تفریحات ایرانیان (مسکرات و مخدرات از صفویه تا قاجاریه)
رودی مته
ترجمه: مانی صالحی علامه
کتاب «تفریحات ایرانیان: مسکرات و مخدرات از صفویه تا قاجاریه» فارغ از موضوع بدیع و جذاب آن که در حیطه تاریخ اجتماعی قرار می‌گیرد، الگوی مناسبی است از پژوهش‌های تاریخی است که می‌توانند در ریشه‌یابی بحران‌های کنونی ایران به کار آیند.
به عقیده رودی مته نیروی جاذبه فرهنگ که تمایل داشته حقیقت و تعالی را از واقعیت خارجی ملموس باارزش‌تر و معتبرتر بداند، باعث شده ایران‌پژوهان، چه ایرانی و چه خارجی، تحقیق در فعالیت‌های متعالی‌تر و روحانی‌تر حیات بشری را بر علاقه‌شان به ابعاد مادی زندگی از جمله موضوع تولید و مصرف ترجیح دهند.
به نظر او اگر غنای سنت فرهنگی ایران و فقر نسبی اسناد اجتماعی اقتصادی برای هر دوره‌ای تا قبل از عصر جدید را هم به مورد قبل اضافه کنیم، می‌توان فهمید که چرا محققان تأثیرات سکرآور مواد مخدر و الکل را بیشتر همچون استعاره‌ای شاعرانه نگریسته‌اند.
به نظر رودی مته، مسکرات و مخدرات از دوران باستان تا عصر حاضر به گونه‌های متنوعی در حیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ایران تأثیر گذاشته است. مته بر آن است که مصرف برخی از مشروبات در میان نخبگان ایرانی در دوران باستان و حتی پس از اسلام رواج داشته است؛ به طوری که در برخی موارد بر قدرت و توان نظامی و کیفیت رهبری سیاسی تأثیر منفی گذاشته است. او شکست شراب آلوده شاه اسماعیل در جنگ چالدران را از این دست تأثیرات می‌داند.
پروفسور رودی مته استاد تاریخ خاورمیانه و ایران در دانشگاه دِلِوِرآمریکا (University of Delaware) و صاحب کرسی مونروئه در تاریخ خاورمیانه است. یکی از موضوعات پژوهش وی تاریخ‌نگاری عصر صفویه است و در این زمینه کتاب‌های «زوال صفویه و سقوط اصفهان» و «پژوهش‌های پولی و مالی ایران از صفویه تا قاجار» را پیش از این به رشته تحریر در آورده و منتشر کرده است.
پروفسور رودی مته جانشین پروفسور یار شاطر در ایرانیکا و از برجسته‌ترین ایران‌شناسان حال حاضر جهان است.
تفسیر فرهنگ ها
کلیفورد گیرتس
ترجمه: محسن ثلاثی
ما انسانها جانورانی ناکامل و پرداختنشدهایم که خود را با فرهنگ تکمیل می‌کنیم و میپردازیم؛ البته نه از طریق فرهنگ به معنای عام، بلکه به صورتهای بسیار جزئی آن: یعنی با فرهنگ جاوهای، هوپی و ایتالیایی، فرهنگ طبقۀ بالا و پایین، دانشگاهی یا تاجرپیشه. از قابلیت یادگیری انسان و انعطافپذیری او بسیار سخن رفته است، ولی حتی از آن حیاتیتر، وابستگی شدید او به نوع خاصی از یادگیری است که همان دستیابی به مفاهیم، ادراک و کاربرد نظامهای خاص معنای نمادین است. سگهای آبی برای خود سد میسازند و پرندگان آشیانه، زنبورها جای خوراکشان را پیدا میکنند، بابونها گروههایی اجتماعی را سازمان میدهند و موشها بر اساس صورتهایی از یادگیری که بیشتر متکی بر آموزشهای رمزبندی‌شده در ژنهایشان است، جفتگیری میکنند و در برابر محـرکهای خـارجی با الگـوهای مناسبی واکنش نشان میدهنـد؛ بدینسان، کلیدهای جسمانی در قفلهای ارگانیک جا داده میشوند. ولی انسانها سد و سرپنـاه میسازند، خـوراکشان را مییابند، گـروههای اجتماعیشان را سازمان میدهند و با راهنمایی دستورهایی جفت جنسیشان را پیدا میکنند که به طور ژنتیکی رمزبندی نشدهاند، بلکه با نمودارها و طرحها، دانش شکار، نظامهای اخـلاقی و داوریهای زیباییشنـاختی عمل میکنند؛ بدینسان، ساختـارهای مفهومی استعدادهای بیشکل را قالببندی میکنند.
