اندیشه عیسی
همفری کارپنتر
حسن کامشاد
در زندگینامه و آموزههای عیسی، در خودداریاش از حد وسط را گرفتن به هنگام مواجهه با اخلاقهای ناروا، در تأکید او بر جهانشمولی و امر کلی، و نامحدودیتهای خواستهای اخلاقی او از بشر، نیرویی نهفته است که از تمامی سدهای مذهبی میگذرد و چه عقاید دینی او را باور داشته باشیم و چه نداشته باشیم ما را مجبور به اندیشیدن درباره این «نظام اخلاقی» میکند. تأثیر او بر امور انسانی، پس از خود او در هنر و فرهنگ امروز بسیار مهم است. از ابتدای مسیحیت و در قرون وسطا تا همین اواخر، تعداد کثیری از متفکران و هنرمندان اخلاقی اروپا به نحوی از انحا از عقاید مسیحی مایه گرفتهاند. آثاری به تنوع و گوناگونی کمدی الهی دانته و تمامی مکتبهای نقاشی مذهبی اروپا گواه جاذبه اخلاقی عیسی و کلیسای پرستنده اوست. با این حال بههیچوجه نمیتوان گفت که اینها بازتابی از دستاورد فکری عیسای تاریخی است و این عیسای نجاتدهنده به عنوان چهره محوری مذهبی و رستگاریبخش است که ذهن بشر را به خود مشغول کرده است. اما در قرن بیستم تصویر تغییر کرد و لااقل در محافل رادیکال، گرایشی روزافزون دیده شد که منکر تمامی چارچوب مابعدالطبیعی مذهب بود و آن را اسطوره میخواند و میگفت نباید کلمه به کلمه آن را صحیح دانست. همزمان با آن سعی شد گونهای نظام فلسفی دیگر ساخته شود که در آن تعلیمات اسطورهزداییشده عیسی بتواند مفید باشد. بهویژه بسیاری از حکمای الهی، اگزیستانسیالیسم را به جای تصویر یهودی مسیحی از خدا و بهشت و دوزخ عرضه کردهاند و این تفسیر اگزیستانسیالیستی از عیسی و مسیحیت امروزه در محافل متکلمان مورد موافقت واقع است.
کتاب همفری کارپنتر با نام «اندیشه عیسی» به بررسی تاریخنگارانه داستان مسیحیت از خلال بررسی جزئیات زندگی عیسی و اختلاف روایت این چهار انجیل میپردازد و تلاش میکند به این سؤالها پاسخ گوید: روایت انجیلهای مسیحی درباره کردار و گفتار عیسی تا چه اندازه قابل اعتماد است؟ اندیشه عیسی با اندیشه معاصرانش چه فرقی داشت؟ عیسی در مورد خود چه فکر میکرد؟ نویسنده در پیشگفتار میگوید: «کتاب حاضر یکی از مجموعه کتابهایی است که در توصیف ماهیت و اصالت و اهمیت اندیشه چهرههای روشنفکر برجسته گذشته به تحریر درمیآید. چرایی انتخاب کسی که زندگانی و مرگش موجب پیدایش مسیحیت شد برای این سلسلهکتاب قابلفهم است. اما اینکه عیسی را یکی از چهرههای روشنفکر برجسته گذشته بدانیم در نظر بسیاری افراد، دستکم، عجیب مینماید. به باور کلیسای مسیحی وی قطعا خیلی بیش از اینها بود، و چه بسا بیایمانها استدلال کنند که حضرت اصلا «روشنفکر» نبود. فزون بر این میتوان گفت که مجزاساختن «اندیشه» عیسی از سایر چیزهایی که کتاب مقدس درباره او میگوید تصوری نادرست است.» (صفحه ١٣)
عیسی هیچگاه کتابی ننوشت و چهار کتاب انجیل متی، مرقس، لوقا و یوحنا که به عنوان چهار انجیل قانونی پذیرفته شدهاند، کتابهایی بودهاند که رسولان و شاگردان مسیح احتمالا در دهههای آخر سده یکم میلادی به یونانی نوشتهاند. این انجیلها شرح و تفصیل مسیحیان است از زندگی و اندیشه بنیانگذار خود. واژه انجیل هم بر کل کتاب «عهد جدید» و هم بر چهار بخش ابتدایی کتاب یعنی زندگینامههای مسیح اطلاق میشود. چهار انجیل درواقع چهار روایت از زندگی عیسی مسیح است که توسط چهار تن از حواریون مسیح نگاشته شده و دارای قسمتهای مشترک بسیاری است اما تفاوتهایی نیز با هم دارند. مسیحیان این چهار کتاب را مانند چهار تصویر از مسیح ولی از زوایای مختلف توصیف میکنند. مجزاساختن اندیشه عیسی از آنچه در کتاب مقدس گفته شده به نظر کارپنتر یکی از نکاتی است که او در نگارش کتاب به آن توجه کرده است و سعی کرده با بررسی نظر متکلمان مسیحی معاصر، اندیشه عیسی را با بررسی اسناد تاریخی توضیح دهد و مهمترین ویژگی کتاب این است که مسیحیت را در بستری تاریخی و نه با پیشفرضهای دینی مسیحی توضیح میدهد.
