جهان معرفی و نقد كتاب

خلاصه کتاب نظریه تقلیدی رنه ژیرار، اثر ولفگانگ پالاور

مروری عالی بر نظریه تقلید، اثر ولفگانگ پالاور. پالاور در یک ترکیب دقیق سیستماتیک از اندیشه ژیرار، بینش های تقلیدی را که از نویسندگانی مانند داستایوفسکی، شکسپیر، سروانتس، فلوبر و پروست گرفته شده است، خلاصه می کند. و سرانجام، او داستان های دقیق عهد عتیق و جدید را نشان می دهد که تز ژیرار را تأیید می کند. پایان نامه ژیرار چیست؟

انسان اساساً مقلد است، او از خواسته های دیگران (الگوها) تقلید می کند. اگر مدل ها درونی باشند (در حوزه اجتماعی او)، او ممکن است به نقطه تعارض با مدل خود برسد، زیرا هر دو برای یک میل با هم رقابت می کنند. اگر مدل بیرونی (خارج از حوزه اجتماعی او) باشد، هیچ تعارضی وجود نخواهد داشت، زیرا رقابتی وجود نخواهد داشت. از آنجایی که انسان بیش از هر حیوان دیگری مقلد است، توانایی تقلید انتزاعی را دارد. اما توانایی تقلید انتزاعی تنها پس از کشف اولین نمونه زبان، اولین نماد به دست آمد.

این کشف چه زمانی اتفاق افتاد؟ با خاستگاه فرهنگ. ژیرار نیز مانند فروید موافق است که آغاز فرهنگ در نتیجه یک قتل اتفاق افتاده است. فروید فکر می کرد که این قتل یک پدرکشی است. ژیرار فکر نمی کرد که این لزوما درست باشد. در عوض، ژیرار به ما می‌گوید که در آغاز، قبل از توسعه جامعه و زبان، زمانی که انسان خود را در حال رقابت برای منابع با مردان دیگر می‌دید، در وضعیتی کاملاً علیه همه، تحولی شگفت‌انگیز رخ داد.

انسان قادر بود برای لحظه ای فراتر از واقعیت فیزیکی را که بخشی از آن بود ببیند، توانست به صورت انتزاعی فکر کند. این دقیقاً زمانی رخ داد که به طور تصادفی، تضاد همه علیه همه به تضاد بین همه علیه یک تبدیل شد. به گفته ژیرار، اولین قربانی، زادگاه زبان و در نتیجه جامعه بود. بازماندگان درگیری متوجه شدند که وقتی قربانی کشته شد، آرامش لحظه‌ای در جامعه برقرار بود. هنگامی که این پدیده در طول زمان تکرار شد، به عنوان یک نماد انتزاعی جاسازی شد. و از آنجا که نمادی بود که نمایانگر یک گسست لحظه ای از درگیری بود، مقدس شد. این نماد نخستین عامل رشد شناختی انسان بود و در نهایت چون انسان توانایی تجرید پیدا کرد زبان امکان پذیر شد و این امر به ایجاد جامعه انجامید.

این یک طرح بسیار خشن از نظریه تقلیدی است زیرا به منشأ جامعه مربوط می شود. اما بخش دیگر نظریه تقلیدی این است که پس از تأسیس جامعه چه اتفاقی می افتد. و به گفته ژیرار، مکانیسم اجتماعی که منجر به صلح لحظه‌ای شد، بزغاله، در واقع مبتنی بر دروغ بود. بر اساس تقصیر مفروض قربانی بود. برای اینکه مکانیسم بزغذا کار کند، همه اعضای جامعه باید باور کنند که قربانی واقعاً گناهکار است. وقتی قربانی کشته می شود، قربانی می شود، آنگاه تصور می شود که شر جامعه پاک شده است. و این صلح را به ارمغان می آورد، اما صلح فقط تا زمانی ادامه خواهد داشت که یک بار دیگر درگیری ایجاد شود.

این پدیده در اساطیر ثبت شد و مورد تجلیل قرار گرفت. ژیرار با استفاده از متون باستانی مانند سوفوکل (ادیپ شاه)، نشان داد که دین مقدس و باستانی مبتنی بر مکانیسم بز قربانی است.

باید به یک نکته اساسی اشاره کرد. اینطور نیست که ژیرار می‌گوید همه اسطوره‌ها شامل بزغاله می‌شوند، اما در میان اسطوره‌هایی که شامل بزغاله می‌شود، همه آنها یک ویژگی مشترک داشتند و آن اعتقاد به این بود که قربانی واقعاً گناهکار است. این امر برای هزاران سال ادامه یافت تا اینکه مسیحیت آن را قطع کرد. داستان مسیحی با انتشار مهم ترین ویژگی آن (بی اطلاعی عاملان از بی گناهی قربانی) مکانیسم اسطوره ای را زیر و رو کرد.

در قلب کتاب I See Satan Fall Like Lightning، کتابی که ژیرارد در سال ۱۹۹۹ منتشر شد، تحلیلی تطبیقی از اسطوره های مذهبی و مکاشفه یهودی-مسیحی یافت می شود. از نظر ژیرار، دقیقاً تفاوت بین این دو نوع دین است که حقیقت مسیحیت را نشان می دهد.

پالازر در نظریه تقلیدی ژیرار نمونه های متعددی از کتاب مقدس مانند کتاب ایوب، قابیل و هابیل، پادشاه سلیمان و دو فاحشه و داستان عیسی مسیح را ذکر می کند تا نشان دهد که در هر مورد، رد آشکاری وجود دارد. تقلید هم با قربانی شدن و هم تقلید انسان از انسان رد شد.

از آنجایی که ژیرار در اصل یک محقق ادبی بود، قبل از اینکه مسیحی شود، کشف تقلید او از آثار ادبی حاصل شد و این موارد نیز در کتاب ذکر شده است.

از آغاز، نظریه تقلیدی رنه ژیرار مستقل از تأثیر نظریه‌های سنتی سکولاریزاسیون بود. دلیلش این بود که او بیشتر به رویکردهای نظری علاقه مند بود که نقشی غیرقابل قبول در رابطه با مسئله دین به عهده می گرفتند و برخلاف نظریه های سکولاریستی حاکم بر علوم انسانی، هیچ پایان قریب الوقوعی را برای دین پیش بینی نمی کردند.

ژیرار در کارهای اولیه خود ارجاعات متعددی به آثار الکسیس دو توکویل و دنیس دو روژمون، دو متفکری که صریحاً تز سکولاریزاسیون مدرن را رد کردند، می کند. توکویل در مطالعات خود درباره دموکراسی آمریکایی تأکید می کند که ماهیت مذهبی انسان نه تنها از دموکراسی مدرن جان سالم به در خواهد برد، بلکه معنای واقعی خود را در عصر برابری خواهی فزاینده نشان خواهد داد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *