سینوحه (۲ جلدی)
ميكا والتاري
احمد بهپور
چنين گويد سينوحه فرزند سنموت: اين سرگذشت را نه به قصد ستايش خدايان مي‌نويسم و نه به نيت تقديس فراعنه. چرا كه از خدايان در رنجم و از فراعنه به جان آمده‌ام. اين سرگذشت را براي دل خويش مي‌نويسم. نه از بيم و براي خوشامد خدايان و شاهان، و نه به اميد آينده، زيرا در گذر زندگي به آگاهي بسيار رسيده‌ام و چيزهاي بسيار از دست داده‌ام. تا آنجا كه هيچ فصلي مرا نمي‌آزارد و اميد به جاودانگي حيات مرا هم مانند خدايان و فراعنه به تنگ آورده است. چنين است اين سرگذشت را براي خود مي‌نويسم و باور دارم هر آنچه تاكنون نوشته‌اند، براي خدايان و آدميان بوده است.
سیاحت درویشی دروغین در خاندان آسیای میانه
تألیف آرمینیوس وامبری
ترجمه فتحعلی خواجه نوریان
کتاب «مسافرت یک درویش دروغین» مجموعه خاطرات و مطالعات «آرمینیوس وامبری» خاورشناس و سیاح مشهور مجار است.او پس از آشنائی با زبانهای گوناگون مصمم میشود از راه مطالعه علمی زبانهای رایج زمان خود رابطه میان آنها را تعیین کند.بدین منظور نخست راهی اسلامبول میشود و پس از چند سال اقامت در آن شهر از راه ایران به آسیای میانه می رود و مدتها با لباس ژنده و شکم گرسنه و تحمل سختی ها و فداکاریهای بسیار،به سیر و سفر در سرزمین های مختلف می پردازد.وامبری در کتاب خود نخست از وقایع مهم مسافرت خود سخن می گوید و سپس به بحث درباره جغرافیا و آمار و روابط اجتماعی و سیاسی کشورهای مختلف آسیای میانه و نیز عادات و رسوم اقوام مختلف آن سامان می پردازد و در این زمینه ها اطلاعات سودمند و جالبی بدست می دهد که در سفرنامه های سیاحان دیگر کمتر می توان یافت.
🔹
سیاحت نامه فیثاغورس در ایران
پیر سیلون مارشال
ترجمه: یوسف اعتصامی
یک گزارش از مراسم میترائی در ایران موجود است که فیثاغورس (569-500 پ.م) در بازدید از ایران نقل می کند؛با بیان این گزارش برخی از مراسم مهرپرستی و تفکرات مذهبی ایران هخامنشی برای ما روشن خواهد شد.
فیثاغورس در جزیرهٔ ساموس، نزدیک کرانه‌های ایونی، زاده شد. او در عهد قبل از ارشمیدس،زنون و اودوکس (۵۶۹ تا ۵۰۰) پیش از میلاد می‌زیست.
در جوانی به سفرهای زیادی رفت و این امکان را پیدا کرد تا با افکار مصریان باستان، بابلیان ومغان ایرانی آشنا شود. تقریباً، ۲۲ سال در سرزمینهای خارج از یونان بود و چون از سوی پولوکراتوس، شاه یونان، به آمازیس، فرعون مصر سفارش شده بود، توانست به سادگی به رازهای کاهنان مصری دست یابد. سالها در مصر ساکن بود و در خدمت کاهنان و روحانیان مصری به شاگردی پرداخت و علوم مختلف آموخت. سپس از آنجا روانه بابل شد و شاگردی را از نو آغاز کرد. او در بابل به حالت اسارت زندگی می‌کرد تا اینکه به همراه داریوش اول به پارس آمد و از تخت جمشید که در حال ساخت بود دیدن کرد.
