آثار باقیه از مردمان گذشته
ابوریحان بیرونی
ترجمه: پرویز سپیتمان (اذکائی)
آثار الباقیه عن القرون الخالیه (به فارسی: اثرهای مانده از سده‌های گذشته) کتابی نوشتهٔ ابوریحان بیرونی، نویسنده و دانشمند ایران زمین است. این کتاب مطالعه تطبیقی تقویم‌های فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون، درهم‌بافته با ریاضیات، نجوم، اطلاعات تاریخی، به همراه کاوش در سنن و مذاهب ملت‌های گوناگون است. بیرونی در این تألیف ارجمند به مقوله‌هایی نظیر گاهشماری و تقویم ملل مختلف، تاریخ ایران و بابل و روم، جشن‌ها و اعیاد ایرانیان و دیگر اقوام، ادیان و آثار مقدس دین یهود، زردشتی، مانوی، صائبی، مزدک و … پرداخته و نظرات ارزشمند عالمانه‌ای در این باره ارائه نموده‌است. آثار الباقیه در سال ۳۹۰ تا ۳۹۱ هجری به پایان رسید و جزو نخستین آثار بیرونی است که تقریباً در بیست سالگی او توسط دربار قابوس در گرگان گردآوری شد. نسخه‌ای از این کتاب به خط ابن الکتوبی و متعلق به اوایل قرن چهاردهم میلادی در زمان فرمانروایی ایلخانان، اکنون باقی مانده‌است که در کتابخانه دانشگاه ادینبورگ نگاه‌داری می شود. این نسخه شامل ۲۵ نگاره‌است که در نسخه باقی‌مانده دقیق دیگری متعلق به قرن هفدهم میلادی در دوره عثمانی نیز وجود دارد.
نخستین ترجمه و تصحیح فارسی این کتاب در سال ۱۳۲۱ هجری شمسی به همت اکبر داناسرشت با نام ترجمه آثارالباقیه ابوریحان بیرونی به زیور طبع آراسته شد. تعداد چاپ‌های ترجمهٔ اکبر داناسرشت تا بهمن ماه سال ۱۳۹۳ هجری شمسی به عدد ۶ رسیده‌است.
این اثر ارزنده بار دیگر به کوشش عزیزالله علیزاده تصحیح شده و در سال ۱۳۹۰ هجری شمسی آن را همراه با نمایه و واژه‌نامه منتشر کرده‌است.
پرویز سپیتمان (اذکائی) نیز ترجمه و تصحیح دقیقی از این اثر گرانقدر را با نام آثار باقیه: از مردمان گذشته و به همت نشر نی، در سال ۱۳۹۲ هجری شمسی منتشر نموده‌است. این تصحیح در سال ۱۳۸۱ برندهٔ جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی شد. محمود جعفری دهقی، مدیر گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران این تصحیح را از شاهکارهای ترجمه و تألیف در بیرونی‌پژوهی می‌داند. اذکائی این اثر گران‌سنگ را پس از مقابله تازه با سه نسخه دیگر که پیش از این از سوی ادوارد زاخائو، خاورشناس برجستهٔ آلمانی و نخستین مترجم این اثر به زبان‌های اروپایی مغفول مانده بود، ترجمه و همراه با یادداشت‌های بسیار عالمانه خود منتشر کرده‌است.
آثار بزرگ سیاسی
ژان ژاک شوالیه و ایو گوشه
ترجمه: لی لا سازگار
ژان ژاک شوالیه، استاد مسلم اندیشه‌های سیاسی، در این کتاب، که محل برخورد دو رشتۀ اندیشه‌های سیاسی و تاریخ سیاسی است، بررسی درخشانی از ۱۶ اثر بزرگ سیاسی چهار سدۀ گذشته به‌دست می‌دهد و به توصیف و توجیه و ستایش یا انتقاد از دولت و سازمان جامعه و بیش از همه ساز و کار قدرت در این آثار می‌پردازد و کیفیت و وزن هر یک از این آثار سیاسی برگزیده را به خواننده بازمی‌نماید.
