تکامل: نظریهای در بحران
نویسنده: مایکل دنتون
مترجم: فرشته میرزایی پور
کتاب درسال 1985 نوشته شده و مشکلات داروینیسم و نظریه انتخاب طبیعی را توضیح می دهد، به نظریه های جایگزین نگاه می کند و شواهد جدیدی از دیرینه شناسی تا زیست شناسی مولکولی را پوشش می دهد.
بررسیهای دانشمندان نشان میدهد که این کتاب تئوری تکامل را تحریف می کند و نادرست نشان میدهد و حاوی اشتباهات متعددی است.
تناسب طلایی
گری ب. میسنر
ترجمه: محتبی قنبری
این کتاب روشنگر و مصور زرق و برق دار زیبایی و رمز و راز نسبت الهی را در هنر، معماری، طبیعت و فراتر از آن بررسی می کند. از اهرام جیزه گرفته تا شبه بلورها تا نسبت های صورت انسان، نسبت طلایی ظرفیت بی نهایتی برای ایجاد اشکال با ویژگی های بدیع دارد. نویسنده گری مایسنر دهه ها را صرف تحقیق در مورد این موضوع، تحقیق و همکاری با مردم در سراسر جهان در ده ها حرفه و جنبه های مختلف کرده است. در نسبت طلایی، او سفر روشنگرانه خود را به اشتراک می گذارد. با کاوش در تاریخچه طولانی این عدد جذاب، و همچنین بینش های جدید در مورد قدرت و کاربردهای بالقوه آن، The Golden Ratio از شما دعوت می کند تا نگاهی جدید به این موضوع بی انتها بیندازید.
تهاجم
کنراد لورنتس
ترجمه: هوشنگ دولت آبادی
کنراد لورنتس (انگلیسی: Konrad Lorenz؛ زاده ۷ نوامبر ۱۹۰۳ درگذشته ۲۷ فوریه ۱۹۸۹) یک از مشهورترین جانورشناسان جهان و دانشمند برنده نوبل فیزیولوژی و پزشکی اهل اتریش بود. در اواخرسال ۲۰۱۵ یکی از دانشگاههای معتبر اتریش دکترای افتخاری خود را که به وی تقدیم کرده بود، به دلیل همکاری اش با نازیها پس گرفت.
تو بودن: علم جدید خود آگاهی
نویسنده: آنیل ست
مترجم: عهدیه عبادی
پرفروش بینالمللی
یکی از بهترین کتابهای سال ۲۰۲۱ — مجلهٔ بلومبرگ بیزنسویک؛
یکی از بهترین کتابهای علمی سال ۲۰۲۱ — گاردین؛
یکی از بهترین کتابهای علمی سال ۲۰۲۱ — فایننشیال تایمز؛
یکی از بهترین کتابهای فلسفه در سال ۲۰۲۱ — سایت Five Books؛
یکی از بهترین کتابهای سال ۲۰۲۱ — اکونومیست.
جستوجوی آنیل سِت برای فهم پایههای زیستشناختی تجربهٔ هوشیارانه، یکی از هیجانانگیزترین دستاوردها در علم قرن بیستویکم است.
«تو بودن» یعنی چه—یعنی داشتن تجربهای آگاهانه و مشخص از جهان پیرامون خود و از خودت در درون آن؟ شاید هیچ پرسش دیگری تا این اندازه گریزان یا جذاب نباشد. در طول تاریخ، انسان ماهیت آگاهی را عمدتاً موضوعی روحانی یا فلسفی دانسته است، اما پژوهشهای علمی اکنون در حال ترسیم نظریهها و توضیحهای زیستشناختی قانعکنندهای دربارهٔ آگاهی و «خود» هستند.
اکنون، آنیل سِت، استاد برجستهٔ عصبعلم، پژوهشگر، و نویسندهٔ نامآشنا، در کتاب «بودنِ تو: علمی نوین دربارهٔ آگاهی» دریچهای تازه به آگاهی ما میگشاید. آنیل سِت هم یکی از پیشگامان پژوهشهای عصبزیستشناختی آگاهی است و هم یکی از مشهورترین سخنگویان این حوزهٔ نسبتاً جدید علمی. استدلال رادیکال او این است که ما جهان را آنگونه که «واقعاً هست» درک نمیکنیم، بلکه ما ماشینهای پیشبینیکننده هستیم که پیوسته جهانمان را میسازیم و اشتباهات خود را در مقیاس میکروثانیه اصلاح میکنیم؛ و اکنون میتوانیم سازوکارهای زیستشناختی موجود در مغز را که این فرایند آگاهی را ممکن میسازد، مشاهده کنیم.
