عطار نیشابوری

تصحیح: محمدرضا شفیعی کدکنی

کتاب «مختارنامه» که پيش روی شماست، مجموعه‌ی رباعيات فريدالدين عطار نيشابوری است که با تصحيح دکتر محمدرضا شفيعی کدکنی تدوين شده است.

عطار اين رباعيات را در اين کتاب مختارنامه جمع‌آوری و در پنجاه باب مرتب کرده است.
شايد، در زبان فارسی، هيچ شاعري به اندازه عطار رباعی خوب نداشته باشد.

تنوع مضامين و وسعت دامنه کمی رباعيات عطار، امری است که بايد بدان توجه کرد. شايد به لحاظ حجم رباعيات، کسانی باشند که به اندازه او رباعی سروده باشند، اما در ميان رباعيات آن گويندگان، ده يک اين‌ همه رباعی خوب که در مختارنامه وجود دارد، نمی توان يافت.
رباعی يکی از ناب‌ترين قالب‌های شعر فارسی و يکی از اصيل‌ترين و کهن‌ترين انواع آن است.

در بيشتر قالب‌های شعر فارسي هميشه فرم شعر است که بر تجربه‌ی شاعر تقدم دارد، ولي در رباعی لحظه و تجربه‌ی شاعری مقدم بر فرم است به همين دليل در مختارنامه، لحظه‌ها و تجربه‌های روحی عطار، به مراحل بيشتر و متنوع‌تر از ديگر آثارش نمودار است.
کتاب مختارنامه حاوی دو هزار رباعی است که يکی از شش اثر مسلم عطار شاعر بزرگ تصوف ايرانی است که علاوه بر ارزش‌های عرفانی و زبانی که دارد، در خيام‌شناسی نيز از اعتبار زيادی برخوردار است. نمونه‌ای از رباعی زيبای عطار در اين کتاب را می خوانيم: «با هستی و نيستيم بيگانگی ست/ کز هر دو شدن برون ز مردانگی ست/ گر من ز عجايبی که در جان دارم/ ديوانه نمی شوم، ز ديوانگی ست»

نويسنده: جان ريد

مترجم: ساسان گلفر

احمد محمود

مدار صفر درجه رمانی سه‌جلدی نوشته احمد محمود است. او این رمان را در سال ۱۳۷۲ چاپ کرد. این رمان دربارهٔ وقایع انقلاب ایران است که حوادث آن در شهر اهواز اتفاق می‌افتد. شخصیت اصلی این کتاب باران نام دارد.

دبورا رودریگز

ترجمه: شهره میرعمادی

آن هنگام که «انسان غربی» در دل جامعه ای شرقی سکنا می گزیند، جهان شرق در ذهنش چه معنایی می تواند داشته باشد؟ نویسنده مدرسة زیبایی کابل زنی است آرایشگرکه ضمن آرایش و آموزش زنان افغان، از نحوه زیست و خوشی و ناخوشی های ما شرقی ها سخن می گوید. گرچه نویسنده ای که از قلب فرهنگی متفاوت پا به افغانستان گذاشته، هرگز نمی تواند از درون به فرهنگ میزبان نگاه کند، ولی شرح او از مصائب و سختی های جامعه افغانستان، دریچه ای است از بیرون که می تواند ما را با نحوه نگرش و جهان بینی «آنها» آشنا سازد.

نام نویسنده : آگوتا کریستوف

نام مترجم : اصغر نوری

«مدرک» کتاب دوم از سه‌گانه دوقلوهای «آگوتا کریستوف» است که اصغر نوری به فارسی ترجمه کرده است.

اولین آثار او نمایشنامه‌های کوتاهی بودند که توسط گروه‌های آماتور روی صحنه می‌رفتند و بعضی‌شان هم در رادیو اجرا شدند. اما تا سال ۱۹۸۶، آگوتا کریستوف در دنیای ادبیات فردی تقریبا ناشناخته بود تا اینکه همان سال انتشاراتی معتبر در فرانسه اولین رمان او را با نام دفتر بزرگ منتشر کرد. این رمان با استقبال بی‌سابقه مواجه شد و جایزه بهترین کتاب اروپایی را به خود اختصاص داد.