انجیلهای مرقس، متی و لوقا را معمولا تلخیصات میخوانند چون با وجود اختلافات بزرگ با همدیگر، کلام هر سه آنقدر همسانی دارد که میتوان آنها را در ستونهای متوازی تلخیصی جا داد و به کار برد. کهنترین نسخه خطی انجیل، به قرن چهارم میلادی باز میگردد. در بین انجیلها، مرقس پیش از همه نوشته شده و از همه نیز موجزتر است و به همین خاطر بیشتر ارجاعات در کتاب به این انجیل هستند. روایت انجیل متی مفصلتر از انجیل مرقس است و مرقس و متی دعوی سبک ادبی ندارند. انجیلهای آنها در بیان طبیعت معجزهگر و توان و اقتدار عظیم عیسی است، و به نقش خود به عنوان نویسنده کمتر توجه میشود. اما انجیل یوحنا کمتر رویهای تاریخی دارد و با این کلمات آغاز میشود: «در ازل کلمه بود، کلمه با خدا بود و کلمه خود خدا بود.» انجیل یوحنا بیشتر حاصل تاملات روحانی است تا تاریخ موثق. یوحنا از یکسو منبع فکری سرشاری درباره ماهیت عیسی به منزله «مسیح»- که در تورات به ظهور او بشارت داده شده بود- و «پسر خدا» فراهم میسازد به طوری که اندیشه مذهب مسیحی در مورد ماهیت عیسی بدون تردید بیشتر مدیون یوحناست تا سه انجیل دیگر. از سویی دیگر تصویر یوحنا از عیسی در زمینه ادراک مورخان از عیسای انسان، فایدهای نسبتا ناچیز داشته است.
کتاب «اندیشه عیسی» قبلا در چهار نوبت در انتشارات طرح نو چاپ شده بود ولی اینک ویراست دوم آن توسط انتشارات فرهنگ جاوید منتشر شده است. حسن کامشاد مترجم نامآشنا در یادداشت مترجم گفته: «متاسفانه ترجمههای رایج فارسی عهد جدید و عهد عتیق هیچیک در مقابله با متن کتاب مقدس حق مطلب را ادا نمیکرد؛ از این رو مترجم خود به ترجمه مستقل آیهها پرداخت.» کتاب به شکلی نوشته شده که برای خوانندهای که پیش از انجیلها با متون مربوط به الهیات مسیحی آشنایی قبلی نداشته باشد نیز سودمند باشد. نویسنده برای پاسخ به پرسشها به بررسی و ارزیابی شواهدی که پایه آگاهی ما از عیسی است میپردازد و با زبانی روان، وجوه مختلف پیدایش مسیحیت را از خلال عهد جدید بررسی میکند؛ از زمان تولد او در چهار سال قبل از میلاد که او یک معلم مذهبی یهودی بود تا حدود ٢٨-٣٠ بعد از میلاد که به صلیب کشیده شد و جان سپرد.
