سوم به نویسندگان کشورهای گوناگون جهان همچون فرانسه، انگلستان، آمریکا، هند، چین و چند کشور دیگر اروپایی پرداخته است. لازم به توضیح است که چون کتاب به نویسندگانی با گرایش چپ پرداخته، تقسیم‌بندی کتاب به این شکل انجام گرفته است. این کتاب با جدول سال‌شمار و کتابنامه‌ی جامع هم در زمره‌ی کتاب‌های مرجع می‌گنجد و هم نقد ادبی. مترجم این اثر درخصوص آن گفته است: «کتاب یورگن روله نقد منصفانه‌ای بر آثار ادبی است؛ زیرا دید سیاسی او در بررسی این آثار دخیل نبوده است.»
ادبیات چپ‌گرای آلمان برخلاف ادبیات شوروی که با وجود حکومت استبدادی مجبور بوده همه‌ی تغییرات سیاست فرهنگی کمونیستی را به تصویر کشد، تصویری غیرمنسجم و گاه متناقض از خود ارائه می‌داد. ادبیات آلمان که در آشوب جنگ و انقلاب پاگرفت، از بدو شکل‌گیری توانست فارغ از خط‌مشی حزبی و نظارت دولتی رشد کند و به تولید ادبی بپردازد. در ایامی که استالین در شوروی ادبیات انقلابی روسیه را به افتضاح می‌کشید، ادبیات انقلابی آلمان با رشد جبهه‌ی فراگیر نیروهای چپ هر روز بیشتر از دیروز رشد می‌کرد. در کتاب ادبیات و انقلاب (نویسندگان آلمان) با خواندن ماجرای کشته شدن موهزام، فریدل و… متوجه می‌شویم که ادبیات از پیشه‌های خطرناک دنیاست.
اشتیلر
نویسنده: ماکس فریش
مترجم: علی اصغر حداد
رمان اشتیلر اثر ماکس فریش داستان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس سوییسی است که در آثار به مسئله‌ی هویت فردی می‌پردازد. او خواستار این است که فرد این آزادی را داشته باشد که در موارد معین رفتاری متفاوت با عرف رایج داشته باشد. در رمان اشتیلر نیز با مسئله‌ی هویت فردی روبه‌رو هستیم.
بازی در سپیده دم و رؤیا
آرتور شنیتسلر
ترجمه: علی اصغر حداد
کتاب حاضر شامل دو نوول است از آرتور شنیتسلر (۱۸۶۲-۱۹۳۱م.)، پزشک و ادیب صاحب سبک اتریشی: «رؤیا» (۱۹۲۶) و «بازی در سپیده دم» (۱۹۲۷).
برلین، الکساندرپلاتس 💯
آلفرد دوبلین
مترجم: علی اصغر حداد
کتاب به داستان شخصی می‌پردازد که به دلیل قتل به زندان می‌افتد اما به دلایلی بعد از چهار سال آزاد می‌شود و تصمیم می‌گیرد که دیگر سراغ کار خلاف نرود و زندگی آرامی داشته باشد.
با توجه به اینکه شخصیت اول داستان تلاش می‌کند که به سمت کار خلاف نرود اما بازی سرنوشت مانع از تصمیم او می‌شود و شرایط به شکلی تغییر می‌کند که او نتواند پای قولی که داده بایستد و داستان به این شکل و با این محور ادامه پیدا می‌کند.
«آلفرد دوبلین» نام نویسنده پرآوازه آلمانی است که در ۱۰ اوت سال ۱۸۷۸ متولد شد. نام او با اسم پایتخت این کشور (برلین) پیوندی ناگسستنی دارد، نه به دلیل این که دوبلین از ده سالگی در این شهر زندگی می‌کرده، بلکه به این دلیل که او، نخستین نویسنده آلمانی است که برلین را به عنوان یک بزرگ‌شهر اروپایی در ادبیات، ابدی کرده است. این اثر برجسته که «برلین، میدان الکساندر» نام دارد، برای نخستین بار در سال ۱۹۲۹ منتشر شد. منتقدان ادبی، این رمان یگانه را بارها از نظر اهمیت و غنا و قدرت آفرینندگی با «اولیس»، اثر «جیمز جویس» که در سال ۱۹۲۲ منتشر شد، مقایسه کرده‌اند اما به گفته دوبلین، او هنگام نوشتن رمانش، با این اثر آشنا نبوده است. این اثر نه تنها از نظر ادبی، بلکه به لحاظ اقتباس‌های سینمایی نیز بارها ستوده شده و اهمیت بسیار زیادی دارد.