در حدود سال ۵۳۰ قبل از میلاد، از مصر بازگشت، و در زادگاه خود مکتب اخوتی (که امروزه برچسب مکتب فیثاغورس بر آن خورده‌است) را بنیان گذاشت که طرز فکر اشراقی داشت. هدف او از بنیان نهادن این مکتب این بود که بتواند مطالب عالی ریاضیات و مطالبی را تحت عنوان نظریه‌های فیزیکی و اخلاقی تدریس کند و پیشرفت دهد.
شیوهٔ تفکر این مکتب با سنت قدیمی دموکراسی، که در آن زمان بر ساموس حاکم بود، متضاد بود؛ و چون این مشرب فلسفی به مذاق مردم ساموس خوش نیامد، فیثاغورس به ناچار، زادگاهش را ترک گفت و به سمت شبه جزیره آپتین (از سرزمینهای وابسته به یونان) رفت و در کراتون مقیم شد.
"زرتشت: فیثاغورس گوش کن، اگرچه مرا بعضی سخنان از موافقت باز می دارد، اما از دعوت تو به جشن شگرف دریغ نمی کنم، اگر اقوام بیگانه در حین مقایسه بین این جشن با جشن های خود بخواهند کیفیت آنرا صورت دیگر بیاورند تو گواه ما خواهی بود، تا سه روز برای دیدن آیین مقدس میترا مهیا باش، این جشن تو را خرسند خواهد داشت، من در آنجا وضعیت آینده یا افتران آفتاب را و ارتفاع یا عبور آنرا از برج حمل بر برج ثور که نشان تازگی طبیعت است تقدیس می کنم. دخمه ی میترا نماینده ی گیتی است، اشیای آنجا در فواصل ثابته از یکدیگر نهاده شده رموز عناصر را به تو عرضه می کند.
بیرون شهر در مدخل غاری حاضر شدم، از غرابت تعین این محل برای پاسداشتن جشن درخشنده ترین ستارگان (خورشید) متعجب بودم؛ با تنی چند از تماشاچیان به درون رفتم، آنقدر اعمال و شعایر و مراتب ستایش از پیش چشمم گذشت که حافظه ی درستکار من توانایی بیان آن را ندارد، واقفان اسرار دیدم پیرامون چشمه ی آب روان بدن را می شستند و پاکیزگی روان و خرد را از ایزدان درخواست می کردند؛ زرتشت وظایف پیشوایی مذهب را بجا می آورد و علامت زروال ناپذیر بر سینه ی حضار می گذاشت. از حصول غروری در این اشخاص به وجود می آمد. هر یک نانی خوردند و ظرف آب آشامیدند، این نشانه ی بعثت یا رمز ورود به حیات جدید بود، چنانکه خورشید در سال نور را به جهان و جهانیان می گشود، همین را در سرود و دعاهای خود می خواندند، یک نفر روحانی زیر دست که او را کلاغ مقدس می نامیدند تاجی آویخته به نوک تیغ به آنان تقدیم می کرد، نپذیرفتند و به لحن خاص گفتند: مهر تاج من است. در عمق دخمه ی مرموز به تشخیص نماینده ی مهر موفق شدم، این مجسمه نبود، جوانی بود دلیر و زیبا بر گاو نشسته بود و شمشیر به دست گرفته اشارتی مخصوص به آفرینش."