انس التائبین و صراط الله المبین
تصنیف: احمد جام نامقی معروف به ژنده پیل
تصحیح: علی فاضل
نام کتاب انس التائبین و صراط الله المبین است و به نام انیس التائبین هم در تذکره ها أمده است این کتاب در دهه اول قرن ششم هجری نوشته شده استشیخ الاسلام «احمد ابن ابوالحسن جامی نامقی ترشیزی» معروف به شیخ احمد جام (زاده ۴۴۱ - درگذشته ۵۳۶ هجری قمری) معروف به «ابونصر احمد ژندهپیل» یا بطور خلاصه «ژندهپیل» از عارفان دوره سلجوقی بود.
وی از عارفان و صوفیان بنام قرن ششم هجری قمری است. زادگاه وی نامق از دیار ترشیز یا کاشمر فعلی بوده و مدفن وی در تربت جام میباشد. طول عمر وی را بیشتر مراجع ۹۵ سال و بعضی ۹۶ سال ذکر کردهاند.
شیخ احمد جام نامقی ؛ در شمار خوشاقبالترین و ناشناختهترین چهرههای تاریخ عرفان و تصوف است، هرچند این اقبال و شهرت بیسبب نبوده و آن ابهام و ناشناختگی نیز بیدلیل روی نداده است. «شهرت» و «ابهام» دو رویِ سکّه شناختِ شیخ جام است؛ شهرتی که به مدد مقاماتهای متعدد و انبوهِ داستانها و حکایاتِ مریدانِ مقامات نویس به اوج و مرز افسانه رسیده است، و ابهامی که حقیقتِ آثار و نوشتههای وی را در نوردیده و منظومه فکری و عرفانی وی را همچنان مستور و ناشناخته باقی گذاشته است.
بدون شک شیخ جام یکی از نامدارترین و مهم ترین چهرههای عرفان و تصوّف خراسان ـ و بلکه ایران ـ است «مقامات»های متعدد نیز در این شهرت و آوازه شیخ موثر بودهاند، اما از خاستگاه و مقبولیت این داستانها و حکایتها در ذهن و دل عامه نیز نباید غافل بود؛ مردمانی که در گذر زمان و در گردباد آلام و آسیبها با دل زلال خود از شیخ فقط کرامت و درمان و اعجابآفرینی میدیدهاند. اما «کدام شیخ جام میتواند مطلوب ما باشد؟» پاسخ این سوال را باید در آینه و ترازوی واقعیت و حقیقت جست؛ واقعیتی که برآمده از پسندها و خواستهای ارادتمندان در گذر زمان است و حقیقتی که جلوههای اندیشهورزی و نشانههای فکری و عرفانی آن در آثار شیخ پیداست. همین نکتهها چهره شیخ جام را در گستره عرفان و تصوف ایران ممتاز و بیبدیل ساخته است
...وچون تائبان و یاران ما بسیار گشتند و به هر ناحیتی افتادند ممکن نبود آمدن ایشان به هر وقتی از ما درخواست کردند و سئوالها کردند که مارا به هر چیزی از این طریقه ها اشارتی کند تا دلهای مارا انسی و راحتی باشد چون سوال کردند روی باز زدن نبود
اما بدان که ما این کتاب را آغاز کردیم نه برای جنگ و تعصب را کردیم و نه برای بد گفت مسلمانان را و نیز نه برای آن تا در میان مردمان ما را ثنا گویند و بستایند از بهر این همه هیچ چیز نیست الا از برای رضای خدای عزوجل .و نیز میبینیم که هر کس راخواجگی یا تن آسایی می آرزو کند یا بد معاملتی یا زرقی یا میخواهند که بدعتی آشکار کنند می نتوانند کرد همه این طریق درویشان فرادست گرفتند و این همه که بردادیم در این طریق تعبیه کردند و برخاستند و گردجهان میگردند و هر کجا نوتائبی یا کسی که اورا مراد کار خدای عزوجل میباشد گرد ایشان می برآیند و ایشان را از راه حق می بگردانند و در کوی هوی و بدعت می اوگنند و راه اباحت و زندیقی در ایشان می کارند تا لاجرم می بینی که علم هوی چون بلند گردید و موج فتنه چون برخاست و راه بدعت چون آشکار گردید.
