هاكوپ بارونيان

آندرانیک خچومیان

هاکوپ بارونیان (تلفظ به Eastern Armenian as Hakop Paronyan, TAO: Յակոբ Պարոնեան, RAO: Հակոբ Պարոնյան,؛ ۱۹ نوامبر ۱۸۴۳ – ۲۷ مه ۱۸۹۱) نویسنده پرنفوذ،طنزپرداز، آموزگار و چهره اجتماعی در سده ۱۹ میلادی در بین ارمنیان ساکن عثمانی بود.

وی به همراه یروانت اودیان به عنوان بزرگترین طنزپردازان تمامی ادوار ادبیات ارمنی شناخته می‌شوند.

مشهورترین اثر بارونیان "عاليجنابان مفلس" مي باشد.

«عالیجنابان مفلس» که ماجرای آن در صد سال پیش رخ می‌دهد، درباره آدم پولداری است که به قصد ازدواج از شهرستانی به استانبول (ترکیه) می‌آید ولی دست بر قضا مورد سوء استفاده اقشار مختلف قرار می‌گیرد و از آمدن خود پشیمان می‌شود.

به گفته مترجم، این  اثر اگرچه در ظاهر تراژیک است اما از رگه‌های طنز بهره برده است.

داریوش آشوری

ازووا کاساتی مودینیانی

مترجم: لیلا صدری

کتاب عروسک چوبی دارای دو شخصیت به نام‌های جووانا و ماتیلده است که داستانی با احساسات قوی و پر شور دارد.

این دو شخصیت در همسایگی هم زندگی می‌کنند و به ندرت یکدیگر را می‌بینند، یکی شخصیتی بی‌قرار و ناراحت و دیگری مغرور، با رفتارهای غیر‌دوستانه، داستان روند شکل‌گیری دوستی منحصر به فرد آن‌ها را با روایتی بسیار جذاب و داستان هر کدام پرداخت می‌کند.

در کتاب عروسک چوبی می‌خوانید:

جینی کوچولوی با ارزشش به طرز جبران‌ناپذیری آلوده شده بود. جووانا از اینکه نتوانسته بود به درستی او را حمایت کند احساس گناه کرد. فکر می‌کرد هر کاری برای دور نگه داشتن دخترش از مردها کرده. از وقتی جینی فقط پنج سال داشت، از همان موقع، از فکر اینکه کسی ممکن است دستش را به سوی دخترکش دراز کند به خود می‌لرزید.

«جووانا قسمتی از گذشته را یاد آورد. کوچک بود. به مدرسه ابتدایی می‌رفت چند روز بیشتر به سال نو نمانده بود و در راه برگشت از مدرسه برای دیدن ویترین یک کارت فروشی که اسباب بازی هم داشت ایستاده بود. شیشه‌های از سرما بخار گرفته را پست سر گذاشت تا چشمش به عروسکی افتاد که کمی بزرگ‌تر از یک وجب بود و لباس محلی شهر تیر ولزه در شمال ایتالیا را به تن داشت. او این عروسک را خیلی دوست داشت،بنابراین نامه‌ای به بابا نوئل نوشت و از او خواست تا آن را برایش بیاورد و صبح روز عید آن را روی بالشش یافت.»

نویسنده: سعید سلطانی طارمی

یوسف زیدان

ترجمه: سیدحمیدرضا مهاجرانی

رمان «عزازیل» اثر یوسف زیدان، نویسنده و پژوهشگر مصری، در سال ۲۰۰۸ منتشر شد و در همان سال جایزه بوکر عربی (جایزه بین‌المللی رمان عربی) را از آن خود کرد. این اثر که هم در میان منتقدان ادبی و هم در میان نهادهای دینی جنجال‌های فراوانی برانگیخت، به‌ویژه در مصر و در میان کلیسای قبطی با واکنش‌های تندی روبه‌رو شد.