در این کتاب، که در فاصلۀ سالهای ۱۹۴۸ تا ۲۰۱۴ به هشت زبان ترجمه شد و تا کنون بیش از ۲۵۰ بار به چاپ رسیده است، نویسنده با تأکید بر حال و هوا و دورۀ تاریخی هر اثر، به کمک نقل‌قول‌های طولانی، به شکلی جذاب آن را به خواننده معرفی می‌کند و درون‌مایۀ هر اثر را به او نشان می‌دهد. او آثاری را برگزیده است که در دورۀ مورد نظر طنینی خاص داشته و بر اذهان اثر گذاشته‌اند و پاسخگوی دل‌مشغولی‌ها و اشتیاق‌ها یا امید‌های آن دوران بوده‌اند.
ایو گوشه، شاگرد شوالیه هم با نیت بهروز کردن این کتاب و با پیروی از سبک استاد خود، سه فصل به این کتاب افزوده است که نظرات سه اندیشمند سیاسی و پرآوازۀ معاصر (هایک و رالز و هابرماس) را در بر می‌گیرد.
آثار درویش محمد طبسی
به کوشش: ایرج افشار ، محمد تقی دانش پژوه
شیخ محمد طبسی یا درویش محمد بن علی شاه قصاب طبسی گیلکی از شاگردان شاه نعمت الله ولی کرمانی بوده که در قرن نهم می زیسته است. کتاب حاضر که تنها نسخه موجود اما ناقص از آثار نظم و نثر این عارف نعمت اللهی است، علاوه بر چندین رساله او، شامل منقولاتی معدود از اشعار شاه نعمت الله ولی نیز هست. این کتاب گذشته از اینکه به دستخط خود مؤلف کتابت شده شامل مطالب مفیدی در تحقیق و تدوین احوال و عقاید مرادش است. اولین رساله این مجموعه، کتابی بی نام در بیست و هشت فصل در آداب و فصوص تصوف است که سه فصل اول آن مفقود شده. رساله باب از کلام و رسائل شاه نعمت الله حاوی اشعار این قطب درویشان است. انوار التحقیق محتوی فصولی در اسماء الهی و مراتب عشق است و در آن اشعاری از مؤلف و اشعار، علم باطنی و مشایخ شاه نعمت الله بیان شده است. انوار العارفین که از مؤلف دیگری و به زبان عربی نوشته شده، جام جهان نمای شاهی، کتاب اصطلاحات، جوهر الاسرار و رساله ای درباره خلافت و ولایت، دیگر رسائل این مجموعه را تشکلیل می دهند. از متن کتاب بر می آید که نگارش این مجموعه پانزده سال به طول انجامیده و مربوط به سالهای ۸۲۸ تا ۸۴۲ هجری است. علاوه بر ابیاتی از خود مؤلف و شاه نعمت الله، ابیاتی هم از مولانا جلال الدین رومی و سید قاسم انوار آورده است. این کتاب به همت ایرج افشار و تقی دانش پژوه در سال ۱۳۵۱ زیور طبع یافت.
آثار ر. اعتمادی (۱۷ عنوان)
ر. اعتمادی
سبک داستان‌های اعتمادی عشقی، اجتماعی و عرفانی است. اگر چه منتقدان آثار وی را در زمره رمان‌های عامه پسند قلمداد می‌کنند ولی خود اعتمادی بر این باور است که محبوبیت یک اثر بین همه قشرها جامعه به تنهایی دلیلی کافی برای چنین طبقه‌بندی ای نمی‌باشد، کما اینکه دیوان حافظ علی‌رغم محبوبیتش در چنین گروهی جای ندارد.
آثار عجم (۲ جلدی)
محمد نصیر فرصت شیرازی
تصحیح و تحشیه از: منصور رستگار فسائی
آثار عجم یا شیراز نامه اثر فرصت‌الدوله شیرازی، کتابی است در زمینه‌های تاریخ، جغرافیا، آثار باستانی که توضیحاتی راجع به زندگینامه شخصیت‌ها و شاعران خوش نویسان نقاشان واهل صنایع مشهور شیراز و منطقه فارس را هم شامل می‌شود.
- گرچه بیشتر مطالب این کتاب راجع به منطقه فارس است ولی مطالبی راجع به مناطق دیگر ایران و جهان نیز در کتاب آمده است.
- اولین بار آثار عجم در ذیحجه ۱۳۱۴ در بندر معمورهٔ بمبئی تعداد ۶۰۴ صفحه در مطبع ناصری چاپ شد.
- فرصت الدوله در این کتاب به بهترین شکل تمام آثار ونقش برجسته های باستانی را در تخت جمشید ودیگر مناطق باستانی ایران نقشه برداری کرده و با درج اندازه و ترجمه خطهای میخی در این کتاب به چاپ رسانده.