ست برای مستندهایی که از BBC، نتفلیکس و آمازون پخش شدهاند، و همچنین در پادکستهای سم هریس، راسل برند، و کریس اندرسون مصاحبه شده است؛ و سخنرانی او در TED در سال ۲۰۱۷ دربارهٔ این موضوع بیش از ۱۱ میلیون بار دیده شده—گواهی بر توانایی شگفتانگیز او در ساده و جذاب کردن علمی بهغایت پیچیده است.
توهم خدا 💯
ریچارد داوکینز
ترجمه: م. فاآل
«پندار خدا یا توهم خدا» اثری از ریچارد داوکینز، زیستشناس و نویسنده بریتانیایی، است که به نقد باور به خدا و دین سازمانیافته میپردازد. نویسنده در این کتاب استدلال میکند که وجود خدا را میتوان با معیارهای عقلانی و علمی بررسی کرد و دلیلی قانعکننده برای پذیرش آن وجود ندارد. او ایمان دینی را نه یک فضیلت فکری، بلکه نوعی باور میداند که باید در معرض نقد قرار گیرد. بخش مهمی از کتاب به بررسی و رد استدلالهای سنتی درباره وجود خدا اختصاص یافته است. داوکینز نظریه فرگشت را توضیحی نیرومند برای پیدایش پیچیدگیهای حیات میداند و آن را جایگزینی برای تبیینهای فراطبیعی معرفی میکند. او همچنین میکوشد نشان دهد که اخلاق، همدلی و همکاری انسانی میتوانند بدون اتکا به دین نیز شکل بگیرند. در سراسر کتاب، نقش دین در تاریخ، سیاست، آموزش و زندگی فردی مورد ارزیابی انتقادی قرار میگیرد. نویسنده از خداناباوری دفاع میکند و آن را موضعی سازگارتر با عقلانیت و شواهد علمی میشمارد. این اثر پس از انتشار، بحثها و مناظرههای گستردهای در میان دانشمندان، فیلسوفان، الهیدانان و عموم خوانندگان برانگیخت. امروزه «پندار خدا» یکی از شناختهشدهترین و تأثیرگذارترین آثار جریان خداناباوری نوین به شمار میرود.
جایگاه انسان در گیتی : درک وجود عظیم و آشفته ما
پل ام. ساتر
ترجمه: واروژان هارطون
پل ام. ساتر یک اخترفیزیکدان است که شما را در یک تور گردشگری ژرف اما قابل درک از گیتی همراهی میکند و با لحنی دوستانه و آشنا، شور و هیجان غرق شدن در دنیای اخترشناسی را به شما منتقل میسازد.
چگونه کهکشانهایی که میلیاردها سال نوری از ما فاصله دارند به ما ارتباط مییابند؟ آیا خانه ما تنها یک نقطه کوچک آبی شناور در اقیانوسی از تاریکی است؟ پل ام. ساتر در این تور گردشگری گیتی که بسیار بزرگتر از حد تصور میباشد، با نشان دادن اینکه جزئی از چنین مکان بزرگ، پیچیده و اسرارآمیز هستیم ما را به شگفتی وامیدارد. او با استفاده از قیاسها و زبانی ساده، روح زندگی را به کالبد دانش اخترفیزیک میدمد و نشان میدهد چگونه ذرات، نیروها و میدانها دست به دست یکدیگر میدهند تا بزرگترین نمایش کیهانی را اجرا نمایند.
بیشک این کتاب برای کسانی که به آسمان پر ستاره شب خیره شدهاند و به جایگاه انسان در این منظره بزرگ و با شکوه اندیشیدهاند، راهنمایی ارزشمند خواهد بود.