دفتر بزرگ درواقع جلد اول از سه‌گانه دوقلوها بود که با رمان‌های مدرک و دروغ سوم کامل شد و آگوتا کریستوف را به یکی از نویسندگان شناخته‌شده دنیا تبدیل کرد. این سه‌گانه خیلی زود به بیش از ۳۳ زبان ترجمه شد.

در بخشی از رمان می‌خوانیم: «امروز، یک نامه دریافت کردم. یک نامه رسمی. آنجاست، روی میزم، می‌توانید بخوانیدش. نامه اعاده حیثیت توماس است، نامه بی‌گناهی‌اش. هیچ‌وقت شک نداشتم که او بی‌گناه است. آنها برایم نوشته‌اند: شوهرتان بی‌گناه بود، او را اشتباهی کشتیم. ما آدم‌های زیادی را اشتباه کشته‌ایم، اما حالا، همه‌چیز سروسامان گرفته است، ما پوزش می‌خواهیم و قول می‌دهیم که دیگر چنین اشتباه‌هایی تکرار نشود... آنها معذرت می‌خواهند، ولی توماس مرده! می‌توانند دوباره او را زنده کنند؟ می‌توانند آن شبی را پاک کنند که همه موهام سفید شد، شبی که دیوانه شدم.»

آگوتا کریستف نویسنده‌ی مجاری‌الاصل سوئیسی‌ست که از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر سوئیس به شمار می‌رود و رمان دفتر بزرگ نیز یکی از کارهای مهم او به شمار می‌رود که تاکنون به ۴۰ زبان زنده‌ی دنیا ترجمه شده است.

محمدحسین پاپلی یزدی

محمدحسین پاپلی یزدی (زاده ۱۳۲۷، یزد) جغرافیدان، محقق و نویسنده ایرانی است.

نویسند: مخلص لاهوری

تصحیح: شیکهر، قلیچ خانی، یوسفدهی

نیکلا بارو

ترجمه: سجاد تبریزی

هانا كنت

مريم طباطبايي‌ها

آن‌ها مي‌گويند كه من بايد بميرم. آن‌ها مي‌گويند كه من نفس را از مردها ربودم. و حالا آن‌ها بايد از من بربايند. تصور مي‌كنم كه بعد همه‌ي ما شعله‌هاي شمعي چرب و سوزان و لرزان هستيم كه در تاريكي اتاق به اهتزاز درآمده است و صداي زوزه باد مي‌آيد و در سكوت اتاق صدا پاهايي را مي‌شنوم، صدا پاهايي وحشتناك؛ مي‌آيند تا مرا خاموش كنند، و جانم را از من بيرون بكشند در حلقه‌اي از دود خاكستري. من در هوا و شب ناپديد خواهم شد. آن‌ها همه‌مان را خاموش مي‌كنند، يكي‌يكي، تا زماني كه فقط نور خودشان باشد كه با آن خود را ببينند. ولي آن وقت من كجا خواهم بود؟ گاهي وقت‌ها فكر مي‌كنم كه دوباره آن را مي‌بينم، مرزعه را، كه دارد در تاريكي مي‌سوزد. گاهي وقت‌ها سوز زمستان را در ريه‌هايم حس مي‌كنم و فكر مي‌كنم كه بازتاب شعله‌ها را در اقيانوس مي‌بينم. آب بس عجيب و غريب، با نور سوسو مي‌زند. در آن شب لحظه‌اي بود كه برگشتم و به پشت‌سر نگاه كردم. برگشتم تا آتش را ببينم،اگر پوستم را ليس بزنم هنوز هم مي‌توانم مزه نمك را احساس كنم. دود را. هوا هميشه سرد نبوده است. صداي پاها را مي‌شنوم.

