نوشتن و همین و تمام
مارگریت دوراس
قاسم روبین
مارگریت دوراس (به فرانسوی: Marguerite Duras) با نام کامل مارگریت ژرمن ماری دونادیو (به فرانسوی: Marguerite Germaine Marie Donnadieu) (۱۹۱۴ - ۱۹۹۶) نویسنده وفیلمساز فرانسوی است. برخی از منتقدان ادبی لقب «بانوی داستان‌نویسی مدرن» را به او داده‌اند.
مارگریت دوراس در آثارش شیوه‌های تازه‌ای را در عرصه رمان‌نویسی آزمود و رونق تازه‌ای به نثر فرانسوی بخشید. نثر دوراس با بیانی فشرده و ابهامی شاعرانه، خواننده را درگیر میکند؛ زبانش عریان و بی‌واسطه است و واژگان آثارش با دقت و وسواس انتخاب شده است. سنت‌شکنی و پرداختن به موضوع‌های غیرمتعارف، به شیوه‌ای غیرمعمول و نوگرایانه را می‌توان ویژگی اصلی آثار مارگریت دوراس دانست. او اگر چه هیچ‌گاه یک فمینیست برجسته نبود در نوشته‌هایش افراد و مکان را با زبان و نگاهی زنانه بهم متصل می‌کرد.
دوراس در گفتگویی عنوان کرد که دوران نویسندگی خودش را دو دوره می‌داند که نوشتن کتاب «مدراتو کانتابیله» در اواخر دهه پنجاه، مرز بین این دو دوره است. خود دوراس تأکید میکند که در آثار نخستینش هیچ جایی برای خلاقیت خواننده باقی گذاشته نشده است.
عزلت یافتنی نیست، می سازیمش، ساخته می شود. وقتی متقاعد شدم که باید تنها باشم، که تنها بمانم تا کتاب بنویسم، ساختمش. تا حالا این طور بوده؛ در این خانه تنها بوده ام؛ خودم را اینجا به بند کشیده ام. البته ترس هم با من بوده است، حتماً. خانه حالا مآوای نوشتن شده است. کتابهایم از همین خانه به بیرون راه پیدا می کنند، از این نور، از باغ، از نور برتابیده از آبگیر. بیست سال وقت لازم بود برای نوشتن آنچه حالا بر زبان اوردم ...!
نوع بشر
نویسنده : روبر آنتلم
وقتی انسان از سر نياز مجبور شود که به حضيض آزمندی تن در دهد، وقتی از سرِ اجبار «زباله‌خوار» شود، ديگر میشود فهميد که چرا شده است موجودی محدود به خود، و با انکارِ آنانی که انکارش می‌کنند تنها نيازش اين میشود که رابطهٔ بشری را برساند به بدوی‌ترين شکل آن، البته نياز به هرحال متغير است و، به معنی دقيق کلمه، به نحوی بنيادی تبديل میشود به نيازی بی‌زايند، ناکام مانده، بی درونمايه و به عبارتی رابطه‌ای عريان با زندگی عريان. نانی که از گلو پايين می‌رود صرفاً پاسخی است بی‌واسطه به ضرورتِ نياز، و نياز هم فی‌نفسه و بی‌واسطه نياز به بقاست. لويناس در برخی از تحليل‌هايش نشان داده است که نياز همواره لذتِ توأمان است. در مواجهه با تجربهٔ آنتلم ــ تجربهٔ آدمی که رسيده بود به حضيض و به آخرين نقطه نقصان‌پذيری ــ با مقوله‌ای روبه‌رو می‌شوم که دربرگيرندهٔ نيازی است بنيادين که مرا نه به خويشتنم سوق میدهد و نه به رضايت از خويش، بلکه هدايتم میکند به وجود ناب و بی‌غش بشری، به وجودی زيسته در بی‌نيازی. اين قضيه بی‌شک ربط پيدا میکند به نوعی خودخواهیِ بدون خود، به حيطه‌ای که فردِ مصرّ به بقا و نيز محکوم به بقا، به شيوه ای متوسل میشود که بايد اسمش را گذاشت رذالتِ زيستن، و اصرار به دوامِ زيستن. اين وابستگی محمل نيازی است که هيچ سنخيّتی با نيازِ خود شخص ندارد، نيازی است تهی و خنثی، و به صورت بالقوه در همگان هست. حرف آنتلم بيش و کم اين است که «زيستن، بر اين اساس، به تمامی مقدس است.»