جزء و کل
ورنر هایزنبرگ
حسین معصومی همدانی
کتاب جزء و کل در حقیقت خاطرات هایزنبرگ از دوران تحصیلی و آشنایی او با فیزیک است. وی از دوران دبیرستان شروع میکند و آشنایی خودش را با دوستان و کسانی که به نوعی با فلسفه و فیزیک ارتباط دارند را شرح میدهد. دوران تحصیلی در دانشگاه، جنگ جهانی، شرایط کشور آلمان، خلق مکانیک کوانتومی و … همه به صورت خاطراتی جالب درآمده است. نکته جالب در این کتاب این است که بیشتر خاطرات وی با دوستانش و بحثهای مهم در دامن طبیعت مانند کوه و جنگل، بیشه زار و دریاچه و … صورت گرفته است.
جزء و کل کتابی است که تاریخچه فیزیک جدید را از زبان یکی از بنیانگذاران آن حکایت میکند، و همچنین به رابطه فیزیک با مسائل فلسفی و تاریخی و اجتماعی میپردازند. ورنر هایزنبرگ (۱۹۱۱ تا ۱۹۷۶) نویسنده این کتاب، علاوه بر اینکه شایسته عنوان فیلسوف طبیعت است، هنرمند و هنرشناس هم هست. نویسنده چیرهدستی است که این کتاب بهترین گواه توانایی او در نویسندگی است شاید به دلیل صداقت هایزنبرگ در بیان احوال خود وشاید هم به دلیل مهارت او در بیان اندیشههای پیچیده بهزبان ساده است که کتاب جزء و کل از زمان انتشارش در ۱۹۶۹ تا سال ۱۹۸۴ به بیش از ده زبان ترجمه شده است (از مقدمه مترجم).
«علم ساخته انسان است موضوع این کتاب تحول فیزیک اتمی در پنجاه سال گذشته است به صورتی که نویسنده آن را تجربه کرده است. پایه علم بر آزمایش است و نتایج علمی از راه گفتگو میان دستاندرکاران علم، که درباره نحوه تعبیر آزمایشها با هم مشورت میکنند، بهدست میآید. اینگونه گفتگوها موضوع اصلی این کتاب است نویسنده از تذکر این گفتوشنودها هدفی بزرگتر را هم در نظر داشته است. فیزیک اتمی جدید پرتو تازهای بر مسائل بنیادی فلسفی و اخلاقی و سیاسی تابانده است. شاید این امید بیجا نباشد که این کتاب بتواند جماعت بزرگی از مردم را به حلقه این بحثهای حساس و حیاتی وارد کند (از پیشگفتار مؤلف).»
اصل عدم قطعیت هایزنبرگ یک محدودیت اساسی برای سنجش دقیق موقعیت و تکانه یک ذره در آن واحد است. هر چه بیشتر در مورد یکی بدانیم، در مورد دیگری کمتر می دانیم. این بدان معناست که همیشه در دنیای فیزیکی مقداری عدم قطعیت یا ابهام وجود دارد و ما هرگز نمیتوانیم وضعیت دقیق یک ذره را مشخص کنیم. از سوی دیگر، انیشتین به جبرگرایی معتقد بود، این ایده که همه چیز در جهان با قوانین طبیعت از پیش تعیین شده است و با اطلاعات کافی قابل محاسبه است. او فکر میکرد که مکانیک کوانتومی، نظریهای که رفتار ذرات را در کوچکترین مقیاسها توصیف میکند، ناقص است و باید چند متغیر پنهان وجود داشته باشد که به ما امکان میدهد نتایج آزمایشها را با قطعیت پیشبینی کنیم. او سالهای زیادی را صرف این کرد تا راهی بیابد تا نشان دهد که اصل عدم قطعیت هایزنبرگ اشتباه است یا حداقل جهانی نیست.
او آزمایشهای فکری و استدلالهای مختلفی برای به چالش کشیدن آن ارائه کرد، اما هیچکدام موفق نشدند. در واقع، برخی از آنها نتیجه معکوس دادند و نشان دادند که مکانیک کوانتومی حتی عجیبتر و غیرمعمولتر از آن چیزی است که او فکر میکرد.
او یک بار گفت: خدا با کائنات تاس بازی نمی کند. اما پاسخ مشهور نیلز بور به او این بود: "انیشتین، دیگر به خدا نگو چه باید بکند."
