اندیشه ترقی و حکومت قانون عصر سپهسالار
فریدون آدمیت
از جمله مزایای این کتاب که آثار دیگر مورخان ایرانی کمتر از آن بهره‌مند است، ارائه‌ی روش تحقیق در تاریخ‌نگاری است. روشی که می‌توان آن را «تاریخ‌نگاری تحلیلی» خواند. انتقادی که بر آن وارد شده، آن است که تحلیل و باز نگری فلسفی، چنان بر سراسر اثر غالب است که گاهی خواننده را از دنبال کردن وقایع باز می‌دارد. مؤلف، به پیروی از شیوه‌ای که در دیگر آثارش اختیار کرده، سخن را با پیش زمینه‌ای نظری از اندیشه‌های سیاسی این دوران آغاز می‌کند و هم‌گرایی خود را با آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی و خردگرایی متفکران این دوره نشان می‌دهد. از خلال سطور این کتاب می‌توان دریافت که آدمیت برای متفکران جامعه اهمیت ویژه‌ای قائل است. وی تحولات مهم تاریخی معاصر ایران را نتیجه‌ی تدریجی اصلاحات فکری می‌داند که از عصر میرزا تقی خان امیر کبیر، با ایجاد مدارس جدید مانند دارالفنون و تأسیس روزنامه، آغاز شد و تا عصر سپهسالار ادامه یافت.
این رساله تازه ای است در تاریخ اندیشه های جدید اجتماعی و سیاسی ایران در ارتباط با سیاست ترقیخواهی و کارنامه اصلاحات از سال ۱۲۷۵ تا ۱۲۹۷ قمری. به تعبیر دیگر، فصلی است در تحقیق ریشه های فکری نهضت ملی مشروطیت. به حقیقت، تاریخ تحول فکری و اجتماعی مشرق زمین مبحثی است که به زمان ما در همه کشورهای مشرق مورد مطالعه و استقراء واقع شده است. کشورهایی که بنیادهای کهن اجتماعی شان در برخورد با فرهنگ و مدنیت مغرب تطور یافته اند. دامنه این گونه مطالعات همچنان گسترش و تنوع می یابد. این تصنیف سرگذشت زندگانی میرزا حسین خان سپهسالار نیست، و محدود به دوران زمامداری او هم نیست. بلکه تحقیق در جریان تاریخی مهمی است در دوره ای که میرزا حسین خان به عنوان سفیر تجدد طلب و وزیر اصلاحگر، نماینده شاخص آن بود.
اندیشه و اندیشه ورزی
فرهنگ رجایی
پرسش اصلی کتاب حاضر این است که انسان چگونه می‌تواند زندگی جمعی خویش را سامان دهد؟ پاسخ کلّی نویسنده همانا ”اندیشه و اندیشه‌ورزی“ است. امّا اندیشه در مورد چه مقوله‌ای؟ فرمایش موبد بابصیرتِ عهد ساسانی، تَنسر، موجز و کامل است: «قانون عقل جهانداری.» از اینرو، کتاب در بخش اوّل (گفتمان ”اندیشه“) در سه گفتار عبارت تَنسر را شالودهشکنی و تحلیل کرده است. امّا اندیشه‌ورزی برای چه؟ نویسنده هدف اندیشه‌ورزی را یافتن بینش درست می‌داند. پس بخش دوّم (گفتمان ”اندیشه‌ورزی“) در نُه گفتار به تحلیل آرای دانشوران شرقی و غربی ازجمله حمید عنایت، فریدون آدمیت، داریوش شایگان، ابن خلدون، هانا آرنت، لئو اشتراوس، فرنان برودل، و کِنِت تامسن میپردازد. مؤلف بر این باور است که هر یک از این دانشوران، بینش درستی برای فهم و اجرای جنبه‌هایی از قانون عقل جهانداری ارائه داده‌اند.
