نویسنده :   سعید نفیسی

معروف ترین طرق تصوف در سلسله ارشاد مشایخ خود اتفاق ندارند. پیداست که این سلسله ها خود را به مبادی اسلام رسانده اند و هر کدام از ایشان آن را به یکی از ائمه یا اصحاب رسول (ص) یا تابعین پیوسته اند. از جمله موضوعاتی که در کتاب سرچشمه تصوف در ایران در 279 صفحه مورد بررسی قرار گرفته است :
« تاثیر تعلیمات بودایی در در فرهنگ پیش از اسلام ایران
تصوف ایران از نظر فلسفی
نفوذ افکار مانویان در تصوف
تعلیمات یهود و نصاری و یونانیان در تصوف ایران
جنبه های خاص تصوف ایران
سماع در تصوف ایران
آیین جوانمردی و فتوت
پیشوایان معروف فتوت
و ..........

سعید نفیسی

نویسنده: قاسم هاشمی نژاد

موضوع کتاب حاضر، بیان حالات و مقامات و سرگذشت عارفان تاریخ تصوف ایران است. کتاب در دو بهرة کلّی تنظیم شده و در هر بهره، دیدگاه عرفا دربارة توحید بیان شده است. زبان و سبک نگارش اثر، ادیبانه و نزدیک به سبک نگارش آثار عرفانی متصوفه است. در ابتدای مقامات هر شخصیت، سرگذشت کوتاهی از زندگی او آمده است. هدف کلّی اثر، یافتن حقیقت توحید و کشف سرّ وحدت در میان کثرت عارفان و سالکان راه حقیقت و رسیدن به وحدت کلام در میان کثرت نام هاست. ویژگی شاخص اثر، نگاه تازه و بدیع به موضوع است.

درباره نویسنده:

قاسم هاشمی نژاد (زادهٔ ۱۳۱۹ خورشیدی) نویسنده، روزنامه نگار، مصحح و مترجم ایرانی است. او در دههٔ ۱۳۴۰در روزنامهٔ آیندگان نقد ادبی می نوشت و در سال ۱۳۵۸ یکی از بهترین رمان های پلیسی ایران را با نام فیل در تاریکی نوشت که مشهورترین اثر وی نیز محسوب می شود. قاسم هاشمی نژاد در سال ۱۳۱۹ زاده شد. مادربزرگ وی خیرالنساء هاشمی نژاد زنی بود روستایی از طبرستان که قاسم هاشمی نژاد زندگی وی را در پوششی رازآمیز در داستان «خیرالنساء (۱۲۷۰-۱۳۶۷): یک سرگذشت» خود نوشته است.عرفان و تصوف یکی از حوزه هایی است که هاشمی نژاد در کنار نقد و ترجمه و قصه نویسی به آن پرداخته است. از کتاب های او در این زمینه می توان از کتاب «سیبی و دو آینه» نام برد که کتابی است «در مقامات و مناقب عارفان فرهمند». هاشمی نژاد در این کتاب به زندگی، آثار و عقاید عارفان بزرگ پرداخته است و در چهار بخش سرنگاشت، روایت ها، کمینه ها و گزیده گویی ها، هر یک از این عارفان نام آشنا را به خوانندهٔ علاقه مند به حوزهٔ عرفان معرفی کرده است. حسین منصور حلاج، بایزید بسطامی، ابراهیم ادهم، رابعه ادویه، ابوسعید ابی الخیر و ابوبکر بلخی از جمله عارفانی اند که در این کتاب به معرفی زندگی، افکار و آثارشان پرداخته شده است.

جیمز جرج فریزر

ترجمه: کاظم فیروزمند

شاخهٔ زرین عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار جیمز فریزر است که دارای شهرت جهانی است. شاخهٔ زرین یک پژوهش تطبیقی است که با رویکردی اجتماعی، با تکیه بر دو محور اسطوره و دین، به تحقیق در مبانی خرافه‌پرستی، ادیان ابتدایی و اعتقادات و مناسک مردمان اولیه می‌پردازد و در صدد اثبات این ادعاست که سیر اندیشهٔ انسان‌ها برای توجیه وقایع زندگی و طبیعت پیرامون‌شان، و نیز برای گره‌گشایی یا گریز از پیچیدگی‌های حیات، چگونه ابتدا به جادو و خرافه‌ها روی آورد و بعد از آن به دین گروید و سرانجام از دین به علم متمایل گشت. او در این کتاب، به دنبال یافتن وجه مشترک ادیان و اساطیر مردمان جهان است. عنوان شاخهٔ زرین، برگرفته از تابلویی با همین نام از ویلیام ترنر (۱۷۷۵ - ۱۸۵۱‍‍‍) نقاش نامدار بریتانیایی است و در واقع اشاره به درختی مقدس است که شکنندهٔ شاخه‌ای از آن می‌توانست برای تصاحب منصب کهانتِ معبد دایانا در ایتالیا، با کاهن پیشین معبد مبارزه کند. شاخهٔ زرین در نخستین جاپ در سال ۱۸۹۰ در ۲ جلد منتشر شد؛ در ویرایش دوم در سال ۱۹۰۰ به ۳ جلد رسید و در ویرایش سوم که به شکلی تفصیلی بین سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۵ به‌وسیلهٔ مؤلف انجام شد، با افزودن شواهد و نمونه‌های بسیار به کتاب به ۱۲ جلد رسید. جیمز فریزر در سال‌های پایانی عمرش پیوستی به کتاب افزود که شمار مجلدات کتاب را به عدد ۱۳ رساند. در سال ۱۹۹۰ خلاصه‌ای از کتاب شاخهٔ زرین با مقدمه، ویرایش و گزینش دقیق رابرت فریزر (نوهٔ نویسنده) در یک جلد منتشر شد. کتاب اخیر به‌وسیلهٔ کاظم فیروزمند ترجمه شد تا پس از گذشت ۱۱۴ سال از چاپ اولیهٔ اثر، نخستین برگردان شاخهٔ زرین به زبان فارسی انتشار یابد. شاخهٔ زرین اثری ارزشمند و محققانه است که ستایش‌ها و نکوهش‌های بسیاری را به دنبال داشته اما در کل، تأثیر عمیق کتاب بر نویسندگان و پژوهشگران بعدی این حوزه را نمی‌توان نادیده گرفت.