انسان روح است نه جسد (۲ جلدی)
نام نویسنده : رئوف عبید
نام مترجم : کاظم خلخالی
رئوف عبید استاد حقوق کیفری دانشکده حقوق دانشگاه عین الشمس بود. دکتر عبید دارای تالیفات گوناگونیست که بیشتر برای کتاب دو جلدی «انسان روح است نه جسم» شناخته شده است، عبید در سال ۱۹۸۹ م. درگذشت.
از ديرزماني جاودانگي روح در ميان قدما، موضوع بحث فلسفي و اعتقادي بوده بعد به تدريج در نزد علماي علوم جديد توسعه و تحول پيدا كرده، به مرحلهاي رسيده كه روش شناخت عملي روح مورد توجه آنان واقع شده است...
انسان شدن از تکامل اتفاقی تا تحول انتخابی
نويسنده: گرگ بريدن
مترجم: محمد فواد حائری
کتاب انسان شدن شما را به سفری فراتر از نظریه تکامل داروین دعوت می کند، که با این واقعیت آغاز می شود که ما همانگونه که هستیم، حتی قدرتمندتر، و بیشتر از آنچه دانشمندان تصور می کردند با خود و جهان ارتباط داریم، وجود داریم. در یکی از طعنه های بزرگ دنیای مدرن، علمی که انتظار می رفت رازهای زندگی را حل کند دقیقا برعکس عمل کرده است. اکتشافات جدید منجر به پرسشهای بیپاسخ بیشتری شده، اسرار عمیقتری ایجاد کردهاند، و وقتی نوبت به توضیح منشأ و هستیمان میشود، ما را به مرز قلمرو ممنوعه رساندهاند. این اکتشافات حقایق زیر را آشکار می کند: • واقعیت 1. منشأ ما - انسان های مدرن تقریباً 200000 سال پیش به طور ناگهانی بر روی زمین ظاهر شدند، با مغز پیشرفته، سیستم عصبی و توانایی هایی که آنها را از سایر اشکال شناخته شده زندگی که قبلاً توسعه یافته اند متمایز می کند. از رشد آهسته و تدریجی در دوره های زمانی طولانی. • واقعیت 2. شواهد فیزیکی از دست رفته-روابط نشان داده شده در درخت متعارف تکامل انسان فقط ارتباطات حدسی هستند. در حالی که اعتقاد بر این است که آنها وجود دارند، اما یک جستجوی 150 ساله نتوانسته است شواهد فیزیکی را که روابط نشان داده شده در شجره تکاملی را تأیید می کند، ارائه دهد. • واقعیت 3. شواهد DNA جدید - مقایسه DNA بین نئاندرتال های باستان، که قبلا تصور می شد اجداد ما و انسانهای اولیه به ما میگویند که ما از نسل نئاندرتالها نبودهایم. • واقعیت 4. یک آمیختگی نادر DNA - تجزیه و تحلیل ژنوم پیشرفته نشان میدهد که DNA که ما را از سایر نخستیها متمایز میکند، از جمله در مغز و سیستم عصبی پیشرفتهمان، نتیجه ادغام باستانی و دقیق ژنها است که به روشی اتفاق میافتد که نشان میدهد چیزی فراتر از تکامل، انسانیت ما را ممکن ساخته است. برای فعال کردن یک پاسخ ایمنی تقویتشده، و تجربه شهود عمیق، همدردی، همدلی، و در نهایت شفقت - و انجام هر یک از اینها بر حسب تقاضا. در این کتاب، نویسنده پرفروش نیویورک تایمز و نامزد جایزه تمپلتون 2017 گرگ برادن از مرزهای سنتی علم و معنویت عبور می کند تا به پرسش بی انتها در هسته وجود ما پاسخ دهد - ما کیستیم؟ - و تکنیک های مبتنی بر علم را آشکار کند که تجربیات منحصر به فرد انسانی ما را از شهود عمیق، پیش شناخت و حالات پیشرفته خوددرمانی بیدار می کند. ، و خیلی بیشتر! فراتر از هر گونه شک منطقی، کتاب انسان شدن نشان می دهد که ما آن چیزی نیستیم که به ما گفته شده است، و بسیار بیشتر از آنچه تصور می کردیم.