پیدایش مفهوم علمی فرهنگ به براندازی دیدگاه سرشت انسانی انجامید که در عصر روشن‌اندیشی بر اذهان تسلط داشت یا دست‌کم با از میان رفتن این دیدگاه ارتباط داشت و جایش را نظری گرفت که نه تنها پیچیدهتر، که وضوح بسیار کم‌تری هم دارد. از آن زمان تاکنون تلاش برای روش ساختن این نظر و به دست دادن شرح قابلفهمتری از ماهیت انسان، بر تفکر علمی در بارۀ فرهنگ حاکم بوده است. انسانشناسان که در بررسیهایشان با پیچیدگی به درجهای بسیار پیچیدهتر از آنچه تاکنون میپنداشتهاند برخوردهاند، درگیر نوعی تلاش دردناک برای سامان دادن به این پیچیدگی بودهاند.
تفکر به منزله کنش سیاسی
نویسنده: بیژن عبدالکریمی
عبدالکریمی از منتقدان جدیِ نگاه سیاسی به مقولهٔ فرهنگ، علوم انسانی اسلامی و اسلامی‌سازی دانشگاه‌ها است و معتقد است باید رویکرد اونتولوژیک جایگزین رویکردهای تئولوژیک و ایدئولوژیک شود. او بر بازخوانی سنت فکری متفکرانی همچون علی شریعتی و احمد فردید تأکید می‌کند و رویکرد صاحبنظرانی چون عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و محمد مجتهد شبستری نسبت به متون مقدس را مورد نقد قرار داده‌است. عبدالکریمی در رابطه با تفکر تئولوژیک، معتقد است بر تفکری جدلی و همینطور سیستماتیک به معنای خاص است و به بیان برخی دیگر از موارد آن پرداخته است.
تفکر سریع و کند 💯
نویسنده: دانیل کانمن
مترجم: فاطمه امیری
یکی از تأثیرگذارترین کتاب‌های قرن بیست‌ویکم؛ شاهکاری پیشگام در روان‌شناسی — با بیش از ۱۰ میلیون نسخه فروش — کتابی که شیوهٔ فکر کردن ما دربارهٔ «فکر کردن» را تغییر داد.
«کتاب‌های بسیاری دربارهٔ عقلانیت و غیرعقلانیت انسان نوشته شده، اما فقط یک شاهکار وجود دارد. آن شاهکار تفکر، سریع و آهسته است.» — فایننشال تایمز
«حاصل یک عمر خرد و دانایی.» — استیون دی. لویت، نویسندهٔ مشترک فریکونومیکس
چرا تصمیم‌هایی را می‌گیریم که می‌گیریم؟ دنیل کانمن، برندهٔ جایزهٔ نوبل، با کتاب تفکر، سریع و آهسته درک ما از رفتار انسانی را متحول کرد. کانمن در این کتاب، چکیدهٔ کارنامهٔ علمی زندگی‌اش را ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که ما تصمیم‌هایمان را از دو مسیر می‌گیریم:
۱. تفکر سریع و شهودی
۲. تفکر آهسته و منطقی
این کتاب آشکار می‌کند که ذهن ما چگونه—حتی زمانی که فکر می‌کنیم کاملاً منطقی هستیم—به‌وسیلهٔ خطاها، سوگیری‌ها و پیش‌داوری‌ها به دام می‌افتد؛ و تکنیک‌های عملی ارائه می‌دهد که به ما کمک می‌کند کیفیت تصمیم‌گیری‌های خود را به‌طور واقعی بهبود دهیم. این کاوش عمیق در شگفتی‌ها و محدودیت‌های ذهن انسان، تأثیری ماندگار بر نحوهٔ نگاه ما به خودمان گذاشته است.