سر جیمز جورج فریزر

ترجمه: مانی صالحی علامه

شاخهٔ زرین عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار جیمز فریزر است که دارای شهرت جهانی است. شاخهٔ زرین یک پژوهش تطبیقی است که با رویکردی اجتماعی، با تکیه بر دو محور اسطوره و دین، به تحقیق در مبانی خرافه‌پرستی، ادیان ابتدایی و اعتقادات و مناسک مردمان اولیه می‌پردازد و در صدد اثبات این ادعاست که سیر اندیشهٔ انسان‌ها برای توجیه وقایع زندگی و طبیعت پیرامون‌شان، و نیز برای گره‌گشایی یا گریز از پیچیدگی‌های حیات، چگونه ابتدا به جادو و خرافه‌ها روی آورد و بعد از آن به دین گروید و سرانجام از دین به علم متمایل گشت. او در این کتاب، به دنبال یافتن وجه مشترک ادیان و اساطیر مردمان جهان است. عنوان شاخهٔ زرین، برگرفته از تابلویی با همین نام از ویلیام ترنر (۱۷۷۵ - ۱۸۵۱‍‍‍) نقاش نامدار بریتانیایی است و در واقع اشاره به درختی مقدس است که شکنندهٔ شاخه‌ای از آن می‌توانست برای تصاحب منصب کهانتِ معبد دایانا در ایتالیا، با کاهن پیشین معبد مبارزه کند. شاخهٔ زرین در نخستین چاپ در سال ۱۸۹۰ در ۲ جلد منتشر شد؛ در ویرایش دوم در سال ۱۹۰۰ به ۳ جلد رسید و در ویرایش سوم که به شکلی تفصیلی بین سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۵ به‌وسیلهٔ مؤلف انجام شد، با افزودن شواهد و نمونه‌های بسیار به کتاب به ۱۲ جلد رسید. جیمز فریزر در سال‌های پایانی عمرش پیوستی به کتاب افزود که شمار مجلدات کتاب را به عدد ۱۳ رساند. در سال ۱۹۹۰ خلاصه‌ای از کتاب شاخهٔ زرین با مقدمه، ویرایش و گزینش دقیق رابرت فریزر (نوهٔ نویسنده) در یک جلد منتشر شد. کتاب اخیر به‌وسیلهٔ کاظم فیروزمند ترجمه شد تا پس از گذشت ۱۱۴ سال از چاپ اولیهٔ اثر، نخستین برگردان شاخهٔ زرین به زبان فارسی انتشار یابد. شاخهٔ زرین اثری ارزشمند و محققانه است که ستایش‌ها و نکوهش‌های بسیاری را به دنبال داشته اما در کل، تأثیر عمیق کتاب بر نویسندگان و پژوهشگران بعدی این حوزه را نمی‌توان نادیده گرفت.

نويسنده: خوآن دلا كروث (يوحنای صليبی)

مترجم: ربابه آبداری

سان خوآن د لا کروز (به اسپانیایی: San Juan de la Cruz) (۲۴ ژوئن ۱۵۴۲–۱۴ دسامبر ۱۵۹۱) چهرهٔ برجسته‌ای از اصلاح کاتولیک، صوفی و نویسندهٔ اسپانیایی و قدیس کاتولیک رومی بود.

خوآن د لا کروز به عنوان یکی از برجسته‌ترین شعرای زبان و ادب اسپانیایی شناخته شده‌است. هرچند که مجموعهٔ اشعار کامل وی کمتر از ۲۵۰۰ بیت است. دو مجموعه از این اشعار یعنی سرایش معنوی و شب تیره نفس بشکلی گسترده به عنوان شاهکاری از شعر و ادب اسپانیایی ملاحظه شده‌اند. هم بخاطر فن نگارش رسمی و هم برای نمادشناسی و صنایع غنیِ ادبی که در این دو مجموعه بکار رفته‌است. کارهای مذهبی (وابسته به الهیات) خوآن اغلب عبارت از تفاسیری است که بر این اشعار نوشته‌است. همهٔ این آثار بین سال‌های ۱۵۷۸ و تا مرگ وی یعنی ۱۵۹۱ نگاشته شده‌اند که همین انسجام والایی را به نقطه نظرات موجود در آن‌ها بخشیده‌است.