سیاحتنامه ابراهیم بیگ – دوره ۳ جلدی در یک مجلد
حاج زین العابدین مراغه ای
به کوشش محمدعلی سپانلو
زین العابدین مراغه ای (1255 – 1328 قمری ) از آزادی خواهان دوره مشروطه است که سالها با تبعیت روس در استانبول می زیست تا به وسیله سفیر کبیر ایران در عثمانی، تقاضای ترک تبعیت دولت روسیه را کرد. مراغه ای برای همیشه در ترکیه اقامت گزید و با قلم خود به مبارزات سیاسی پرداخت. او که به اعتراف خود علوم و ادبیات ندیده بود، مردی با سواد و آشنا به اوضاع زمان و عصر خویش بود. مراغه ای با روزنامه شمس استانبول همکاری داشت و مقالات سودمندی در آن روزنامه و نیز حبل المتین کلکته می نوشت. سیاحتنامه ابراهیم بیگ در حدود سال ۱۳۲۱ هجری قمری در استانبول منتشر شد و تاثیر زیادی در آگاهی اجتماعی و سیاسی جامعه ایران در آستانه جنبش مشروطه داشت. این کتاب با گزارش یک مسافرت آغاز می شود و در انتها تمثیلی می گردد. ابراهیم بیگ تاجر زاده ای ایرانی است که در مصر بزرگ شده و در عالم خیال ایران را منزه ترین مکان دنیا می داند. جلد اول این سیاحتنامه با عنوان فرعی «بلای تعصب او» و چاپ قاهره، از دیدگاه ابراهیم بیگ روایت می شود، جلد دوم «نتیجه تعصب او» نام دارد و از زبان یوسف عمو نقل می شود. در جلد سوم با عنوان فرعی «ثمره تعصب او» و چاپ کلکته، نویسنده رویای یوسف عمو در مصر را به یاد می آورد که صحنه‌های آن بی شباهت به کمدی الهی دانته نیست.
سیاحتنامه شاردن (۱۰ جلدی)
ژان شاردن
برگردان: محمد عباسی
وی کتابی منتشر نموده تا اروپاییان را با واقعیات ایران آن روزگار آشنا کند. در فصلی از این کتاب که عنوانش هست «باورهای ایرانیان دربارهٔ حقّ حکومت» چنین آمده‌است: مسلمانان ایران در موضوع جانشینی امام غایب به دو دسته تقسیم شده‌اند؛ برخی از علمای روحانی و پیروانشان بر این اعتقادند که در تمام طول مدّت غیبت امام باید یک مجتهد معصوم امور دینی و اجتماعی و حکومتی مملکت را اداره کند، و این مجتهد باید جامع علوم، و از هر جهت منزّه از هر فساد و گناه باشد، و چنان بر همهٔ واجبات مذهبی و احکام دینی و دانشهای بشری احاطه داشته باشد که هر پرسشی دربارهٔ مسائل دینی و اجتماعی از او می‌کنند، بی‌درنگ به درستی جواب بدهد. امّا دستهٔ دیگر معتقدند در غیبت امام حق حکومت به یکی از بازماندگان امام می‌رسد، اما واجب و لازم نیست که وی مانند امام جامع علوم ظاهر و باطن و از هر جهت معصوم باشد. بنا بر همین نظر که مورد تأیید بیشتر مردم است، و مقبول‌تر می‌نماید شیخ صفی که سر سلسلهٔ پادشاهان صفوی است، و نخستین کس از این دودمان است که جامهٔ پادشاهی بر اندام خویش راست کرد، با این عقیده همراه نبود.
آنچه مایهٔ آسایش خاطر و عدم نگرانی پادشاه است این است که قریب به اتفاق مردم بر همین باورند، اما گاهی اهل منبر پذیرش این عقیده را تخطئه می‌کنند و آزادانه بیان و تبلیغ می‌نمایند که پادشاه باید هم از سلالهٔ امام و هم جامع علوم زمان خود و کاملاً پرهیزگار باشد، و چگونه ممکن است پادشاه نامؤمن شرابخواره و هوسباز و مستغرق گناه با عالم بالا نزدیک باشد و نور هدایت را برای راهنمائی مؤمنان بگیرد. پادشاهی بر جامعهٔ مسلمانان تنها شایسته و درخور مجتهدی است که پایهٔ دانش و تقوایش از همگان بالاتر باشد. این درست است که چون چنین مجتهد وارسته‌ای پردانش و سلیم است باید پادشاهی در کنارش باشد که به ضرب شمشیر مردمان را به رعایت عدالت وادار نماید، اما باید چون وزیری فرمانبردار و سر به راه باشد، نه بیش. شاردن می‌افزاید: در نظر ایرانیان بیشتر از آنچه مفتی در عثمانی اختیار و قدرت دارد. صدر توانمند و مقتدر است و وی را پادشاه و حاکم امور مذهبی، و حقوقی شیخ و قبله گاه واقعی، قائم مقام پیغمبر و نایب امامان می‌دانند.