پاتریسیو پرون

ترجمه: بهمن یغمایی

رمان «مرثیه ای برای آرژانتین» یا «روح پدرم در باران صعود می کند» اثر پاتریسیو پرون، اثری میان‌رشته‌ای و چندلایه است که مرز میان رمان، خاطره، گزارش تاریخی و تأمل فلسفی را عمداً مخدوش می‌کند. این کتاب نه صرفاً روایتی داستانی، بلکه کاوشی در حافظهٔ فردی و جمعی، رابطهٔ پدر و پسر، و زخم‌های حل‌نشدهٔ تاریخ سیاسی آرژانتین است. راوی، نویسنده‌ای جوان و بیمار، پس از سال‌ها تبعید خودخواسته به زادگاهش بازمی‌گردد تا هم با بیماری جسمی‌اش روبه‌رو شود و هم با گذشته‌ای که همواره از آن گریخته است؛ گذشته‌ای که در چهرهٔ پدر، دوستان پدر و نسل ناپدیدشدگان دوران دیکتاتوری نظامی تجسم یافته است.

هستهٔ اصلی رمان بر مفهوم «حافظهٔ ناقص» استوار است. راوی با اسناد، نام‌ها، روایت‌های نیمه‌تمام و سکوت‌ها مواجه می‌شود، اما هیچ‌گاه به حقیقتی کامل دست نمی‌یابد. پرون آگاهانه از روایت خطی و شفاف پرهیز می‌کند تا نشان دهد تاریخ، به‌ویژه تاریخی آغشته به خشونت دولتی و ناپدیدشدگی، همواره تکه‌تکه، مبهم و پر از خلأ است. پدر، نه قهرمان است و نه ضدقهرمان؛ او انسانی است گرفتار ترس، سکوت و سازش، و همین امر باعث می‌شود رابطهٔ پدر و پسر به مسئله‌ای اخلاقی و فلسفی بدل شود: آیا سکوت برای بقا قابل توجیه است؟ و آیا نسل بعد حق دارد نسل پیشین را داوری کند؟

از نظر سبکی، رمان به‌شدت مینیمالیستی، سرد و گاه گزارشی است. جملات کوتاه، فاصله‌گذاری عاطفی و لحن خنثی، بازتابی از ناتوانی راوی در برقراری رابطه‌ای صمیمی با گذشته است. این بی‌احساسی ظاهری، در واقع پوششی برای اندوه عمیق و خشم فروخورده است. باران، بیماری، سفر و بایگانی اسناد همگی استعاره‌هایی از وضعیت ذهنی راوی‌اند: حرکتی مداوم بدون رسیدن به پاکی یا رهایی کامل.

یکی از مضامین برجستهٔ رمان، ناتوانی ادبیات در بازنمایی کامل فاجعه است. پرون بارها به شکست زبان اشاره می‌کند؛ گویی نوشتن نه راهی برای درمان، بلکه شکلی از اعتراف به نابسندگی است. با این حال، همین نوشتنِ ناتمام و مردد، تنها راه مقاومت در برابر فراموشی معرفی می‌شود. ادبیات در این رمان نه ناجی است و نه شاهدی بی‌طرف، بلکه کنشی شکننده برای ثبت آن چیزی است که در آستانهٔ محو شدن قرار دارد.

در نهایت، «روح پدرم در باران صعود می کند» رمانی دربارهٔ بازگشت نیست، بلکه دربارهٔ ناتوانی از بازگشت است؛ بازگشت به خانه، به پدر، به تاریخ و به خود. پرون نشان می‌دهد که گذشته نه حل می‌شود و نه دفن، بلکه همچون روحی سرگردان در زمان حال نفوذ می‌کند. این رمان اثری عمیقاً ضدنوستالژیک، اخلاقی و سیاسی است که خواننده را وادار می‌کند با پرسش‌هایی دشوار دربارهٔ مسئولیت، حافظه و نقش فرد در برابر خشونت تاریخی روبه‌رو شود.