نون نوشتن
نام نویسنده : محمود دولت آبادی
”اگر انسان ایمان نداشته باشد ، چه خواهد بود؟ لابد یک لاابالی ؟! اما مگر ایمان چیست؟ ایمان یعنی باور .ایمان یعنی باور داشتن به ضوابطی خاص . اما کدام ضوابطی در دنیا هستند که تغییرناپذیر باشند ؟هیچ چارچوبی نمی توان شناخت که دچار دگرگونی نشده باشد ،یا نشود . و طبیعی ست که با دگرگونی هر چهارچوب ،باور نسبت به آن هم دچار دگرگونی می شود .پس تنها می توان به دگرگونی باور داشت :دگرگونی! اما مفهومی که باراعصار پیشین را با قطعیت با خود دارد ،نمی تواند دمساز واژه ی دگرگونی بشود. و آن محض مطلق است . چون نفس دگرگونی ،معارض با نفس تعصب است که آن هم گذراست و در نتیجه شاید بتوان گفت"باور به دگرگونی". به واقع در هرحال انسان نمی تواند "باور" نداشته باشد ،بلکه همیشه به آنچه گذران است "شک" دارد و داشتن "باور" چون با "شک" لحظه لحظه توام است ،انسان همیشه معذب باقی می ماند . باور محض به واقعیت زمانه ،و این که تغییر ناپذیر خواهد بود ذهن انسان را کرخت و آسوده می کند ،اما شک هرلحظه بودن برای انسان عذاب جستجو را همراه دارد و امان از این عذاب روح
نونهال (مجموعه داستان)
تاکشی کیتانو
ترجمه: مصطفی رضوی
سه داستان دل‌نشين از تاكشي كيتانو، فيلم‌ساز و نويسنده بلندآوازه ژاپني، روايت‌گر گذر از دوران كودكي به دوران نوجواني با همه تلخي‌ها و شيريني‌هايش هستند. فضاي داستانها كه سرشار از احساساتي عميق و گوناگون است، مانند دوران بلوغ تركيبي از خنده و گريه ساخته و به خواننده اين فرصت استثنايي را مي‌دهد تا همراه با كيتانو به كوچه پس كوچه‌هاي يك ژاپن نوستالژيك سفر كند.
نووه چنتو (تک گویی)
الساندرو باریکو
حسین معصومی همدانی
… سفر می کرد، مثلاً.
و هر بار به سرزمین دیگری می رفت: می رفت به مرکز لندن، با قطار می رفت به در و دشت، به قلۀ کوهی می رفت که برف تا کمرش می رسید، یا به بزرگترین کلیسای جهان می رفت، ستونهای آن را می شمرد و توی چشم شمایل مسیح مصلوب خیره می شد. سفر می کرد. و چیزی که فهمیدنش خیلی سخت بود این بود که از کجا می دانست کلیسا یا برف یا ببر چه شکلی است … منظورم این است که او هیچ وقت پایش را از این کشتی پایین نگذاشته بود، حتی یک بار. شوخی نبود، کاملاً درست بود. هیچ وقت پیاده نشده بود. حتی یک بار. و آن وقت طوری بود که انگار همۀ این چیزها را به چشم خودش دیده است. تو به نووه چنتو می گفتی «یک بار رفته بودم پاریس» و او ازت می پرسید که مثلاً باغ فلان را دیده ای، یا فلان جا غذا خورده ای، همه چیز را می دانست. به ات می گفت: «چیزی که توی پاریس دوست دارم این است که روی پُل پون نوف قدم بزنم و منتظر غروب خورشید بمانم و وقتی که کشتیهای تفریحی ا آنجا می گذرند بایستم برایشان دست تکان بدهم.»
– اما نووه چنتو، تو پاریس را دیده ای؟
– نه.
– پس دیگر …
– یعنی، آره …
– یعنی چی، آره؟
– پاریس.