خواب گردها 💯
هرمان بروخ
ترجمه: علی اصغر حداد
از میان همهٔ استادان بزرگ و تجربه‌گرای مدرنیسم اروپایی، هرمان بروخ (Hermann Broch) شاید غیرمنتظره‌ترین و کم‌شناخته‌شده‌ترینِ آنان باشد. او نوشتن را در سن ۴۵ سالگی آغاز کرد؛ پس از آنکه بیست سال از زندگی حرفه‌ای خود را در تجارت خانوادگی نساجی گذرانده بود.
بروخ از نظر فکری به مطالعهٔ فلسفه گرایش داشت و تنها به دلیل اینکه احساس می‌کرد پوزیتیویسم منطقی که در آن زمان بر مکتب وین حاکم بود، بررسی مسائل متافیزیکی را کنار گذاشته است، به ادبیات روی آورد. او به این باور رسیده بود که رمان بهترین وسیله برای انجام این کاوش متافیزیکی است.
هانا آرنت (Hannah Arendt) او را «نویسنده‌ای برخلاف میل خود» (a writer malgré lui) توصیف کرده است؛ زیرا بروخ مفهوم «هنر برای هنر» را رد می‌کرد و حتی «وسوسهٔ داستان‌گویی» خود را نیز کم‌ارزش می‌شمرد و در برابر آن، از نوعی «هنر اخلاقی» دفاع می‌کرد؛ هنری که از نظر او رسالت ادبیات را در «حرکت به سوی شناختی می‌دانست که کلیت جهان را دربر می‌گیرد».
نخستین اثر مهم او سه‌گانهٔ «خوابگردها» (Die Schlafwandler) است که در سالهای ۱۹۳۱ تا ۱۹۳۲ نوشته شد و در سال ۱۹۳۲ با عنوان «خوابگردها (The Sleepwalkers)» به انگلیسی ترجمه شد. این اثر یکی از جاه‌طلبانه‌ترین و نوآورانه‌ترین رمان‌های فکری قرن بیستم است؛ رمانی که می‌توان آن را با دیگر متون بزرگ، ترکیبی و دانشنامه‌ای مدرنیسم مقایسه کرد؛ آثاری مانند «اولیس» اثر جیمز جویس، «در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته» اثر مارسل پروست، «کوه جادو» اثر توماس مان، «مرد بی‌خاصیت» اثر روبرت موزیل، «سه‌گانهٔ ایالات متحده آمریکا» اثر جان دوس پاسوس، و «برلین الکساندرپلاتس» اثر آلفرد دوبلین.
به گفتهٔ منتقد ادبی تئودور زیولکوفسکی (Theodore Ziolkowski)، این اثر «نخستین تلاش برای خلق یک رمان "معرفت‌شناختی" بود، در مقابل رمان روان‌شناختی‌ای که در آن زمان رایج و محبوب بود.»
بروخ در این اثر قصد داشت به جای توقف در سطح انگیزه‌های روان‌شناختی، به عمق بیشتری نفوذ کند؛ یعنی «از انگیزه‌های روان‌شناختی به عقب‌تر برگردد و به نگرش‌های بنیادی معرفت‌شناختی، و نیز به منطق واقعی و امکان‌پذیری نظام‌های ارزشی برسد.»
«خوابگردها» با بلندپروازی تلاش می‌کند چیزی کمتر از یک روایت جامع دربارهٔ نیروهای فکری و اخلاقی آلمان ارائه دهد؛ نیروهایی که سرانجام به جنگ جهانی اول انجامیدند. این رمان همچنین می‌کوشد الگوهای متافیزیکی زیربنایی عصر مدرن را تشخیص دهد و تحلیل کند.