انسان اخلاقی و جامعه غیر اخلاقی
نويسنده : رينهولد نيبور
مترجم : عارف اقوامی مقدم
«انسانِ اخلاقی و جامعهٔ غیراخلاقی: پژوهشی در اخلاق و سیاست» اثری کلاسیک در حوزهٔ فلسفهٔ سیاسی و اخلاق از رینهولد نیبور است. این کتاب به بررسی تنش و تضاد میان اخلاق فردی و واقعیت‌های جامعه میپردازد و استدلال می‌کند که در حالی که افراد می‌توانند برای اخلاقی‌بودن تلاش کنند، جامعه به عنوان یک کل ذاتاً ناقص است و اغلب رفتاری غیراخلاقی از خود نشان می‌دهد. نيبور معتقد است این امر ناشی از پویایی‌های قدرت در جامعه است؛ ساختاری که در آن نیرومندان قادرند ضعفا را استثمار کنند.
کتاب همچنین به نقش دین در جامعه میپردازد و استدلال می‌کند که دین می‌تواند هنگامی که عدالت و شفقت را ترویج می‌دهد، نیرویی برای خیر باشد، اما همان دین می‌تواند برای توجیه ستم و خشونت نیز مورد استفاده قرار گیرد.
در مجموع، «انسان اخلاقی و جامعه غیراخلاقی» تحلیلی اندیشمندانه و ژرف از پیچیدگی‌های طبیعت انسان و چالش‌های پیش روی ایجاد یک جامعهٔ عادلانه و اخلاقی است.
انسان خداگون (مختصری بر تاریخ فردا)
یووال نوح حراری
ترجمه: نیک گرگین
کتاب پیشامد های احتمالی در آینده را بررسی می‌کند. و این گونه استدلال می‌شود که انسان‌ها طی قرن ۲۱ کوشش می‌کنند تا بتوانند به شادی ، جاودانگی و قدرت خداگونه دست پیدا کنند. و در سرتاسر کتاب هراری با توجه به وقایع گذشته و حال سعی می‌کند شیوه‌ی رسیدن انسان به این خواسته‌ها را پیش‌بینی کند.
انسان خردمند (تاریخ مختصر بشر) 💯
یووال نوح هراری
نیک گرگین
انسان خردمند: تاریخ مختصر بشر (به زبان عبری: קיצור תולדות האנושות) کتابی نوشته یووال هرری است که برای اولین به زبان عبری در اسرائیل در سال ۲۰۱۱ و در زبان انگلیسی در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. این کتاب را نشر نو با ترجمه نیک گرگین به فارسی در سال ۱۳۹۶ منتشر کرده‌است. هرری از کتاب اسلحه میکروب و فولاد (۱۹۹۷) به عنوان یکی از منابع الهام بخش خود نام می‌برد که نشان داد «می‌شود سوال‌های بزرگ پرسید، و به صورت علمی به آن‌ها پاسخ داد».
هرری تاریخ انسان را از زمان فرگشت انسان باستان در عصر سنگ تا قرن بیست و یکم مرور می‌کند. وی تاریخ را به چهار بخش تقسیم می‌کند: انقلاب شناختی، انقلاب کشاورزی، وحدت انسان‌ها و انقلاب علمی. بحث اصلی هرری این است که انسانهای هوشمند به این دلیل بر جهان حاکم شده‌اند که تنها حیوانی هستند که می‌توانند در تعداد بالا با انعطاف بالایی همکاری کنند. او استدلال می‌کند که انسانهای ماقبل تاریخ ممکن است مرتکب یک نسل‌کشی عظیم شده باشند که منجر به انقضای گونه‌های دیگر انسان مانند نئاندرتال‌ها شده باشد. او در ادامه استدلال می‌کند دلیل این که انسانهای هوشمند می‌توانند با انعطاف‌پذیری زیادی همکاری کنند این است که می‌توانند به چیزهایی که فقط در تخیلاتشان وجود دارد، مانند خدایان، ملت‌ها، پول و حقوق بشر، باور پیدا کنند. هرری ادعا می‌کند که تمام سیستم‌های بزرگ همکاری مانند ادیان، ساختارهای سیاسی، شبکه‌های داد و ستد و موسسات قضایی در نهایت بر اساس تخیلات انسانی بنا شده‌اند.