«پدرخواندهٔ علم رفتارشناسی… تحلیل سختگیرانه و دقیق او از ذهن انسان و خطاهای بی‌شمارش، همچنان مفیدترین راهنما برای حفظ آرامش و ثبات ذهنی است.» — ساندی تایمز
تکاپوی جهانی
ژان ژاک شروان شرایبر
ترجمه: عبدالحسین نیک گوهر
کتاب روایتی است از سیاست بازان دنیا در سالهای آغازین دهه ۱۹۸۰
... قذافی جوان ، افسری از ارتش پادشاهی لیبی بود که برای گذراندن دوره ای آموزشی به لندن فرستاده می شود سروان قدافی ۲۶ ساله شبی را در لندن مرخصی می گیرد تا در شهر گشتی بزند و بر اساس کنجکاوی از قمار خانه ای دیدار می کند و کنار یکی از میزها توجهش بر روی قماربازی جهنمی جلب می شود که ظرف مدت کوتاهی ده ها هزار دلار را می بازد بی آنکه خم به ابرو بیاورد.قمارباز عرب است و آشنا به نظر می رسد .
معمر قذافی جوان آنقدر می ایستد و بر چهره قمار باز عرب چشم می دوزد تا او را به جا می آورد . او مشاور ادریس پادشاه لیبی است که براحتی نیم میلیون دلار در یک شب بر سر قمار می بازد و با خنده از میز بر می خیزد.خشمی مقدس وجود قذافی جوان را فرا می گیرد .
ملت او به فقر و تنگدستی در بیابان ها روزگار می گذرانند تا مشاور پادشاه چنین گشاده دستانه با چند فرنگی قمار ببازدقذافی جوان در بیابان به دنیا آمده و در قبیله بزرگ شده است او سه مراد و مرشد دارد که به آنها عشق می ورزد یکی حضرت رسول الله است که او ایمانی راسخ و محبتی عمیق به ایشان دارد و دیگری جمال عبدالناصر رهبر فقید مصر است که مرام سیاسی و دیدگاه های ناسیونالیستی و عرب محوری او را می پسندد و تحسین می کند و سومین مرشد او ژنرال بریتانیایی زمان جنگ جهانی دوم در شمال آفریقا مارشال لرد مونتگمری است که آلمان ها را با تدبیر و قدرت و فرماندهی درخشان در شمال آفریقا شکست داد.
تکنوکراسی و سیاست گذاری اقتصادی در ایران
به روایت رضا نیازمند
علی اصغر سعیدی
واژه تکنوکراسی ابتدا برای نشان دادن کاربرد روش های علمی برای حل مشکلات اجتماعی و اقتصادی به جای روش های سنتی حل و فصل امور استفاده شد و از کلمات یونانی به معنی قدرت مهارت در حکومت گرفته شده است. تکنوکرات ها افرادی هستند آموزش دیده و ماهر که در مناصب و شغل های خود مشکلات اجتماعی و اقتصادی مهم را قابل حل میدانند و اغلب برای این مشکلات راه حل هایی ارائه می دهند که بر محور علم و خرد استوار است. از نظر آنها شناخت تدبیر و خرد، محور حل مشکلات است و بیشتر در جایی حاضر میشوند کار کنند که مجموعه ای که به آنها مربوط است بر همین محور کار کند و منطق علمی آنها را بپذیرد. اینها معمولا از بورکرات ها خود را متمایز می کنند و نیز از دموکرات ها، که تلاش می کنند آن گونه به مشکلات پاسخ دهند که مردم بپسندند.