اگرچه پیچیدگی فکری و نوآوری سبکی این اثر در ابتدا باعث شد نتواند مخاطبان عام گسترده‌ای پیدا کند، اما نویسندگان هم‌عصر آن بلافاصله ارزشش را دریافتند. توماس مان آن را «سرشار از غنای فکری و تحریک‌کنندهٔ اندیشه» توصیف کرد؛ هرمان هسه نیز «خوابگردها» را در شمار بزرگ‌ترین آثار داستانی معاصر قرار داد.
در ترجمهٔ انگلیسی، «خوابگردها» توجه و احترام نویسندگانی چون تی. اس. الیوت، استفن اسپندر، تورنتون وایلدر و آلدوس هاکسلی را برانگیخت. هاکسلی دربارهٔ آن نوشت:
«من این سه‌گانه را با تحسینی روزافزون خواندم. این اثر حاصل ذهنی با قدرت و عمقی خارق‌العاده است و در عین حال از ظرافت و حساسیتی کم‌نظیر برخوردار است؛ اثری از یک فیلسوف که هم‌زمان هنرمندی با پالایش و خلوصی استثنایی نیز هست.
این کتاب دشوار است و از خواننده مطالبات بزرگی دارد؛ چیزی کمتر از تمام ذهن او، در بالاترین سطح تمرکز و توجه. این کتاب به هیچ‌وجه اثری برای تاجران خسته و ذهن‌های فرسوده نیست! اما با این همه امیدوارم که به‌طور گسترده خوانده شود، زیرا آشکارا اثری با اهمیت درجه‌اول است.»
شناخت گسترده‌تر از عظمت ادبی بروخ تنها پس از مرگ او در سال ۱۹۵۱ آغاز شد؛ زمانی که جایگاه «خوابگردها» به‌عنوان یکی از رمان‌های شاخص و ماندگار قرن بیستم تثبیت شد.
داستان شب هزار و دوم
یوزف روت
ترجمه: علی اصغر حداد
روث داستان غم‌انگیز میزی شیناگل، دختر یک سازندهٔ فلوت، را روایت می‌کند که عاشق یک نجیب‌زاده و افسر سواره‌نظام – مردی از طبقه‌ای بسیار بالاتر – شده است. متأسفانه برای میزی، بارون تیتینگِر، معشوق او، جذابیت‌های خود را به زنان بسیار دیگری نیز بخشیده است. میزی که از روابط بی‌قید و شرط بارون دل‌شکسته شده، با این حال متوجه می‌شود که از او باردار است. بارون آبروی او را لکه‌دار می‌کند و میزی پس از رها شدن توسط معشوق سابقش، به یک فاحشه‌خانه رانده می‌شود. در همین حال، شاه ایران به کاایزر سفر رسمی می‌کند. شاه که مشتاق رابطه‌ای با یک زن غربی «خارجی» است، با تیتینگِر برای یافتن همدستی توطئه می‌کند. وقتی شاه همسر یکی از نجیب‌زادگان دربار را انتخاب می‌کند، تیتینگِر باید سریعاً عمل کند تا دوست پارسی خود را فریب دهد. میزی که مخفیانه برای این نقش انتخاب شده است، به زودی خود را درگیر مجموعه‌ای از رویدادهای فاجعه‌بار و طعنه‌آمیز می‌بیند که در آن هیچ چیز آن‌گونه که به نظر می‌رسد نیست.
قصر 💯
نام نویسنده : فرانتس کافکا
نام مترجم : علی اصغر حداد
قصر رازی است سربه‌مهر که کا. برای وارد شدن به آن به هر شیوه‌ای که می‌تواند، متوسل می‌شود. مردم دهکده‌ای که تحت فرمان قصر است، دائم در تلاشند که کا. را از وارد شدن به آن منصرف کنند و کا. که حالا عاشق فریدا دختری از همان دهکده شده، مدام در کشمکش با اهالی بر سر رفتن به قصر است. آیا او به قصر می‌رسد؟ وقایع اسرارآمیزی که یکی پس از دیگری به وقوع می‌پیوندند، رسیدن به پاسخ این سوال را پیوسته به تاخیر می‌اندازند.
