به روایت استیون فرای: اساطیر یونان
استیون فرای
ترجمه: آرزو مقدس
در این کتاب، هیجان، شکوه و لذت بی‌پردهٔ اسطوره‌های یونانی با روایتی شیک و زنده از استیون فرای بازآفرینی می‌شود. این نویسنده، بازیگر و کمدین نامدار، به افسانه‌های کهن جان تازه می‌بخشد؛ از جعبهٔ پاندورا و آتش پرومته گرفته تا ماجراهای زئوس و خدایان المپ، و آن‌ها را به داستان‌هایی عاطفی، پرطنز و در عین حال عمیق بدل می‌کند، بی‌آن‌که از شگفتی و عظمت اصیل‌شان بکاهد.
همراهی آثار هنری کلاسیک الهام‌گرفته از این اسطوره‌ها و یادداشت‌های آگاهانهٔ نویسنده، زمینه‌ای غنی از بافت فرهنگی و تاریخی برای خواننده فراهم می‌آورد.
بهاء ولد (زندگی و عرفان او)
فریتس مایر
ترجمه: مریم مشرف
بهاءُالدّین وَلَد، محمد بن حسین خطیبی بکری (۵۴۳–۶۲۸ق/۱۱۴۸–۱۲۳۱م)، معروف به بهاء ولد، سلطان‌العلما، عارف، واعظ، از مشایخ تصوف و گفته می‌شود که پدر جلال‌الدین محمد مولوی است. بهاءالدین تا مدت‌ها فقط به عنوان پدر مولانا جلال الدین رومی معروف شناخته می‌شد. اخبار مربوط به او از طریق ولد نامه یا ابتدا نامهٔ سلطان ولد، پسر مولوی که از سال ۱۲۹۱/۶۹۰ باقی‌مانده و شرح حال مولانا به قلم فریدون بن احمد سپهسالار و پدرش که از پیش از سال ۱۳۲۹/۷۲۹ بازمانده و عموماً تحت عنوان رسالهٔ سپهسالار شناخته می‌شود و شرح حال مبسوط مولانا، مناقب العارفین افلاکی در دو جلد شروع شده بوده‌است و قسمتی از رسالهٔ سپهسالار هم در آن وارد شده به دست ما رسیده‌است. هنگامی که بدیع‌الزمان فروزانفر در شرح انتقادی زندگی و آثار مولانا، مفصلاً دربارهٔ پدر مولوی، وارد سخن شد و به ذکر و توصیف مختصر تنها اثر او، معارف نیز پرداخت، افق تازه‌ای در تحقیقات مربوط به بها گشوده شد.
بهائیان
نویسنده: سیدمحمدباقر نجفی
محمدباقر نجفی (زاده: ۱۲۳۵ هجری قمری، اصفهان - درگذشت: ۱۳۰۱ هجری قمری، نجف) از علمای برجسته شیعه بود که در زمان حیاتش در صدر حوزه علمیه اصفهان قرار داشت. محمد باقر نجفی فرزند آیت الله شیخ محمدتقی رازی ایوانکی یا شیخ محمد تقی اصفهانی بوده است که به صاحب حاشیه شهرت دارد این شهرت به سبب کتاب مهم او هدایهالمسترشدین می باشد. که از اولین کتاب ها درباره علم اصول فقه است.
وی متولد ایوانکی بوده است و از علمای بزرگ اصولی حوزه علمیه اصفهان محسوب می شود که شاگردان فراوانی داشته است. از معروف ترین شاگردان وی میرزای شیرازی صاحب حکم تحریم تنباکو و رهبر قیام تنباکو را نام برد.
....باب بسیار خجل شد.
بعد از آن مسائلی چند از قصه و سایر علوم پرسیدند و جواب گفتن نتوانست. چون مجلس گفتگو تمام شد.
جناب شیخ الاسلام احضار کرد و باب را به چوب مضبوط زده و تنبیه معقول نموده و توبه کرد و بازگشت و از غلط های خود انابه و استغفار کرد و التزام پا به مهر سپرد که دیگر از این غلط ها نکند. . . . »
بر اساس مدارک و نوشته های موجود در پایان این مجلس «سیدعلی محمد باب» که تاب مجازات را نداشت دست از ادعای خود کشید و توبه نامه ای رسمی به خط خود نوشت.