سید ضیا: عامل کودتا — سید ضیا عامل کودتا گفته ها و ناگفته های تاریخ معاصر ایران از زبان سید ضیا الدین طباطبایی
نام نویسنده : صدرالدین الهی
سیاستمدار ایرانی، شهردار تهران بین سالهای 1300-1302 و نخست وزیر ایران در زمان احمدشاه قاجار، آخرین شاه دودمان قاجار بود. در کودتای 1299 همراه با رضاخان شرکت داشت و رئیس الوزرای ایران شد تا 14 خرداد 1300 در این مقام بود و دو بار کابینه تشکیل داد. وی پس از دوران رئیس الوزرایی، به اروپا رفت و مدتی در سوئیس بود. سپس به فلسطین رفت و کشاورزی می کرد.
در 1322 دوباره به ایران آمد و حزب اراده ملی را تاسیس کرد در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی نماینده شد. همچنین در سال 1325 روزنامه ندای اسلام را در شیراز راه اندازی کرد.
او همواره به پیروی از سیاست بریتانیا در ایران مشهور بود و به ویژه ان لمبتون، پژوهشگر و از ماموران اطلاعاتی بریتانیا در ایران از او حمایت می کرد. پس از تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت در ایران بریتانیا اصرار داشت که او نخست وزیر شود تا به دست او کار نفت به سود شرکت نفت ایران و انگلیس خاتمه یابد. روزی که دکتر مصدق به صورتی نامنتظر نخست وزیری را پذیرفت، سید ضیاء در دربار نزد شاه بود و انتظار داشت که مجلس او را نخست وزیر کند و فرمان نخست وزیری را از شاه دریافت دارد.
در 1335 مدتی زندانی شد و از آن پس از سیاست دوری کرد و در آبادی سعادت آباد در شمال غربی تهران به کشاورزی و دامداری مشغول بود. سید ضیاء در سالهایی که خانه نشین شده بود و به قول خودش از سیاست کناره گیری کرده بود، سفرهای زیادی به کشورهای اروپایی و به عربستان سعودی داشت. او به کرات حامل پیامهای شاه برای رئیس حکومت سعودی و یا دیگر رهبران جهان بوده است.
سید ضیاء در مقبره ناصرالدین شاه قاجار در شهر ری به خاک سپرده شد.
سید علی شایگان (زندگی نامه سیاسی نوشته‌ها و سخنرانی ها)(۲ جلدی)
گردآورنده: احمد شایگان
دكتر سيدعلي شايگان از چهره‌هاي برجسته‌ي نهضت ملي ايران، دولت ملي دكتر مصدق و جريان ملي شدن صنعت نفت بود و نقش مهمي در تاريخ معاصر ايران ايفا كرد. در اين كتاب، ما با زندگي‌نامه‌ي سياسي و ديدگاه‌هاي اين مبارزِ خستگي‌ناپذيرِ راهِ آزادي آشنا مي‌شويم كه در سراسر عمرِ خود هيچ‌گاه از مبارزه با ارتجاع دست برنداشت، و به‌درستي نمادي از آزادي‌خواهي و دموكرات‌منشي بود. اين كتاب در عين حال رگه‌هاي ناشناخته‌اي از تاريخ معاصر ايران را نيز بر ما آشكار مي‌كند. عناوين فصل‌هاي كتاب به شرح زير است: فصل يكم: «كودكي»؛ فصل دوم: «تحصيل و تدريس»؛ فصل سوم: «دوران تصدي وزارت فرهنگ»؛ فصل چهارم: «خاطرات روز به روز از 1/6/28 تا 2/2/29»؛ فصل پنجم: «نهضت ملي شدن نفت (1)»؛ فصل ششم: «نهضت ملي شدن نفت (2)»؛ فصل هفتم: «كودتاي 28 مرداد»؛ فصل هشتم: «زندان و دفاعيات»؛ فصل نهم: «تبعيد در خارج كشور 1337 تا 1357»؛ فصل دهم: «قيام 22 بهمن». همچنين پيوست‌هاي يازده‌گانه‌ي كتاب حاوي برگ‌هايي از اسناد تاريخ معاصر ايران و نيز برخي از مقالات و سخنراني‌هاي دكتر سيدعلي شايگان است.