تمایز: نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی
پیر بوردیو
مترجم: حسن چاوشیان
پیر بوردیو (به فرانسوی: Pierre Bourdieu) (زاده ۱ اوت ۱۹۳۰ - درگذشته ۲۳ ژانویه ۲۰۰۲)، جامعه‌شناس و مردم‌شناس سرشناس فرانسوی است که عمدتاً روی مسائلی نظیر دینامیک قدرت و انواع شیوه‌های انتقال قدرت در جامعه در درون و بین نسل‌های مختلف بحث می‌کند. او بر خلاف سنت ایدئالیست اروپای غربی روی واقعیت جسمانی زندگی اجتماعی و نقش عمل در دینامیک‌های جامعه تأکید می‌کند. او تحت تأثیرهایدگر، مرلوپونتی، ویتگنشتاین، هوسرل، مارکس، وبر، دورکیم، کلود لوی-استروس و پانوسکی نظریهٔ شکل‌های فرهنگی، اجتماعی و سمبلیک سرمایه‌داری را در برابر شکل‌های اقتصادی سرمایه‌داری مطرح کرد.
کتاب معروف بوردیو به نام: «تمایز: نقد جامعه شناختی قضاوت دربارهٔ سلایق» توسط انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی به عنوان ششمین کتاب جامعه‌شناسی تأثیر گذار قرن ۲۰ شناخته شد. در این کتاب بوردیو به بحث در این باره می‌پردازد که قضاوت در مورد سلایق به جایگاه اجتماعی افراد بستگی دارد و خود عملی‌ست برای مشخص کردن جایگاه اجتماعی افراد. او در این کتاب از ترکیبی از تئوری جامعه‌شناسی، داده‌های آماری، عکس‌ها و مصاحبه‌ها استفاده می‌کند تا بر دشواری فهم سوژه از طریق روش‌های ابژکتیو فائق آید.
تمدن و سرمایه‌داری: سنجش امکان‌های انضمامی در ساختارهای زندگی هر روزه
نویسنده: فرنان برودل
مترجم: فرهنگ رجایی
فرنان برودل (انگلیسی: Fernand Braudel؛ زاده ۲۴ اوت ۱۹۰۲ درگذشته ۲۷ نوامبر ۱۹۸۵) مورخ فرانسوی و از چهره‌های سرشناس مکتب آنال در قرن ۲۰ میلادی و پس از جنگ جهانی دوم بود. تحقیقات و پژوهش‌های وی شامل: جهان مدیترانه‌ای، تمدن و سرمایه‌داری و هویت فرانسه بوده است. برودل از مخالفان سرسخت تاریخ به مثابه واقعه‌نگاری بود و بر آن تاکید داشت که نکات ظریف جغرافیایی و اقتصادی در جوامع، یعنی نیروهای زیرزمینی و ناپیدایی را که در دراز مدت به تحولات تاریخی دامن می زنند بیابد. حوزه مطالعات وی بیش از هر کجا، عصر کلاسیک بود.
برودل در سال ۱۹۴۶ ریاست گاهنامه آنال را برعهده گرفت. در سال ۱۹۴۹ به استادی کلژ دو فرانس رسید و از سال ۱۹۴۶ شروع به تاسیس بخش ششم – اقتصادی و اجتماعی- مدرسه عملی مطالعات عالی کرد که خود مدیریتش را در فاصله ۱۹۵۶ تا ۱۹۷۲ بر عهده داشت. در طول این سال‌ها، برودل کتاب پر اهمیت خود درباره تاریخ سرمایه داری یعنی « تمدن مادی، اقتصاد و سرمایه داری» (۳ جلد) (۱۹۷۹) را تالیف کرد و در آن بر پیدایش تدریجی یک «اقتصاد – جهان» تاکید کرد که رفته رفته در چندین نقطه و مرکز توسعه، رشد کرد: جنوا، ونیز، بورگس، آمستردام و سپس لندن. فرنان برودل در سال ۱۹۸۴ ، یک سال پیش از مرگ، به عضویت فرهنگستان فرانسه برگزیده شد.
توتالیتاریسم 💯
هانا آرنت (نویسنده)
مهدی تدینی (مترجم)
هانا آرِنْت (به آلمانی: Hannah Arendt) (زادهٔ ۱۴ اکتبر ۱۹۰۶ در لیندن–لیمر، هانوفر - درگذشتهٔ ۴ دسامبر ۱۹۷۵ در نیویورک، آمریکا)، فیلسوف (فلسفهٔ سیاسی) و تاریخنگار زن آلمانی - یهودی‌تبار.