در کتاب بهائیان نوشته سیدمحمد باقر نجفی صفحه 224، در مورد این توبه نامه چنین آمده است:
«آنچه مسلم است، صورت اصلی دستخط علی محمد شیرازی، درقاب عکسی، در سالن قدیمی کتابخانه مجلس شورای ملی آویزان بوده است. مطلعان و کسانی که به کتابخانه مجلس رفت و آمد داشته و دارند، اذعان می دارند که خود صورت دستخط علی محمد شیرازی را که در قاب عکسی در سالن کتابخانه مجلس شورای ملی آویزان بوده، کراراً دیده اند...
بهشت برین حقیقت دارد
نويسنده: ايبن الكساندر
مترجم: محمود دانايي
هزاران نفر تجربه نزديك به مرگ (nde) داشته‌اند، اما دانشمندان اغلب بر اين باورند كه چنين امري غيرممكن است. دكتر الكساندر هم يكي از همان دانشمندان بود. دكتر الكساندر كه خود جراح برجسته مغز و اعصاب است به بيماري نادري مبتلا شد و هفت روز متوالي در كما بود. سپس هنگامي كه پزشكان معالج امكان متوقف كردن درمان او را بررسي مي‌كردند، ناگهان چشمانش باز شد و از كما بيرون آمد. او بازگشته بود. بهبودي دكتر الكساندر يك معجزه پزشكي است. اما معجزه واقعي سرگذشت او مربوط به جاي ديگري است. در مدتي كه جسم او در كما بود، دكتر الكساندر به ماوراي اين جهان سفر كرد و موجود فرشته‌گونه‌اي او را به عوالم ژرف موجوديت فرامادي هدايت كرد و او در آنجا به مشاهده و درك حضور الهي نائل شد و توانست با مبدا ارتباط برقرار كند. قبل از اين تجربه، او نمي‌توانست دانش خود را درباره مغز و عصب‌شناسي با اعتقاد به بهشت، خدا و يا روح تطبيق دهد. اما امروز دكتر الكساندر معتقد است سلامت كامل هنگامي است كه ما دريابيم خدا و روح واقعيت دارند و مرگ پايان موجوديت ما نيست، بلكه تنها يك انتقال است.
بودا
مایکل کریدرز
علی محمد حق شناس
در كتاب بودا، مایکل کریدرز ما را در انتخاب صحیح از میان اطلاعات پیچیده و گاه متناقضی که متون بودایی در مورد زندگی و تعالیم بودا ارائه می دهند، راهنمایی می کند. او در مورد پس زمینه های سیاسی و اجتماعی هند در زمان بودا و همچنین روند توسعه تفکر و فلسفه او بحث می کند.
این کتاب با ارائه مطالب به صورت گام به گام و آموزنده هم راهنمایی است برای کسانی که به مذهب بودا و مطالعه تطبیقی ادیان علاقه مندند و هم برای کسانی که شیفته فلسفه والای یکی از بزرگترین متفکران دینی هستند.
بودا
نوشته عسکری پاشایی
بنا به کتاب‌های کهن بودایی، دو هزار و پانصد سال پیش فرزانه‌ای به نام سدراته گوتمه در هند پیدا شد که سیر و سلوک خاصی در پیش گرفت و به «روشنی» رسید و بودا شد، یعنی بیدار و روشن، آئینی بنیاد نهاد که آئین بودا نامیده شده است.
کهن‌ترین متن‌های فلسفی ـ دینی موجود بودایی به زبان پالی در دست است که یکی از زبان‌های هندو آریایی میانه و زبان زادگاه بودا است. مجموعه این متن‌‌ها را خود بودائیان، پس از مرگ بودا، در سه بخش گرد آورده و بر آن نام تی پیتکه یا سه سبد نهاده‌اند و بوداشناسان غربی هم آن را کانون پاکی خوانده‌اند، یعنی قانون بودا که به زبان پالی نوشته شده است.
موضوع این کتاب، که از گفتارهای گوناگون متن‌های سه سبد فراهم آورده شده، گزارش «سه گوهر» بودایی است، یعنی شرح زندگانی بودا و آئین او و انجمن رهروان کهن بودائی است، با همان آب و رنگ باستانی و بودایی آن.