کافکا قصر را در سال 1922 نوشته و رمان برای نخستین‌بار در سال 1926 یعنی دوسال پس از مرگ نویسنده منتشر شده است. قصر به عنوان پرحجم‌ترین اثر کافکا، همچون دورمان دیگر او؛ محاکمه و امریکا اثری ناتمام است و مرگ زودهنگام نویسنده مجال به‌پایان‌بردن رمان را به او نداده است. قصر از زمان انتشار تا کنون تفاسیر بسیاری به خود دیده و به یکی از بحث‌برانگیزترین و اثرگذارترین رمان‌های قرن بیستم تبدیل شده است.
کلاین و واگنر (به همراه سیدارتا و گشت‌وگذار) 💯
نویسنده: هرمان هسه
مترجم: علی اصغر حداد
این کتاب مجموعه‌ای از سه کتاب هرمان هسه شامل کلاین واگنر، سیدارتا، گشت‌وگذار است.
هسه ادیب، نویسنده و نقاش آلمانی- سوییسی و برندهٔ جایزهٔ نوبلِ سال ۱۹۴۶ در ادبیات است. از مشهورترین آثار وی می توان به رمان های زیر چرخ، دمیان، گرگ بیابان، سیدارتا، گرترود و مجموعه داستان های کوتاه وی اشاره کرد.
سالهای (۱۹۱۸ - ۱۹۱۹ میلادی) سالهای جدایی از خانواده، گوشه‌گیری و اقامت در «تیچینو» بود. این حوادث در داستان‌های کوتاه وی رد پای خود را به روشنی بجای گذاشته است.
محاکمه 💯
نام نویسنده : فرانتس کافکا
نام مترجم : علی اصغر حداد
«بی‌شک کسی به یوزف کا. تهمت زده بود زیرا بی‌آنکه از او خطایی سرزده باشد، یک روز صبح بازداشت شد.» در همان جمله‌ی آغازین رمان، این انتظار در خواننده به‌وجود می‌آید که بازداشت کا. یک اشتباه قضایی است و برطرف خواهد شد. اما انتظار برآورده نمی‌شود. یوزف کا. کارمند عالی‌رتبه و منظم بانک گمان می‌کرد که اثبات بی‌گناهی‌اش کاری ساده باشد، اما هرچه پیش می‌رود آن را ناممکن می‌بیند. همه‌چیز از آدم‌ها و کارمندان دون‌پایه‌ی اطرافش تا قاضی تحقیق و دادگاه در محاکمه‌ی او که آغاز و انجامی ندارد سهیمند تا جایی که کا. نمی‌داند بی‌گناه است یا گناهکار. البته خود او هم فرد چندان منزهی نیست. روحیه‌ی حساب‌گرانه‌ای دارد اما خصایص ناپسند او نمی‌توانند دلیل محکومیت و اعدامش به حساب بیایند. دادرسی‌ای که علیه او به جریان افتاده، فقط در صورتی آغاز می‌شود که او آن را به رسمیت بشناسد و خود را گناهکار بداند.
وقت رفتن
یوزف وینکلر
ترجمه: علی اصغر حداد
شاید بتوان یوزف وینکلر را توماس برنهارتی دیگر نامید. وینکلر نیز همانند برنهارت از خمودگی ذهن‌ها در محیط‌های روستای اتریش می‌نویسد و از ریاکاری آشکار و پنهان سیاسی که از دوران فاشیسم به‌ویژه در اذهان روستایی‌ها باقی مانده است.
وقت رفتن شرح‌حال دهقان‌زاده‌ای است که دوران کودکی‌اش در ملک و مزرعه‌ی پدری گذشته است، ملک و مزرعه‌ای که او آن را جهانی بی‌زبان می‌نامد. در این جهان، محبت پدری سهم حیوانان مزرعه و خشونت سهم بچه‌هاست. آن دهقان‌زاده خود وینکلر است که در این اثر با زبانی کوبنده، با آمیزه‌ای از کفر و ایمان، آیین‌های کلیسای کاتولیک را نقد می‌کند.