جعبه سیاه داروین
مایکل جی. بیهی
ترجمه: اصلان قودجانی
جلوههای دانش در آثار شکسپیر
نويسنده : دن فالک
مترجم : فرهاد ديرنگ
ویلیام شکسپیر در زمانی زندگی میکرد که جهانِ قرونوسطایی — جهانی آکنده از جادو، طالعبینی، جادوگری و انواع خرافات — تازه داشت جای خود را به شیوههای مدرنتر اندیشیدن میداد.
شکسپیر و گالیله در یک سال به دنیا آمدند، و در همان دوران، ایدههای تازهای دربارهی بدن انسان، زمین و کیهان در حال شکلگیری بود؛ ایدههایی که بهتدریج اندیشهی غربی را دگرگون کردند.
شکسپیر دانشمند نبود — حتی واژهی «دانشمند» در دوران الیزابتی وجود نداشت — اما امروزه گروهی از پژوهشگران در حال بررسی علاقهی شکسپیر به کشفیات علمی زمان خود هستند: اینکه چه چیزهایی میدانست، در چه زمانی از آنها آگاه شد، و چگونه آن دانش را در آثارش به کار گرفت.
نمایشنامهها، اشعار و غزلهای شکسپیر بهطور مستقیم «دربارهی علم» نیستند، اما اغلب بازتابدهندهی اندیشهها و مفاهیم علمیاند؛ و هرچه دقیقتر به این مفاهیم بنگریم، بهتر میتوانیم گستره و عمق دستاورد شکسپیر را درک کنیم.
مطالعهای دقیق از آثار او نشان میدهد که شکسپیر علاقهای ژرف به جهان طبیعت داشته است.
فالک (Falk) در این کتاب، جهانی را که شکسپیر در آن زیست و نوشت بررسی میکند، و نگاهی دقیق به دانش علمی روزگار او میاندازد — و میکاود که این دانش چگونه و در کجا در آثار شکسپیر بازتاب یافته است.
او همچنین بررسی میکند که دیگر نویسندگان و هنرمندان آن دوران چگونه تحت تأثیر انقلاب علمی در حال وقوع پیرامونشان قرار گرفتند — موضوعی که تاکنون جز در آثار دانشگاهی تخصصی، چندان مورد توجه قرار نگرفته است.
در سراسر کتاب، فالک بارها میپرسد:
شکسپیر چه میدانست؟
و این دانستهها چگونه ممکن است بر آثار او تأثیر گذاشته باشند؟
بدیهی است که شکسپیر را نمیتوان کارل ساگانِ عصر الیزابت دانست — تعهد اصلی او به نمایش و هنر صحنه بود، نه فلسفه یا علم.
با این حال، فالک استدلال میکند که مطالعهی دقیق آثار شکسپیر نشان میدهد او بهروشنی از تحولات درک بشری از کیهان آگاه بوده و نسبت به دگرگونیهای فکری زمان خود حساس و هشیار عمل میکرده است.
نوشتههای شکسپیر اغلب بازتابدهندهی ایدههای علمی و پرسشهای فلسفی زمان خود هستند — و هرچه عمیقتر به این ایدهها بنگریم، بیشتر به وسعت و نبوغ آثار او پی میبریم.
این کتاب مستقیماً برای خوانندگان عمومی نوشته شده است — برای کسانی که از مطالعهی نمایشنامهها و اشعار شکسپیر بهخاطر لذت ادبی آنها بهره میبرند، و نیز برای ستارهشناسان و مورخانِ علاقهمند به سفر در زمان که دوست دارند نگاهی به دنیای فکری و علمی دوران شکسپیر بیندازند.
جن شناسی (بر اساس تحقیقات اد و لورین وارن)
جرالد بریتل
ترجمه: میلاد فرجادنسب
«ادوارد وارن ماینی» (۷ سپتامبر، ۱۹۲۶–۲۳ اگوست، ۲۰۰۶) و «لورن ریتا وارن» (۳۱ ژانویه، ۱۹۲۷ - ۱۸ آوریل ۲۰۱۹)، یک زوج محقق و نویسنده در زمینه مسائل فراطبیعی بودند. ادوارد یا اد سرباز سابق جنگ جهانی دوم از ایالت نوادا درآمریکا و افسر پلیس سابق بود که به صورت خودآموز شیطانشناسی آموخت. لورن نیز ادعا میکرد که نهان بین و مرتاض است. فیلمهای سینمایی احضار ۱ واحضار ۲ و راهبه بر اساس کار این زوج ساخته شدهاست.