او در آمریکا سال‌ها استاد دانشگاه در رشتهٔ تئوری سیاسی بود و از چند کشور، ده‌ها دکتری افتخاری گرفت، و جایزهٔ آلمانی‌زبان لِسینگ و فروید را نیز از آن خود کرد.
كتاب حاضر، معروف‌ترين كتاب هانا آرنت در حوزة جامعه‌شناسي سياسي است. وي در اين كتاب در صدد تبيين ساختار دو حكومت نازيسم و استالينيسم و شيوه‌هاي برخورد آنها با توده‌هاست. آن‌وقت براي اين كه متني مستند و متقن به مخاطب ارائه دهد، تمامي اسناد به جاي مانده از آن دوران را بررسي كرده و تحليل عميق از چگونگي عملكرد حكومت‌هاي توتاليتر به دست داده است.
این کتاب شامل چهار فصل است که عبارتند از: جامعه بی طبقه، جنبش توتالیتر، توتالیتاریسم در راس قدرت، ارعاب و ایدئولوژی: یک صورت حکومتی نو پدید.
وی در مقدمه کتاب خود اشاره می کند که کتاب خاستگاه های توتالیتاریسم را در سال 1949 و چهار سال پس از شکست آلمان و پیش از مرگ استالین به پایان رسانده است. وقوع انقلاب ها پس از نخستین جنگ جهانی و سر بر کشیدن جنبش های توتالیتر و تحلیل رفتن حکومت پارلمانی و به دنبال آن انواع و اقسام بیدادگری نوین از دیکتاتوری های فاشیستی و نمیه فاشیستی گرفته تا دیکتاتوری های تک حزبی و نظامی و سرانجام استقرار به ظاهر پایدار حکومت توتالیتر بر پایه پشتیبانی توده ای مانند روسیه 1933 موضوعاتی است که به بررسی گذاشته شده است. در این کتاب اسناد هولناک کشتارهای جمعی نیز بررسی و به رشته تحریر در آمده است.
خانم هانا آرنت یکی از شاگردان برجسته مارتین هایدگر، ادموند هوسرل و کارل یاسپرس بود. این فیلسوف و جامعه شناس بزرگ دو کتاب مهم «خشونت» و «انقلاب» را نوشت و دو بار نیز به کوره های آدم سوزی نازی ها فرستاده شد که خوشبختانه توانست فرار کرده به امریکا برود و کار فلسفه و نظریه پردازی را دنبال کند.
یکی از اساسی‌ترین مفاهیمی که هانا آرنت برای شرح وضعیت توتالیتر به کار می‌بَرد، مفهوم «چیرگی تام» Total Domination است. از نگاه او، هدف نهایی توتالیتاریسم، (گروه‌ها و رژیم‌های حکومت‌های مستبد) چیرگی تام و سلطه مطلق بر تمام جنبه‌های زندگی انسانی است. «چیرگی تام می‌کوشد تا انسانها را به صورتی سازمان دهد که تکثر و تمایز نامحدودشان از بین برود و کل انسانیت، به صورت فردی واحد در آید. این امر تنها زمانی امکان‌پذیر است که یکایک افراد انسانی به صورتی تبدیل شوند که در برابر برخی کنش‌های معین، واکنش‌های معین و ثابتی نشان دهند.»
توده و قدرت
الیاس کانه تی
ترجمه: ابراهیم ملک اسماعیلی
« کانه تی » در کتاب « توده و قدرت » به تئوریزه کردن اندیشه های مربوط به قدرت و مردم پرداخته و توانسته با بررسی این پدیده ها در جوامع مختلف، تصویری روشن، دقیق و پر از نکات ریز ارائه دهد. خواننده ای که هیچ پیشینۀ ذهنی از روابط توده و قدرت ندارد با خواندن این کتاب می تواند صاحب دانسته های بسیاری از روابط پیچیده درون جامعه شود.