انسان و ادیان
نام نویسنده : میشل مالرب
نام مترجم : مهران توکلی
در میان عناصری که یک تمدن را میسازند، دین را نباید نادیده انگاشت. در حقیقت، هر تمدنی یک زیرساخت دینی دارد که به یقین، روشنگر فرهنگ در معنای هرچه گستردهتر این کلمه است. دربارهٔ هریک از ادیان کوهی از کتاب نوشته شده است، که ادعای گردآوری چکیدهٔ همهٔ آنها در یک کتاب گزافه خواهد بود. هدف این کتاب این است که خواننده دریابد که بنیان جریانهای بزرگ معنوی بر چه ارزشهایی است و در عمل، چگونه به کار بسته شده یا میشود.
این کتاب میکوشد هر دینی را آنچنان بنمایاند که یکی از پیروان همان دین در مییابد، و در عین حال، خواننده را برانگیزد که دربارهٔ انسان و گونهگون بودن انسانها اندیشه کند تا بتواند همنوعان خود را بهتر بشناسد و آگاهانهتر به گزینش بنشیند.
انسان و سمبولهایش (متن کامل)
نام نویسنده : کارل گوستاو یونگ
نام مترجم : حسن اکبریان طبری
متن مرجع و ماندگاری دربارهٔ سازوکارهای ذهن ناخودآگاه؛ از نمادهایی که معنای رؤیاهای ما را آشکار میکنند تا تأثیر آنها بر زندگی روزمره و انگیزههای هنری ما. این اثر با بیش از صد تصویر بهروزشده، اندیشههای انقلابی کارل گوستاو یونگ را به شکلی روشن و قابلفهم توضیح میدهد.
«آنچه از این کتاب با وضوح فراوان آشکار میشود، این است که یونگ خدمتی بزرگ هم به روانشناسی بهعنوان یک دانش و هم به درک کلی ما از انسان در جامعه کرده است.»
«روان ما بخشی از طبیعت است و راز آن بیکران.»
از آغاز تاریخ، انسانها برای یافتن راهنمایی و معنا به رؤیاهای خود توجه کردهاند. اما رؤیاها چه هستند؟ چگونه میتوان آنها را فهمید؟ و چگونه میتوان از آنها برای شکل دادن به زندگی بهره گرفت؟
شاید هیچکس بیش از روانشناس نامدار، کارل گوستاو یونگ، برای پاسخ دادن به این پرسشها شایسته نباشد. در آثار او، ذهن ناخودآگاه بهصورت جهانی گسترده و سرشار از معنا شناخته میشود؛ جهانی که به همان اندازهٔ ذهن آگاه، واقعی و ضروری است. این جهان از طریق رؤیاهای ما ــ که بازتابی شخصی و عمیق از درونیترین بخش وجودمان هستند ــ با ما ارتباط برقرار میکند.
کتاب «انسان و سمبلهایش» که بهطور ویژه برای خوانندگان غیرمتخصص نوشته شده است، راهنمایی برای فهم رؤیاها و بررسی جنبههای گوناگون هویت انسانی به شمار میآید؛ از «خودآگاه» و «من» گرفته تا «سایه»، یعنی بخش تاریک و پنهان سرشت ما. این اثر با بهرهگیری از نمونههای جذاب و واقعی و همچنین مثالهایی از فلسفه، تاریخ، اسطورهها، افسانهها و داستانهای کهن، دیدگاهی ارزشمند دربارهٔ نمادهایی که در خواب میبینیم و نیازمند درک و تفسیر هستند ارائه میدهد. همچنین توضیح میدهد که چرا انسان همواره در جستوجوی معناست و این نمادها چگونه بر زندگی ما اثر میگذارند. با شناخت خویشتن و رویارویی با سایهٔ درونی خود، میتوانیم زندگی کاملتر، آگاهانهتر و پذیراتری داشته باشیم.