بودا
کارل یاسپرس
ترجمه: اسدالله مبشری
بیشترین تاکید بودا و اصل و محور پیامش ، حول موضوع انسان می گردد . در پیام بودا، انسان از ارزش و اعتبار بسیاری برخوردار است ، چنانکه او ، نسبت به تمامی شعائر و مراسم موجود در جامعه ی خود بی توجه بوده است و انسان را تنها طراح سرنوشت خویش می داند که می تواند با اراده و انتخاب خود سرنوشتش را تغییر دهد .
لازم به ذکر است در میان فیلسوفان اگزیستانسیالیست (اصالت وجود)، یاسپرس تنها فیلسوفی است که به سوی شرق و هند گرایش داشت و به بررسی و تحلیل آراء این حکیم فرزانه پرداخته است ، او به نکات و آموزه های بسیاری در بودا توجه دارد ، از جمله توجه به امر مراقبه ، شهود در آیین بودا ، جایگاه ویژه ی اخلاق در نزد بودا ، همچنین دستیابی انسان به وجود اصیل ، که فقط با تعالی او ممکن می شد و موارد دیگری که در طول تحقیق حاضر بدان پرداخت شده است.
بودا کیست و پیامش چیست؟
نویسنده و گردآورنده: عبدالعظیم رضایی
کتاب حاضر در سی‌وهشت بخش گردآوری و تالیف شده است. کتاب حاضر شرح کاملی از تاریخ، رویکرد، عقاید و... گوتاما بودا، بنیان‌گذار مذهب بودایی و آیین بودایی است. رضایی در پی تحقیقات خود، از چگونگی پیدایش و تحولات تاریخی دین بودا و گسترش آن در آسیا و معرفی وجوه مختلف آیینی و اعتقادی پیام و طریقت بودا و حتی نقدهایی که به برخی عقاید او وارد است می‌گوید. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «گاهی نگذشت که پیروانی فراوان پیدا کرد و پندها و اندرزهای او در سراسر هندوستان و چند کشور همسایه هندوستان پیچید و از دور و نزدیک نزد او آمده، روش و آیین وی را پذیرفته و در راه او گام برداشتند و این آیین نخست در سراسر هندوستان و سپس در کشورهای دیگر پابرجا شد و رستاخیزی بزرگ پدیدار گشت. بودا زناشویی را ناروا دانست و به کارکردن و کوشش و پویش در راه زندگی‌کردن ارجی ننهاد و دریوزگی را به مردم آموزش داد و همین کارهاست که می‌توان بر او خرده گرفت و تا جایی که گاهی دراز، زنان را به حساب نیاورد و آنان را در انجمن خود راه نداد. بودا که بی‌نیازی و بی‌آزی را آموزش می‌داد و کسانی که نزد او می‌آمدند دست از زندگانی و زن و فرزند شسته پیرو او شده و با کشکول گدایی خوراک خود را به دست می‌آوردند... .»
بیان الادیان
ابوالمعالی محمد بن الحسین العلوی
ویراسته هاشم رضی
کهن ترین متن فارسی در تاریخ عمومی ادیان با متن گمشده باب پنجم
بیان الادیان کتابی است از ابوالمعالی محمد بن نعمت، ملقب به یار خدای، در شناخت ادیان و مذاهب که به سال ۴۸۵ هجری قمری نوشته شده‌است. این کتاب که سی و شش سال پیش از ملل و نحل شهرستانی نوشته شده، از قدیم‌ترین کتاب‌های فارسی است که ادیان و اعتقادات اقوام و مردمان را دسته‌بندی و توصیف می‌کند. از ویژگی‌های حائز اهمیت بیان الادیان یکی دیگر آن است که از وجود کتاب ارژنگ در خانه‌ٔ مانویان در غزنین خبر می‌دهد.
کتاب در پنج باب نوشته شده‌است. فهرست و توضیح باب‌ها به قلم مؤلف چنین است:
- باب اول در پیدا کردن آن‌که در همهٔ روزگارها و به همهٔ اقلیم‌ها اکثر خلق به صانع عزّ و جلّ مُقرّ بوده‌اند.