نیایش (گیتانجلی)
رابيندرانات تاگور
محمدتقي مقتدري
گیتانجالی (به بنگالی: গীতাঞ্জলি، به معنی پیشکش‌های آهنگین) مجموعه‌ای از شعرهای بنگالی، سرودهٔ رابیندرانات تاگور (۱۸۶۱- ۱۹۴۱)، شاعر و نویسندهٔ هندی است که در ۱۹۱۰ منتشر شد. متن ترجمه شدهٔ این مجموعه، که شاعر خودش آن را به زبان انگلیسی ترجمه کرد و آندره ژید نیز آن را به فرانسوی برگرداند، شامل اشعاری است که از مجموعه‌های متعدد بنگالی گرفته شده‌است و از آن جمله‌است: گیتا نجالی، نیودیه، خیا و گیتیمالیه.
تاریخ نشر کتاب نگالی ۱۹۱۰ است که تنها نیمی از کتاب انگلیسی و فرانسوی را شامل میشود. این صد شعر کوتاه بیش از تمامی باقی آثار عظیم تاگور در شهرت شاعر در مغرب‌زمین دخیل بوده‌است و در پی نشر انگلیسی گیتانجالی بود که جایزهٔ نوبل ادبیات در ۱۹۱۳ به تاگور اهدا شد.
شمار زیادی از این اشعار سرودهایی است که تاگور آهنگ آن را نیز ساخته‌است. درون‌مایه این اشعار نشان میدهد که تاگور تحت تأثیر فلسفهٔ اوپانیشادها قرار داشت.
در متن اصلی گیتانجالی، شکل‌بندی‌ها و اوزان عروضی بسیار متنوع است، اما شعرها همه قافیه‌دار است. ملایمت و آهنگینی از ویژگی‌های این اشعار است.
نیایش چرنوبیل (رویدادنامه ی آینده)
سوتلانا آلکساندرونا آلکسیویچ
ترجمه: الهام کامرانی
نیایش چرنوبیل یکی از مشهورترین آثار سوتلانا الکسیویچ (1948) است. برنده ی جایزه ی نوبل 2015 در این کتاب که به سال 1997 منتشر شد، قصه ی آدم هایی را روایت میکند که انفجار هولناک نیروگاه اتمی چرنوبیل در بلاروس همه ی زندگی شان را تحت شعاع قرار داد. او با صدها نفر مصاحبه میکند، از آتش نشان و دانشمند هسته ای تا زنان خانه دار و معلمان تاریخ. سبک الکسیویچ که در تلفیق این روایت ها ساخته میشود، ناگهان مخاطب را با کوهی از تصاویر و قصه ها روبه رو میکند که در بسیاری تکه ها نیز با هم در تناقض اند. بسیاری از مورخان انفجار رآکتور هسته ای چرنوبیل را از جمله دلایل فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی می دانند و نویسنده نشان میدهد که این انفجار مخوف، چگونه روح انسانی را سوزاند و نا امید کرد.
این کتاب شگفت آور یکی از درخشان ترین نمونه های مستند نگاری است در دهه های گذشته، چنان مهم است که از مهم ترین عوامل نوبل بردن نویسنده اش شد. کتابی که گره خورده با غم، مرگ، شادی و البته تماشای تاریخی که انگار پوسته پوسته شده و در حال فرو ریختن است. یک شاهکار تاثیرگذار...
نیرنگ
بوریس آکونین
ترجمه: محمدقمری حبشی
سال 1877 ميلادي است و جنگ سختي بين روسيه و امپراتوري عثماني در شبه‌جزيره‌ي بالکان در گرفته است. در فضاي خيانت‌آميزِ جبهه جنگِ روس‌ها، ديپلمات سابق و کارآگاه فوق‌العاده، اراست فاندورين، با گيج‌کننده‌ترين پرونده‌اش مواجه مي‌شود. مشکلات او با حضور واريا سواروا، يک زن جدي و بسيار زيبا که آرمان‌هاي انقلابي دارد و در پي يافتن نامزدش، در هيئت پسرکي، راهي جبهه‌هاي نبرد شده است، بيشتر مي‌شود. حتي با وجود نجات جانش توسط فاندورين، واريا سختش است که از اين نوکر تاج و تخت تشکر کند. تنها هنگامي که نامزد واريا به جاسوسي متهم شده و با خطر اعدام مواجه مي‌شود، او براي کشف حقيقت به فاندورين روي مي‌آورد...
نیم دانگ پیونک یانگ
رضا امیرخانی
خشکم می‌زند!
– آقای نویسنده!