آنابل
مطابق با وارن، در سال۱۹۷۰، دو هم اتاقی ادعا کردند عروسک دزدیده شدهشان که توسط روح دختری جوان که نامش آنابل هیگینس است، تسخیر شدهاست. این زوج این عروسک را تحویل گرفتند و به آن دو گفتند که توسط یک غیرمردمی تسخیر شده و آن را در موزه اسرارآمیز (Occult Museum) قرار دادند و فیلمهای ترسناک احضار و آنابل و آنابل:آفرینش در واقع بر اساس این داستان ساخته شدهاند.
خانواده پرون
در سال ۱۹۷۱، این زوج در هریس ویل، رود ایزلند، با «خانواده پرون» دیدار کردند که ادعا کردند در خانهای زندگی میکنند، که توسط جادوگری که در قرن نوزدهم در آنجا زندگی میکرده، تسخیر شدهاست. پس از مطالعه و تحقیق، آنها پی بردند که جادوگری به نام «بتشیبا شرمن» در آنجا نفرین شدهاست و به خاطر همین هر کس که به آنجا میآمد، کشته میشد و بر اساس آن در سال ۲۰۱۳، فیلم احضار ساخته شد. لورن وارن نیز در مستند تلویزیونی تکجلوه پدیدار شد اما در برنامه آمریکای امروز گزارشگر این برنامه به خاطر دلسوزی واقعیت داستان این مستند را پوشاند.
شیاطین
در سال ۱۹۸۱، آرنی جانسون متهم قتل همخانه خود،الن بونو، بود. اد و لورن وارن قبل از این اتفاق با مکالمه با برادر کوچکترش، جانسون فیانسیه فهمیدند که وی شیطان زده بوده، سپس این زوج ادعا کردند که هنگام قتل الن بونو، جانسون جن زده بوده. در محاکمه، جانسون قصد داشت تا ادعا کند گناهکار یا مقصر شیطان زده نبوده ولی ناموفق بود. در سال ۱۹۸۳، کتاب شیطانشناسی در کانتکتیکات توسط گرالد بریتل نوشته شد و در آن کتاب تقاضا شد که این سوژه شرح داده شود.
جنسیت انسان
دیوید کاداگنو - نانسی و. دنی
مترجم: حسن مرندی
کتابی که در دست دارید ، یکی از آثار پراهمیت درباره مسائل جنسی انسان است. این کتاب بر آن است تا بدون پرده پوشی دانشمانه ای باشد برای معرفی و تشریح ویژگی ای که حیات انسان و تداوم نسل او در گرو آن است . این کتاب به شیوه ای ساده و در عین حال کاملا متکی به علم از هر آنچه که باید درباره مسائل جنسی بدانید سخن می گوید . تصاویر، جدول ها و قالب های تشریحی برای درک بهتر مطالب با دقت در متن گنجانده شده اند و با خواندن این کتاب بدون تردید زندگی بهتری به خود هدیه خواهید داد.
جنگ سیاهچاله
لئونارد ساسکیند
مترجم: رامین جعفری
جنگ سیاهچاله: نبرد من با استیون هاکینگ بر سر امن کردن جهان برای مکانیک کوانتوم
- «اين جهان شماست روي اسيد.»
– نيويورک تايمز بوک ريويو
«شرحي از نبرد سر طبيعت واقعي سياهچالهها که زيبا نوشته شده.»
– ساينتيفيک امريکن
سرگرمکننده … هم شفاف و هم لذتبخش … ساسکيند مثل بهترين معلمها، ياد گرفتن رو تبديل به سرگرمي ميکنه. اون با استفادهي استادانه از قياس و استعداد زباني، وحشيترين مفاهيم رو رام ميکنه.