- باب دوم در بیان مذهب‌هایی که پیش از اسلام داشته‌اند.
- باب سِیُّم در بیان آن خبر که پیغمبر اسلام فرمود که امت من پس از من به هفتاد و سه فرقه شوند و وجه اسناد آن خبر و شرح و معنی آن جدا کردن هفتاد و سه فرقه به صورت.
- باب چهارم در بیان مذهب‌های اسلامی و پیدا کردن هر فرقه و مقالهٔ هریکی و شرح القاب ایشان به استقصار.
- باب پنجم در یاد کردن حکایات و نوادر گروهی که بیرون آمده‌اند و دعوی‌های محال کرده‌اند. گروهی دعوی خدایی کرده‌اند و گروهی دعوی پیغمبری و آخر رسوا گشتند و طرفی از اخبار ایشان یاد کردن.
ابوالمعالی محمد الحسینی العلوی در بیان الادیان اعتقاد دارد که ایرانشهری خود را پیامبری می‌دانست و کتابی به زبان فارسی داشت که ادعا می‌کرد به وسیله یک فرشته به نام هستی برای جایگزینی با قرآن به او وحی شده‌است. او پیرو هیچ دین زمان خود نبود. وی چندین کتاب به زبان‌های فارسی و عربی نگاشته‌است که برخی از آن‌ها توسط بیرونی و ناصرخسرو ذکر شده‌اند اما هیچ‌کدام از آن‌ها در دسترس نیست. وی[ابوالمعالی] در مقام گزارش از مدعیان خدایی و پیامبری آورده‌است:
«اخبار ایرانشهری: این مرد محمدبن محمد الایرانشهری بود و دعوی نبوت کرد در عجم و چیزی جمع کرد که به پارسی بود و گفت این وحی است که به من آمده‌است به جای قرآن به زبان فرشته که نام او هستی است همچنان که حضرت محمد صل الله علیه و اله و سلم رسول عرب بود من رسول عجمم… و مذهب او آن بود که همه شریعت‌ها یکی بیش نیست و این همه خلاف‌های قوم و امتان به پیغمبر بیرون آوردند به غرض خود و چندین کتاب و رسالت به تازی و پارسی تصنیف کرد و بعضی مردم با او یار شدند و آخر هلاک شد.»
پاپ و مرتد (زندگی حقیقی جوردانو برونو)
مايكل وايت
ترجمه: فروغ پورياوری
جوردانو برونو نظر به وحدت وجودی داشت و زمان را لایتناهی می‌دانست. او خدا را خارج از جهان نمی‌دانست بلکه می‌گفت خدا جزو جهان است. او واحد است و تمام تضادها در او محو و نابود می‌شود. هم‌آهنگی جاودانی منبعث از اوست. خدا جوهر طبیعت است. بهترین طریق پرستش او شناخت قوانین طبیعت و استفاده از این قوانین به نحو احسن است. وی روح را عنصر فنا ناپذیری می‌دانست، منتهی روح و ماده را یکی می‌دانست. بعده‌ها فیلسوف مشهور هلندی باروخ اسپینوزا از او تاثیر می‌گیرد و فلسفهٔ همه خدایی را بنیان می‌دهد.باروخ اسپینوزا نیز بر ایده‌آلیسم آلمانی از جمله فیلسوفانی چون هگل و مارکس تاثیر می‌گذارد و نیز بر دانشمندان قرن بیستم چون اینشتاین.اینشتاین بارها خودش را اسپینوزایی خوانده بود و به خدای اسپینوزا که خود را در قوانین و ساختارطبیعت آشکار می‌کند، ایمان دارد. همهٔ این مطالب روند تاثیرات جوردانو برونو را نشان می‌دهد.
اين اثر روايتگر زندگي و مرگ «جوردانو برونو» كشيش روشنفكر و حقيقت‌جويي است كه در زير شكنجه‌هاي وحشتناك تا آخرين لحظه مقاومت كرد و تسليم نشد. «مايكل وايت» در اين كتاب با تجزيه و تحليل استوار و مستدل و غنايي و بررسي علمي و ناب به روايت زندگي و مرگ رزمنده‌اي بي‌سلاح در تقابل با بي‌خردي و تعصبات كور خشكه‌مقدسان مي‌پردازد و نشان مي‌دهد كه چگونه كساني كه به دروغ خود را مردان خدا مي‌ناميدند هنگامي كه منافع مالي‌شان به مخاطره افتاد پا بر سر حقيقت عيان گذاشتند و به مرگ فردي فرمان دادند كه جز حقيقت نگفت.