تقریباً این آمادگی را داشتم که درجایی به هویت واقعیم کسی اشاره کند. این خیلی طبیعی بود و احتمالاً با یک جست‌وجوی ساده همه‌چیز لو می‌رفت؛ اما در این دیدار آخر و در این سطح اصلاً انتظار نداشتم…
دوباره با صدایی از ته گلو می‌گوید:
– آقای نویسنده! درست بنویس!
می‌خندم. هنوز دستم را رها نکرده است. می‌گویم:
– تلاش می‌کنم صادق باشم. تحریم از مبادله‌ی کالا و ارز جلوگیری میکند. نمی‌گذارد کالا و ارز شما در کشور دیگری راه پیدا کند… اما تحریم به‌جز کالا و ارزِ شما، جلو حرکت حرفِ شما را هم می‌گیرد…
دوباره دستم را می‌گیرد و فشار میدهد و با خوش‌حالی تائید میکند. بیش‌تر صدایی می‌شنوم از داخل حنجره‌اش که نشان رضایت است. حالا وقتش است که در کوتاه‌ترین زمان حرفم را بزنم. می‌گویم:
– در تحریم کالا و ارز مقصر امپریالیسم است، اما مقصر اصلی تحریم حرف شما، امپریالیسم نیست، خودتان هستید!
رضا امیرخانی داستان‌نویس در نیم‌دانگ پیونگ‌یانگ تجربه‌هایش را از سفر به کره شمالی ثبت کرده که نقطه‌ی ابهامی در ذهن بسیاری از مردم جهان است و کوشیده چهره‌ی حقیقی آن کشور را کشف کند. این کتاب شامل سه بخش است که با عناوین کیم‌چی، قاشق‌چی و چیطولی نام‌گذاری شده‌اند. امیرخانی به جز آثار داستانی، در سفرنامه‌هایش به عنوان منتقدی صریح شناخته شده است. عقاید، نثر، سبک و حتی رسم‌الخط او برایش هویتی مستقل به ارمغان آورده است. او یکی از پرخواننده‌ترین نویسندگان امروز ادبیات ایران است.
نیم طبقه
نیکُلسن بِیکر
فرشاد رضایی
نیم‌طبقه داستان کارمندی را روایت میکند که در وقت ناهار و خصوصاً هنگام بالا رفتن از یک پله‌برقی، در جریان سیال ذهنش غوطه‌ور میشود و در همان زمان کم، به گوشه و کنار زندگی خود و همعصرانش سرک می‌کشد و قصه انسان‌ها، اشیا و مفاهیمی را روایت میکند که شاید تا به حال هیچ نویسنده‌ای همچون او این‌چنین موی جذابیت را از ماست روزمرگی‌شان بیرون نکشیده باشد.
نیم‌طبقه اولین رمان نیکُلسن بِیکر است که در سال ١٩٨٨ در آمریکا به چاپ رسید و
پس از آن بارها در ایالت متحده و بریتانیا تجدید چاپ و به زبان‌های فرانسوی،
آلمانی، ایتالیایی، اسپانیایی و دانمارکی ترجمه شد. منتقدان ادبی نیم‌طبقه را یکی
از مهم‌ترین آثار ادبیات پست‌مدرن آمریکا می‌دانند و نثر منحصربه‌فرد و روایت
جزئی‌نگر بِیکر را می‌ستایند. سبک خاص بیکر در استفاده از کلمات و، مهم‌تر از آن،
توجه افراطی‌اش به جزئیات باعث تمایزش از دیگر نویسندگان دهه‌های اخیر
است.
کتاب حاضر اولین ترجمه از آثار بِیکر به زبان فارسی و قدمی برای معرفی یکی از شاخص‌ترین نویسندگان پست‌مدرن آمریکا در قرن بیستم است.
نیمه تاریک ماه
نویسنده: هوشنگ گلشیری
هوشنگ گلشیری در مقدمه ای که خود نوشته است، به سال 70، گفته است که قصد دارد مجموعۀ آثارش را با عنوان نیمۀ تاریک ماه درآورد، و جلد اولش هم داستانهای کوتاه خواهد بود – هرچند که باز مجموعه نبود و حالا هم نیست. تکلیف جلدهای بعدی هم که قرار است مجموعۀ کارهای بلند باشد، هنوز معلوم نیست.