- و دفعه دوم در ماه جمادی‌الاول سال ۱۳۵۲ هجری قمری در مطبع نادری باهتمام عبدالله طهرانی در بمبئی در ۵۹۶ صفحه چاپ شد.و نسخه سوم در سال ۱۳۶۲ خورشیدی در ابانماه توسط انتشارات بامداد به چاپ رسید.
آثار ملی اصفهان
نویسنده: ابوالقاسم رفیعی مهرآبادی
اصفهان یکی از شهرهای مبنایی برای کشور ایران در طول تاریخ بوده وهست این شهر از معدود مراکز باستانشناسی ارزشمند جهانی وبسیاری از آثار باستانی آن در لیست آثار بشری به ثبت رسیده است اگر از تاریخ این شهر سخن به میان آید سرگذشت آن تا اعماق اساطیر وافسانه ها ریشه دارد تاریخ این شهر از یک سو به سلیمان ونوح متصل واز سوی دیگر پایگاه نهضت کاوه آهنگر بر علیه ضحاک خونخوار معرفی می گردد.
اهمیت اصفهان به اندازه ای است که در اکثر دائره المعارفهای بزرگ جهان مدخلی به آن اختصاص یافته و سفرنامه هایی از محاسن وشکوه ظاهری و باطنی آن از پژوهندگانی چون تاورنیه ,شاردن و... به نگارش درآمده ومظاهر تمدن آن همانند سبک معماری ,مکتب فلسفی ومنهج فقهی آن چشمگیر است.
...بطوریکه گفته شد رودخانه زاینده رود از مغرب به مشرق جارى است و رودخانه ایست قدیمى و از هنگامى که شهر اصفهان محل سکونت شده و ساکنان نیاز به ارتباط با قسمتهاى دیگر آن داشتهاند ناگزیر به ساختن پل گردیدهاند،بدیهى است هر ارتباطى که بین دو قسمت اصفهان ضرورت یافته پل ارتباطى آن زودتر ساخته شده است.
آثار و اندیشه‌های زیگموند فروید
ژان میشل کینودو
ترجمه: علیرضا طهماسب و مجتبی جعفری
شرحی موجز و در عین حال فراگیر از حیات فکری زیگموند فروید، از آغاز تجارب بالینی او در وین دههٔ ۱۸۸۰ تا سالهای پایانی زندگی‌اش در دههٔ ۱۹۳۰ در لندن. این نگاه گاهشمارانه به‌وضوح نشان می‌دهد که چگونه آرای فروید پیوسته غنا یافتند و در قالبی درمانگرانه ریخته شدند. از آنجا که رهیافت‌های او، شامل مفاهیمی مانند عقدهٔ ادیپ و تأویل رؤیا، همچنان بر بسیاری از رشته‌های دانش اثرگذارند، این درآمد گیرا و خواندنی هم به کار اهلِ فن می‌آید و هم برای هر علاقه‌مند به روانکاوی و تاریخ اندیشه جذاب است. آنچه فروید در جایگاه یکی از نوآورترین و انقلابی‌ترین چهره‌های قرون نوزدهم و بیستم، به تاریخ اندیشه افزود، به‌رغم مناقشات و انتقادات، هنوز زنده و پویا است.
آثار وثوق
نمونه هائی از نظم و نثر وثوق الدوله
میرزا حسن خان وثوق‌الدوله (زاده ۱۳ فروردین ۱۲۴۷ تهران –درگذشته ۱۴ بهمن ۱۳۲۹ تهران) که بعدها نام خانوادگی وثوق برگزید، نخست‌وزیر ایران و از دولتمردان تأثیرگذار اواخر دوره قاجار بود. او برادر احمد قوام (قوام‌السلطنه) است.
شهرت او در تاریخ ایران به سبب قرارداد ۱۹۱۹ می‌باشد که همه امور کشوری و لشکری ایران را به مستشاران بریتانیایی می‌سپرد. این قرارداد او را در اذهان عمومی ایرانیان برای همیشه منفور و متهم به خیانت کرد. وثوق‌الدوله همچنین عضو هیئت مجلس عالی (۱۲۸۸) بود که حکم اعدام شیخ فضل‌الله نوری را صادر کرد.
وثوق در ۱۳۱۴ مدتی رئیس فرهنگستان ایران بود. او شعر هم می‌گفت و وثوق تخلص می‌کرد. دیوان شعری هم بر جای گذاشت.