دیگر بحث‌های برجسته هرری این است که که پول در واقع یک سیستم اعتماد متقابل است؛ همچنین سیستم‌های سیاسی و اقتصادی در واقع شبه‌مذهبی هستند و تنها تئوری‌های اقتصادی یا ایدئولوژیکی نیستند. بحث دیگر این است که انقلاب کشاورزی به عنوان یک وعده لوکس شروع شد اما در یک تله بود که باعث شد زندگی مردم از قبل بدتر شد. همچنین امپراتوری موفق‌ترین نظام سیاسی در ۲۰۰۰ سال اخیر بوده‌است؛ و این که پول، امپراتوری و مذاهب قدرت‌هایی هستند که جهان را متحد می‌کنند. همچنین گفته می‌شود که رفتار انسان نسبت به حیوانات اهلی از بدترین جنایات بشری در طول تاریخ است. همین‌طور بحث شده‌است که مردم امروز به میزان قابل توجهی شادتر از در ادوار گذشته نیستند؛ و این که انسان در حال حاضر در روند ارتقاء خود را به خدایان هستند.
این کتاب به بیش از ۳۰ زبان ترجمه شده و همچنین برنده جایزه Wenjin چین در سال ۲۰۱۵ شد.
انسان دانشگاهی
پی یر بوردیو
مترجم: حسن چاوشیان
اثری کلاسیک از پی یر بوردیو،جامعه شناس و انسان شناس فرانسوی و از تاثیر گدارترین اندیشمندان قرن بیستم
«دانشکده‌هایی که در مراتب سیاسی دست‌بالا را دارند، وظیفة تعلیم مأموران اجرایی را برعهده دارند، مأمورانی که بتوانند بی‌چون‌وچرا و بدون پرسیدن یا شک‌کردن، و در چارچوب محدوده‌های نظم اجتماعی موجود و مفروض، فنون و دستورالعمل‌های دستگاه معرفتی را به اجرا بگذارند که هیچ ادعایی برای آفریدن یا دگرگون ساختن ندارند؛ در مقابل، تقدیر دانشکده‌هایی که در مراتب فرهنگی دست بالاتری دارند این است که، بنا به ضرورت پی‌ریزی شالوده‌ای عقلانی برای معرفتی که دانشکده‌های دیگر صرفاً تلقین می‌کنند و به‌کار می‌بندند، برای خود همان آزادی را روا بدارند که از فعالیت‌های اجرایی دریغ شده است…»
بوردیو در مقدمه کتاب نوشته است: من در نوشتن این کتاب هیچ ملاحظه و پروایی به خرج نداده‌ام، اما یقین دارم که نشانی از بدخواهی و کین‌توزی هم در آن نیست
انسان شناسی شهری
نام نویسنده : ناصر فکوهی
در ساختار کتاب حاضر منطقی مشخص به کار گرفته شده است بدین ترتیب نخست رویکردی اسنان شناختی تاریخی در نظر بوده است که در منشا و تحول شهر ها از ابتدا تا امروز و چشم اندازی به سوی آینده مورد بررسی قرار گیرد.سپس تلاش شده است تصویری از نظریه های پیشین و کنونی درباره شهر ارائه شود تا چارچوب نظری مشخصی که انسان شناسی شهری درون آن به پژوهش میدانی میپردازد معلوم شود فصل سوم کتاب را باید مهم ترین بخش از نقطه نظر انسان شناسی به حساب آورد زیرا در آن به مجموع مفاهیم اساسی و موضوع های انسان شناسی شهری پرداخته شده است.فصل چهارم در حقیقت مقدمه ای است برای ورود به عرصه جدید و بسیار گسترده انسان شناسی شهری ایران که امیدواریم بتوانیم در آینده ای نه چندان دور به صورت تفصیلی آن را باز کنیم و سرانجام آخرین فصل کتاب به تشریح روش های خاص انسان شناسی به ویژه در حوزه شهری یعنی در جوامع پیچیده اختصاص دارد.