«انسان و سمبلهایش» با روشن کردن راههای بررسی پیشداوریها، فهم معناهای روانشناختی، رهایی از تأثیرات محدودکننده و بازگرداندن فردیت به مرکز زندگی، نشان میدهد که با وجود گذشت دههها از زمان نگارش آن، همچنان اثری روشنگر، جذاب و کاملاً مرتبط با زندگی انسان امروز است.
انگارهی بتپرستی و پیدایش اسلام از جدل تا تاریخ
نويسنده: جرالد هاوتينگ
مترجم: اعظم پويا ، مريم پيروان
هاوتینگ، این دیدگاه سنتی، که اسلام در تقابل با بت پرستی در عربستان پیش از اسلام ایجاد شد را به چالش می کشد و استدلال می کند که اسلام در تقابل با سایر اشکال توحید پدید آمده است. نویسنده در کشف پیچیدگی های مطالب خود ماهر است و خوانندگان این استدلال را جذاب و قانع کننده خواهند یافت.
انیس العارفین
تألیف: صفی کاشفی
تصحیح: دکتر عبدالرضا سیف
کتاب «انیس العارفین» اثری است اخلاقی و دینی که نویسنده در آن، به سبک واعظان واهل منبر، و بر مذاق صوفیانه، به تبیین مقاصد دینی و معارف اهل سلوک پرداخته است. نثر کتاب، روان و شیوا است و می توان آن را نمونه ای از نثر مرسل قرن نهم هجری به شمار آورد. مؤلف کتاب، «فخرالدین علی بن کمال الدین حسین واعظ کاشفی»، متخلص به «صفی»، فرزند «ملا حسین کاشفی سبزواری»، از علماء و واعظان برجسته قرن نهم در شهر هرات است. «انیس العارفین» که برای نخستین بار چاپ می شود، بر اساس سه نسخه خطی (متعلق به کتابخانه مجلس) تصحیح شده است.
اوپانیشاد (۲ جلدی)
ترجمه محمد دارشکوه فرزند شاه جهان
از متن سانسکریت
با مقدمه و حواشی و تعلیقات و لغتنامه و اعلام
بسعی و اهتمام دکتر تاراچند و دکتر نایینی
اوپانیشادها، کتاب های مقدس هندوان، عصاره ی قرن ها رازوری و رازآمیزی در جست و جوی حکمت و فرزانگی است.
ده اوپانیشاد اصلی که در این مجموعه گرد آمده، اصلی ترین آموزه های حکیمانه هندی را که، در طول تاریخ تفکر، تاثیر تعیین کننده ای بر اندیشه های آئینی گذاشته، با بیانی ژرف و زبانی شگرف به نمایش می گذارند.با این حال، اوپانیشادها تنها میراثی مقدس نیست، متنی ادبی است که شکوه و شاعرانگی اش را از پس قرن ها همچنان حفظ کرده، هنوز از عالی ترین و انگیزاننده ترین کتاب های کهن به شمار می رود.
اوپانیشادها یا ودانتا از کهن ترین متون مینوی آئین هندو هستند که به دوره برهمایی بازمی گردند. اوپانیشادها تأثیر شگرفی بر فلسفه و دین هندو داشته اند و مفاهیم باطنی این آئین را بیان نموده اند.
داراشکوه، پسر امپراتور مغولی هند، شاه جهان، برای نخستین بار پنجاه اوپانیشاد را به زبان فارسی برگرداند؛ این ترجمه با نام «سر اکبر» شهرت یافت. در پیشگفتار کتاب، شاهزاده هندی، بیان نموده است که واژه کتاب المکنون در قرآن، اشاره به اوپانیشادها دارد. آشنایی غربیان با کتاب اوپانیشادها، نخستین بار، از راه همین ترجمه فارسی بود.
داراشکوه، پسر امپراتور مغولی هند، شاه جهان، برای نخستین بار پنجاه اوپانیشاد را به زبان فارسی برگرداند؛ این ترجمه با نام «سر اکبر» شهرت یافت. در پیشگفتار کتاب، شاهزاده هندی، بیان نموده است که واژه کتاب المکنون در قرآن، اشاره به اوپانیشادها دارد. آشنایی غربیان با کتاب اوپانیشادها، نخستین بار، از راه همین ترجمه فارسی بود.