آخر داستان
نويسنده:ليديا ديويس
مترجم:فريما مؤيدطلوع
«عشق، عشق زمینی، عشق به هم نوع، و حواشی آن، تا بوده از مهم ترین دغدغه های بشر بوده. با وجود این، آثار کمی هستند که عشق، موضوع اصلی شان بوده و گرفتار کلیشه های رنگ و رو رفتۀ رایج و سانتی مانتالیزم نشده اند و توانسته اند از زاویۀ تازه ای به آن بپردازند. رمان آخر داستان اثر لیدیا دیویس یکی از آن هاست.»
«رمانی نفس گیر و غیر سانتی مانتال دربارۀ عشق، پشیمانی و خاطره، دربارۀ روان شناسی نقطه ای که یادآوری و فقدان با هم تلاقی دارند.»
آخر دنیا
جنی ارپنبک
ترجمه: محمد همتی
رمان «پایان روزها» (که در برخی ترجمه‌ها با عنوان «چیزهای در حال زوال» نیز شناخته شده) بر پایه‌ی ساختاری نوآورانه بنا شده است: زندگی یک زن بی‌نام در پنج «کتاب» یا «فصل» روایت می‌شود که هرکدام با یک «وقفه» (Intermezzo) از هم جدا می‌شوند. در پایان هر کتاب، شخصیت اصلی می‌میرد؛ اما در وقفه‌ی میان‌بخشی، ارپنبک یک لحظه‌ی کوچک و تصادفی را بازآفرینی می‌کند که در آن، رویدادها می‌توانستند طور دیگری رقم بخورند—و بدین ترتیب، زن داستان زنده می‌ماند تا زندگی‌اش در مسیری متفاوت ادامه یابد.
درون‌مایه‌های اصلی
تصادف در برابر جبر تاریخی: محور اصلی کتاب، کاوش در مرز باریک میان انتخاب فردی، تصادف محض، و نیروهای عظیم تاریخی است. ارپنبک نشان می‌دهد که چگونه یک تصمیم پیش‌پاافتاده—مثل تأخیر چند دقیقه‌ای یا انتخاب یک خیابان به‌جای خیابانی دیگر—می‌تواند مرگ یا زندگی را رقم بزند، در حالی‌که این تصمیم‌های خرد همواره در سایه‌ی رویدادهای کلان قرن بیستم (جنگ جهانی اول، ظهور فاشیسم، استالینیسم، تقسیم و اتحاد دوباره‌ی آلمان) رخ می‌دهند.
تاریخ اروپای مرکزی از منظر یهودی-اروپایی: از طریق سرگذشت خانواده‌ی این زن، ارپنبک تاریخ پرآشوب قرن بیستم را از گالیسیا (در امپراتوری اتریش-مجارستان) تا وین، مسکوی دوران استالین، و برلین شرقی و متحد روایت می‌کند. این امر به رمان بعدی تاریخی-سیاسی می‌بخشد که فراتر از سرگذشت فردی می‌رود.
هویت سیال: نام شخصیت اصلی هرگز فاش نمی‌شود؛ او صرفاً «دختر»، «زن جوان»، «زن» یا «پیرزن» خوانده می‌شود. این بی‌نامی او را به نماد یا نمونه‌ای از سرنوشت جمعیِ نسل خود تبدیل می‌کند، نه صرفاً یک فرد منحصربه‌فرد.
سبک نگارش
نثر ارپنبک با دقتی نزدیک به شعر و در عین حال خشک و بی‌احساس نوشته شده—سبکی که منتقدان اغلب آن را با نویسندگانی چون دبلیو. جی. زبالد مقایسه کرده‌اند. او از توصیفات احساساتی پرهیز می‌کند و در عوض با انباشت جزئیات دقیق و گاه تکراری، تأثیری تجمعی و عمیق می‌آفریند.
جایگاه در ادبیات معاصر
این اثر که ترجمه‌ی انگلیسی آن توسط سوزان برنوفسکی انجام شده و جایزه‌ی بین‌المللی «ایندیپندنت فارین فیکشن» (Independent Foreign Fiction Prize) را در سال ۲۰۱۵ از آنِ خود کرد، ارپنبک را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین صداهای ادبیات آلمانی‌زبان معاصر تثبیت کرد و راه را برای شهرت جهانی او (از جمله دریافت جایزه‌ی بین‌المللی بوکر در سال ۲۰۲۴ برای رمان دیگرش، Kairos) هموار ساخت.