– جسي کوهن، لس آنجلس تايمز بوک ريويو
وقتي يه چيزي مکيده ميشه
توي يه سياهچاله، براي هميشه گم ميشه؟
سه دهه پيش، فيزيکدان آمريکايي لئونارد ساسکيند و فيزيکدان بريتانيايي استيون هاکينگ، نبردی رو سر جواب دادن به اين سوآل شروع کردن. هاکينگ اصرار ميکرد که هر چيزي بيفته توي سياهچاله ناپديد ميشه. اما ساسکيند و فيزيکدان هلندي خرارت توفت تشخيص دادن که اگه اين درست باشه، اون وقت هر چيزي که ما دربارهي قوانين بنيادي جهان هستی ميفهميم بايد دور انداخته بشه.
جنگ سیاهچاله داستان پرشور این رقابت حماسیه که کشفی روشنگر و هیجانانگیز رو توی فیزیک مدرن، غیرممکنهای کوانتومی و سرنوشت ستارهها تضمین میکنه. ساسکیند و توفت برای این که در نهایت هاکینگ رو قانع کنن که اشتباهش رو اقرار کنه، باید فیزیک رو هُل میدادن به سمت یه چیزی فراتر از جادو: با اثبات این که همه چیز توی جهان فیزیکی ما – از جمله این کتاب، خونهی شما، خود شما … – همه چیز در حقیقت یه هولوگرامه که عکسش از دورترین قلمرو فضا طراحی شده.
جهان بشر
محمدجابر بهاری
انسان چیست؟ در واقع هیچ. گردوغباری در فضایی بینهایت که لحظهای کوتاه در این ابدیت ظاهر شده است. تودهای از اتمها در جهانی که تعداد کهکشانهایش بهمراتب بیشتر از تعداد انسانهاست. اما با اینهمه، وجود انسان برای به وجود آمدنِ «سؤال» ضروری است و وجود یک سؤال در جهان ـ هر سؤالی که باشد ـ شگفتانگیز است. طرح یک سؤال نیازمند ذهن است، و این ذهن است که مفهوم میسازد. مفهوم چیست؟ نمیدانم، فقط میدانم که جهان و هر چیز کوچک در آن برای من مفهومی دارد. من از وجود حتی یک اتم در حیرتم و دریافتهام که تمدن ما انسانها نقشی حیرتانگیز بر تابلوی واقعیت است. البته من مفهوم آن را درک نمیکنم. هیچکس درک نمیکند ولی باعث میشود تا لبخند بزنم.
این کتاب سؤالاتی درباره منشأ ما، مقصد ما و جایگاه ما در این جهان مطرح میکند. جهان بشر در وهله اول نامهای است عاشقانه به انسان؛ سرود شادی بر اقبال حیرتانگیز به وجود آمدن ما. من تصمیم گرفتم نامهام را به زبان علمی بنویسم، چراکه هیچ چیز بهتر از زبان علم نمیتواند عروج باشکوه ما را از گردوغبار به شاهکار موجودات توصیف کند. دو میلیون سال پیش، ما انسانهای میموننما بودیم، اکنون انسانهای فضانورد هستیم. تا آنجا که میدانیم، جای دیگری در کائنات چنین اتفاقی نیفتاده است. و این ارزش جشن و شادی را دارد.
جهان تورمی (کاوشی برای نظریه منشا کیهانی)
آلن گوث
جمیل آریایی
در کیهانشناسی فیزیکی، تورم کیهانی، پندام کیهانی یا تورم به انبساط جهان اولیه با سرعتی بسیار بیشتر از سرعت نور اشاره دارد. دوره تورمی جهان از ۱۰−۳۶ثانیه پس از مهبانگ تا ۱۰−۳۳ یا ۱۰−۳۲ ثانیه پس از آن به طول انجامید. پس از پایان دورهٔ تورمی نیز جهان به انبساط خود با سرعتی کمتر ادامه داد.
فرضیهٔ تورمی توسط فیزیکدان آمریکایی به نام الن گوث در سال ۱۹۸۰ پیشنهاد شد.در هفدهم مارچ ۲۰۱۴، اخترفیزیکدانان BICEP2 اعلام کردند که موفق به آشکارسازی امواج گرانشی تورمی در طیف توان حالت بی شدند و این بهمنزلهٔ تأیید محکمی بر نظریهٔ گوث بود.