سیر جوامع بشری
نویسنده: گرهارد لنسکی - جین لنسکی
مترجم: ناصر موفقیان
این کتاب برای دانشجویان امروز نوشته شده است؛ دانشجویانی که با جهانی به‌سرعت در حال تغییر روبه‌رو هستند. این کتاب تفاوت چشمگیری با بیشتر متون درس جامعه‌شناسی مقدماتی دارد؛ چراکه نه مجموعه‌ای پراکنده و دانشنامه‌وار از مطالب است و نه صرفاً مروری محدود بر جامعهٔ معاصر آمریکا. این اثر با آشنا کردن دانشجویان با گسترهٔ وسیع تجربهٔ انسانی، از عصر حجر تا زمان حاضر، به آنها امکان می‌دهد جهان خود را با نگاهی تازه و از منظری جدید بنگرند و آنان را برای تغییرات و چالش‌های فراوانی که در سالهای پیش رو با آن مواجه خواهند شد، آماده می‌سازد.
سیر فرهنگ و تاریخ تعلیم و تربیت در ایران و اروپا
تالیف: مرتضی راوندی
در این کتاب طی سه بخش, سیر فرهنگ و تاریخ تعلیم و تربیت در ایران و اروپا بازگو شده است. بخش اول که ‘سیر فرهنگ و تعلیم و تربیت در ایران’ عنوان گرفته شامل مباحثی از این قبیل است: روش تعلیم و تربیت در ایران بعد از اسلام؛ مهم‌ترین مراکز تعلیم و تربیت؛ نخستین تلاش‌های بشر در راه کتابت و نگارش مورد علاقه خود؛ عقیده چند تن از صاحبنظران ایرانی در باب تعلیم و تربیت؛ تعمیم نسبی فرهنگ بعد از اسلام, نخستین مدرسان و نقش ایرانیان در توسعه و تکمیل مداری و رشد فرهنگ اسلامی؛ وضع اجتماعی و فرهنگی ایران مقارن حمله مغول؛ مکتب خانه‌ها در عهد صفویه؛ وضع مدارس در اواخر زندیه و اوایل عهد قاجاریه؛ تعلیم و تربیت در عهد قاجاریه؛ وضع مدارس در آغاز جنبش مشروطیت. در بخش دوم ذیل عنوان ‘نظریات جدید در تعلیم و تربیت’ مباحثی از این دست به چشم می‌خورد: تعلیم و تربیت در غرب؛ وضع کلی تعلیم و تربیت در عصر ما؛ روش‌های نوین در آموزش و پروش؛ چگونه فرزندان خود را تربیت کنیم؛ حمایت و جانبداری ویکتور هوگو از فرهنگ بشری. سومین بخش که ‘سیر فرهنگ و تعلیم و تربیت در اروپا’ نام گرفته مشتمل بر عناوینی از این قبیل است: تعلیم و تربیت در یونان باستان؛ تعلیم و تربیت در روم قدیم؛ مدارس و علوم در قرون وسطی؛ رشد فرهنگ وعلوم تجربی در جریان نهضت اسلامی؛ احیای علوم قدیم؛ رنسانس و تجدید حیات علم و ادب؛ نهضت ادبی در اروپا. این مطالب که با تصاویر سیاه و سپید همراه است با نمایه نام‌ها, جاها, و کتاب‌ها به پایان می‌رسد.