مقدمه را به همان شکل اولیه باقی گذاشته ام، اما متن –چنان که تا حدی مشخص است- همان نیست که او بر آن مقدمه نوشته بود. داستانهای آخری و چند داستانی که خود به دلایلی در مجموعه نگنجانده بود اضافه شده اند؛ سه تا هم ناچار از مجموعه خارج شده اند. به هر حال، آنچه می خوانید، به عنوان «مجموعه» بسیار نزدیکتر است تا آن شکل اولیه که داشت. (در شکل اولیه 28 داستان مجموعاً آمده بود، در این مجلد 36 داستان آمده است.)
ترتیب داستانها هم تغییراتی کرده است: سعی کرده ام داستانها به ترتیب تاریخ نگارش مرتب شوند. در مورد داستانهای آغازین، که اغلب تاریخ نگارش نداشته اند و جستجوهای من نیز به جایی نرسید، ترتیب انتشار ملاک بوده است. در مواردی هم که هیچ یک از این دو روشن نبوده است، به ترتیبی که در مجموعه های چاپ شده آمده بودند در اینجا نیز آمده اند.
سعی کرده ام که این مجموعه هر چه کم غلط تر باشد. خوب، داستانهای این بیست سال را که به صورت دستنوشته یا فایلهای کامپیوتری در دسترسم بود، با اطمینان بیشتری غلط گیری کرده ام. این داستانها –مثلاً داستانهایی که در مجموعۀ پنج گنج یا دست تاریک، دست روشن چاپ شده اند- تماماً با متن اصلی ارائه شده به چاپخانه تطبیق داده شده اند. اما دستنوشته ای از اغلب داستانهای قدیمی تر در دسترسم نبود و به ناچار به همان شکل چاپ شده در مجموعه ها اکتفا کردم. در مواردی معدود، مثل «معصوم سوم»، تصادفاً دستنوشته ای وجود داشت. هرچند اگر تردید می کردم که تفاوتها حاصل تجدید نظر خود او در مرحلۀ غلط گیری بوده، می گذاشتم به همان شکل چاپ شده در مجموعۀ اولیه بماند. در مورد شازده احتجاب هم همین طور عمل کرده بودم. چاپ دهم را بر اساس دستنوشته تصحیح و غلطهای چاپی را که در نُه چاپ تکرار شده بود اصلاح کردم. در مورد داستانی مثل «بختک» به ناچار به نوار صدایش که داستان را در همان سال 54 از روی متن دستنوشته خوانده است گوش دادم و متن را اصلاح کردم.
در مجموع، غلطهای چاپیِ آشکار اصلاح شده اند؛ در مواردی غلطهای چاپیِ ظاهرالصلاحی در چاپهای متعدد تکرار شده بودند که اگر خودش بود –چنان که همیشه وقت غلط گیریِ کارهایش می کردم- کنارشان علامتی می زدم و از خودش می پرسیدم. حالا که نه خودش هست و نه دستنوشته ها را دارم، نمی شود. دست و دلم می لرزد حتی نقطه ای را جا به جا کنم.
و بالاخره اینکه، چنان که در مقدمه گفته است، قصد داشت گزیده ای هم از این داستانهای کوتاه منتشر کند، به انتخاب خودش. که نشد. همان طور که نشد شاهد چاپ همان مجموعه باشد که در نظر داشت. اما می دانم –و کم و بیش به یقین- که اگر گزیده هم می داد، قطعاً با همین داستان «زندانی باغان» آن را به پایان می برد که به دلیل تاریخ نگارشش پایان بخش این مجموعه شده است.
فرزانه طاهری
فروردین 1380
نیمه ی غایب
حسین سناپور
این کتاب در سال ۱۳۷۸ برندهٔ اولین دوره جایزهٔ مهرگان ادب به عنوان بهترین رمان سال و در سال ۱۳۸۱ برنده جایزه یلدا شده‌است.
شخصیت های محوری داستان چهار جوان به نام های فرهاد، سیمیندخت (سیندخت یا سیما)، فرح و بیژن و سه میانسال به نام‌های الهی، صدرالدینی (صدر) و ثریا هستند. فرهاد عاشق سیمیندخت است و فرح و بیژن نیز قرار است با یکدیگر ازدواج کنند. این چهار نفر دانشجویان معماری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران هستند. صدرالدینی پدر سیمیندخت است و ثریا مادر وی که از صدرالدینی جدا شده و به آمریکا رفته است. الهی نیز دوست صدرالدینی است که دلباخته ثریا است.