اوپانیشاد (سر اکبر)
ترجمه از متن سانسکریت محمد داراشکوه
مقدمه و تعلیقات دکتر تاراچند و دکتر جلالی نائینی
فیلسوف آلمانی آرتور شوپنهاور ترجمهٔ لاتین اوپانیشادها را خوانده بود و آنها را در آثار جهان همچون اراده و تصور (۱۸۱۹) و متعلقات و ملحقات (۱۸۵۱) تحسین کردهاست. شوپنهاور فلسفهٔ خودش را (که در آن فرد مظهر وحدت اصولی یا «اراده» است) هماهنگ با اوپانیشادها مییافت. شوپنهاور نسخهای از ترجمهٔ لاتین اوپانیشاد (به لاتین: Oupnekhet) را همواره با خود داشت و گفته بود که اوپانیشاد «آرامش زندگی من بودهاست و آرامش مرگم هم خواهد بود.»
فیلسوف آلمانی آرتور شوپنهاور اوپانیشادها را «محصول بالاترین قلهٔ خرد بشری» نامید.
فیلسوفان دیگری از جمله هموطن شوپنهاور فریدریش ویلهلم یوزف شلینگ نیز مفاهیم اوپانیشادی را ستودهاند. در آمریکا، گروهی از ادبا و فلاسفه موسوم به تعالیگرایان، که مؤثر از آرمانگرایان آلمانی و تفسیر شلینگ از آرمانگرایی متعالی امانوئل کانت بودند، باعث شدند که اوپانیشادها در جوامع غربی شهرتی بیابند. شعر سرزمین هرز (۱۹۲۲) اثر شاعر انگلیسیزبان تی. اس. الیوت نیز با جمله سانسکریت «شانتی شانتی شانتی» (که به کرات در اوپانیشادها آمدهاست) به پایان میرسد.
پل دوسن در یادداشتش بر اوپانیشادها مینویسد که برهمن-اتمن در اوپانیشادها چیزی است که میتوان آن را تجربه کرد ولی توصیفش ممکن نیست. به باور دوسن این برداشت از روح و خود مشابه برداشت افلاطون است. اوپانیشادها بر وحدت روح تأکید دارند و هر شکلی از تکثرگرایی و در نتیجه دوری و نزدیکی مکانی، توالی زمانی، رابطهٔ علی، و تضاد سوژه و ابژه را رد میکنند. ماکس مولر نیز در نقدش بر اوپانیشاد دربارهٔ عدم وجود ساختار فلسفی واحد و موضوع محوری در اوپانیشادها مینویسد:
ماکس مولر: چیزی که بتوان آن را ساختار فلسفی دانست در اوپانیشادها وجود ندارد. این متون به معنای واقعی کلمه حدسهایی در باب حقیقت هستند که بهکرات یکدیگر را نقض میکند و با اینحال همه به یک جهت اشارت دارند. پیام اصلی اوپانیشادهای اصیل خودت رو بشناس است که معنای عمیقتری از γνῶθι σεαυτόν پیشگویان معبد دلفی دارد. «خودت را بشناس» ِ اوپانیشادها به معنای یافتن و دانستن «خود» حقیقی است که ماورای «من» (ایگو) است و در والاترین شکلش «خویش جاویدان» و وجود واحدی است که دومی ندارد و بر همهٔ هستی مسلط است.
اوپانیشاد (سر اکبر)(چاپ اول)
ترجمه: محمد داراشکوه
اوپانیشادها تا سال ۱۶۵۶ میلادی در دسترس غیرهندیها نبود. در آن سال محمد داراشکوه فرزند شاه جهان و ممتاز محل ۵۰ اوپانیشاد را به فارسی ترجمه کرد. در سال ۱۸۰۱ میلادی انکتیل دوپرون این اثر را از فارسی به لاتین ترجمه کرد و موجب شناساندن اوپانیشادها به جهان غرب شد. این ترجمه توجه متفکران غربی را به این متون جلب کرد و فلاسفهای چون شوپنهاور و شلینگ این آثار را مطالعه و تحسین کردند. هندشناسان معاصر نیز به بررسی تطابق برخی مفاهیم بنیادی در اوپانیشادها و فلسفه غربی پرداختهاند.