رمان به شکل مجموعه‌ای از طومارها یا نسخه‌های خطی روایت می‌شود که راوی آن، هیپا، راهبی مصری در قرن پنجم میلادی است. هیپا این طومارها را می‌نویسد تا کشمکش‌های درونی، تردیدهای ایمانی و تجربیات زیسته‌اش را ثبت کند. این شیوه‌ی روایی که در قالب اعترافات نوشتاری یک راهب شکل گرفته، به داستان حس و بویی اسنادی و شبه‌تاریخی می‌بخشد، هرچند بسیاری از شخصیت‌ها و رخدادهای فرعی ساخته و پرداخته‌ی ذهن نویسنده‌اند.

در قلب رمان، کشمکشی همیشگی میان ایمان و شک جریان دارد. هیپا در طول روایت مدام میان باور راسخ مذهبی و پرسش‌های عقلانی در نوسان است، و شخصیت عزازیل که همچون صدای وسوسه یا شیطان با او به گفت‌وگو می‌نشیند، در واقع نمادی از دوگانگی درونی انسان میان عقل و ایمان است. این گفت‌وگوهای درونی، محور اصلی تحول روانی و فکری راوی را شکل می‌دهند.

زیدان در این رمان به رویدادهای واقعی تاریخی نیز می‌پردازد، از جمله قتل فجیع هیپاتیا، فیلسوف و ریاضی‌دان زن اسکندرانی، به دست جمعیتی مسیحی متعصب، و همچنین مناقشات کلامی شورای افسس در سال ۴۳۱ میلادی میان نسطوریان و طرفداران کوریلوس اسکندرانی. از خلال این رخدادها، نویسنده تصویری تیره و پرتنش از دورانی ترسیم می‌کند که اختلاف‌نظرهای الهیاتی به خشونت، کشتار و سرکوب می‌انجامد.

یکی از جنجالی‌ترین وجوه رمان، شیوه‌ی به تصویر کشیدن برخی از رهبران کلیسای اولیه است که گاه به قدرت‌طلبی، خشونت و ریاکاری متهم شده‌اند. همین جنبه بود که خشم و اعتراض شدید کلیسای قبطی مصر و بخشی از جامعه قبطی را برانگیخت؛ آنان رمان را اهانتی به مقدسات دینی و تحریفی از تاریخ مسیحیت اولیه دانستند. در برابر این انتقادها، زیدان همواره تأکید کرده که رمانش نقدی بر خشونتی است که به نام دین - هر دینی - اعمال می‌شود، نه حمله‌ای به آیین یا مذهب خاصی.

در کنار این لایه‌های تاریخی و الهیاتی، رمان بعد عاطفی و جسمانی نیز دارد. هیپا در طول داستان درگیر روابطی عاطفی و جسمانی با دو زن، اکتاویا و مارتا، می‌شود که این پیوندها با نذر رهبانیتش در تضادی آشکار قرار می‌گیرند. این تقابل، بازتاب دیگری از همان کشمکش بنیادین میان روح و جسم، امر آسمانی و امر زمینی است که در سراسر رمان جریان دارد.

داستان در بستر واقعیِ افول امپراتوری روم و شکل‌گیری تدریجی الهیات مسیحی رخ می‌دهد، دورانی که هنوز مرزهای عقیدتی مربوط به طبیعت مسیح به‌طور قطعی تثبیت نشده بود. زیدان که خود پژوهشگر و متخصص نسخه‌های خطی و تاریخ اندیشه‌ی اسلامی-مسیحی است، از دانش تخصصی‌اش برای بازسازی دقیق و باورپذیر فضای آن دوران بهره گرفته است.

نثر زیدان در این اثر آمیزه‌ای است از زبانی کهن و شاعرانه با تحلیلی روان‌شناختی و مدرن از کشمکش‌های درونی انسان، آمیزه‌ای که تنش میان گذشته‌ی تاریخی و دغدغه‌های معاصر همچون تعصب، خشونت مذهبی و آزادی اندیشه را برجسته می‌سازد. از این‌رو، «عزازیل» را می‌توان هم رمانی تاریخی و هم تأملی فلسفی درباره‌ی سرشت دوگانه‌ی ایمان و شک در وجود انسان دانست.