این کتاب، داستان روزنگار کیهانشناسی نوین و واپسین نظریّهی منشاء جهان هستی است که مقبولیّت جهانشمول یافته است. داستان را آلن گاث استاد برجستهی کیهان شناسی و فیزیک ذرّات دانشگاه امآیتی روایت میکند که خود در پرداخت آن نقش به سزایی دارد. برای آنانی که علاقهمندند بدانند نظریّههای علمی چگونه شکل میگیرند و از چه فراز و نشیبهایی میگذرند تا این که دستآخر دانشمندان آنها را میپذیرند، این کتاب میتواند مفید باشد. مفاهیم بس پیچیدهی کیهانشناسی و فیزیک ذرّات به زبان عامّهفهم توصیف میشوند. آنگاه که در فصل “کِرمچالهها و آفرینش گیتیها در آزمایشگاه” پروفسور گاث تلاش میکند تا با نظریّهای که پرداخته است جهان هستی ما را در آزمایشگاه خیالی از نو بنا کند، داستان به اوج هیجان خود میرسد.
جهان کوانتومی
برایان کاکس، جف فورشاو
مازيار نوعي
اشتیاق بشر برای گسترش دانش خود درباره طبیعت، او را با پدیدههایی مواجه کرد که قادر به توجیه آنها نبود. تعدد این پدیدهها و همچنین روشهای غیرمعمولی که برای توجیه آنها استفاده میشد، آرام آرام به انسانها فهماند لزومی ندارد قوانینی که برای ما قابللمس هستند، در همه حوزهها صادق باشند و برعکس قوانینی وجود دارند که برای ما مستقیماً قابل لمس نبوده، اما واقعاً در جهانی که در آن زندگی میکنیم جریان دارند. نتایج آزمایشات و کاربردی بودن آن قوانین میتوانند معیاری برای درستیشان باشند. نظریات نسبیت و کوانتوم محصول همین تفکرات در قرن بیستماند.
نظریه کوانتوم در ابتدا برای توضیح رفتار ذرات در مقیاسهای اتمی به وجود آمد، اما از آنجاییکه جهان بزرگمقیاس نیز خود از همین ذرات به وجود آمده، میتوان گفت این نظریه حاکم بر کل اتفاقات جهان است. حتی رفتار اجرام بزرگ مانند ستارگان نیز تنها با اصول نظریه کوانتوم قابل توضیح است. در مقیاسهای اتمی، ذرات از خود رفتاری نشان میدهند که قابل توضیح با مکانیک نیوتونی نیست. همین باعث میشود تا توضیحی که برای رفتار این ذرات به کار برده شود (یعنی نظریه کوانتوم)، اصطلاحاً با عقل جور درنیاید، زیرا درک ذاتی ما از طبیعت به همان صورتی است که مکانیک نیوتونی میگوید.
سخت بودن درک این نظریه مختص انسانهای عادی نیست؛ خود فیزیکدانان و حتی بنیانگذاران این نظریه نیز حین مواجهه با آن، متعجب بودهاند. حتی اینشتین نیز تا آخر عمر با دیده شک به این نظریه می نگریست. اما کاربرد این نظریه و قدرت بالایش برای توضیح پدیدهها، جای هیچ شک و شبههای را در مورد صحتش باقی نمیگذارد. به قول ریچارد فاینمن: در واقع تناقض موجود در این نظریه، اختلافی است بین حقیقت دنیا و حقیقت به آن صورت که ما دوست داریم باشد.
نویسندگان این کتاب سعی کردهاند تا به سادهترین حالت و بدون ورود به مباحث ریاضی، مفهوم نظریه کوانتوم را تشریح کنند. با اینحال قسمتهای زیادی در کتاب وجود دارد که شما باید دست از خواندن کشیده و شروع به تفکر و تجزیه تحلیل مطالب در ذهن خودتان کنید. همچنین ممکن است نیاز داشته باشید بعضی نکات کلیدی را دو بار بخوانید. در بخش پایانی این کتاب نویسندگان با استفاده از ریاضیات ساده اقدام به بررسی مراحل پایانی عمر ستارگان کرده و سرنوشتهای مختلفی که در پایان عمر ستارگان در انتظارشان است را بررسی کردند. این بخش از کتاب میتواند قدرت نظریه کوانتوم را برای کسانی که به آن شک دارند نشان دهد.