اوستا
هاشم رضی
اَوِستا نام فراگیر مجموعهٔ کهنترین نوشتار و سرودههای ایرانیان است، که همانا دانشنامهٔ ایرانیان بوده و در روزگار باستان بیست و یک نسک (کتاب) داشته و هماکنون دارای پنج بخش است. بخشهای اوستا بر این پایهاند: یَسنه که سخنان زرتشت، شناخته شده با نام گاهان در آن گنجانده شده،یشتها (سرودهای نیایشی)، وندیداد، ویسپرد و خردهاوستا.
هاشم رضی (۱۳۰۳در تهران) ایرانشناس، نویسنده و مترجم ایرانی. رضی بیش از ۲۰ کتاب تالیفی دارد. هاشم رضی از پژوهشگران در حیطهٔ تاریخ زردشتیان است و کتابها و تحقیقات بسیاری در این زمینه دارد.
اوستا (۲ جلدی) 💯
گزارش و پژوهش: جلیل دوستخواه
اوستا، میراث مشترک فرهنگی جهانیان، کهن ترین سرود و نوشتار ایرانیان و نامۀ دینی مزداپرستان است. بخشهای گوناگون این مجموعۀ کهن، از زمانی درحدود نیمۀ هزارۀ دوّم پیش ازمیلاد به بعد پدیدآمد و درطول سده های متوالی از نسلی به نسلی دیگر رسید.
گزارش ویراسته ای از «اوستا»، در شکل پذیرفتنی خود، باید گاهان پنجگانۀ زرتشت و همۀ دیگر نوشتارهای موجود اوستایی (پنج دفتر اوستای نو) را دربرگیرد؛ نگارشی متناسب با درون مایه و سبک و انشاء هریک از بخشهای متن اصلی و مبتنی بر دقّت کافی در حفظ مفاهیم اندیشگی و آموزه های اخلاقی و دینی و بن مایه های اساطیری و کلیدواژه های گاهانی و تعبیرها و اصطلاحهای اوستایی داشته باشد و درحدّ نخستین گام، با بیانی ساده و روان و دریافتنی، پرسشهای خوانندۀ پژوهندۀ امروزی را پاسخ گوید.
گزارنده تکامل دانش «اوستاشناسی» را بر بنیاد پژوهشهایی که در خود «اوستا» و یا در «ادبیّات پارسی میانه» (وابسته به اوستا و مزدیسنا) در چند دهۀ اخیر در جهان و ایران صورت پذیرفته، درنظر داشته و تا آنجا که امکان یافته و توانسته، برداشتهای نو را –که برخی از آنها به طور نسبی و بعضی دیگر به تحقیق بر دریافتها و برداشتهای پیشین ترجیح دارد– درکار آورده است.
اوستا (۴ جلدی با قاب) 💯
زرتشت
تألیف و ترجمه: ابراهیم پورداود
ویراست نو: فرید مرادی
اوستا؛ کتاب مقدس پارسیان (به خط اوستایی) 💯
مقدمه، تصحیح و تحشیهٔ: کارل فریدریش گلدنر
با پیشگفتار: دکتر ژالهٔ آموزگار
در دورهٔ ساسانیان، الفبایی از الفبای زبوری و پهلوی ساختهشد و اوستا بدان نوشته شد. این الفبا را الفبای اوستایی و دیندَبیره (خطِ دینی) نامیدهاند که به معنای خطِ دینِ مَزدَیَسْنا و کتاب اَوِستا است. این خط که کاربرد آوایی یا فونتیک دارد، هم برای نوشتن نوشتار اوستا، و آوایش نوشتههای فارسی میانه که به خط پهلوی کتابی نوشته میشد یا در نمونههایی برای نوشتن پازند، نوشتارهایی به زبان فارسی میانه، که همان توضیحات زند بر متن اوستا بود، بهکار میرفت.
ایران و ادیان باستانی
منوچهر پزشک