پرتو اسلام (۲جلدی)
عباس خلیلی
«پرتو اسلام» کتابی است که با نگاهی انتقادی به نقش اسلام در جامعه ایرانی و سوءاستفاده از مذهب در عرصه سیاست و اجتماع می‌پردازد. خلیلی در این اثر تلاش کرده تا ارزش‌های اصیل اسلامی را از رفتارهای تحریف‌شده برخی از حاکمان و روحانیون جدا کند و میان اسلام حقیقی و اسلام ابزاری تمایز قائل شود.
عباس خلیلی در این کتاب به‌صراحت از عملکرد برخی از روحانیون انتقاد کرده و آن‌ها را به دوری از آموزه‌های واقعی اسلام متهم کرده است. او معتقد است که برخی از روحانیون در جهت منافع شخصی و سیاسی عمل کرده‌اند و مردم را به گمراهی کشانده‌اند.
برخی منتقدان، خلیلی را به دلیل نگاه انتقادی‌اش به روحانیت و ساختارهای سنتی، فردی ساختارشکن می‌دانند.
در مقابل، گروهی دیگر او را یک اصلاح‌طلب مذهبی می‌دانند که تلاش داشت اسلام را از انحرافات نجات دهد و آن را به مسیر اصیل بازگرداند.
پرده پندار و در دیار صوفیان
نویسنده:علی دشتی
علي دشتی در ديار صوفيان می نويسد:
خميرمايه تصوف از تعاليم ونحوه معتقدات اقوام غير عرب از قبيل بودايان، مانويان، زرتشتيان است كه به آن رنگ داده اند .
«دشتی» در«پرده پندار»، ضمن ارج نهادن به حقيقت عرفان و تصوف، از پندارهای باطل و معجزه ها و كرامت های بی اساس كه ساخته و پرداخته ذهن مريدان نافرهيخته است و در برخی كتب متصوفه نقل شده، انتقاد می كند.
پژوهشهای عرفانی
نام نویسنده : نصرالله پور جوادی
تاریخ تصوف و عرفان ایران، به‌خصوص در سده‌های نخستین، موضوعی است که در پژوهشهای عرفانی بر اساس منابع کهن مورد بررسی قرار گرفته است. بحث دربارهٔ ملامتیان و جوانمردان خراسان، آثار ابوسعد خرگوشی نیشاپوری و خواجه عبداللّه انصاری، تصوف خاص شهر اُرمیه (ارومیه) و اختلاف شیخ بزرگ این شهر با مشایخ بغداد، اصطلاحات صوفیانه ابن عربی و رابطهٔ آن‌ها با تصوف اصفهان، لطایف قرآنی در مجالس صوفیه، و تاریخ عرفان و اولیاء شهر زنجان از جمله مطالبی است که در کتاب حاضر مطرح شده است.
دکتر نصراللّه پورجوادی استاد دانشگاه تهران، عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و بنیان‌گذار مرکز نشر دانشگاهی است و تا سال 1383 نیز رئیس آن مرکز بود. وی اکثر پژوهشهای خود را تا سال 1383 در دو نشریهٔ معارف و نشر دانش منتشر می‌کرد. پژوهشهای وی دربارهٔ امام محمد غزالی و فخرالدین رازی، که با عنوان دو مجدد منتشر شد، برندهٔ جایزهٔ کتاب سال در 1382 گردید، و مقالات او در کتاب حاضر نیز جزو آثاری است که وی را در سال 2005 موفق به دریافت جایزهٔ بین‌المللی الکساندر همبولت در رشتهٔ مطالعات اسلامی کرد.
پشمینه پوشان (فرهنگ سلسله های صوفیه)
نام نویسنده : علی سیدین
وجه تسمیهٔ صوفیه آن است که صوفی از کلمهٔ صوف مشتق شده و صوف پشم است و صوفی کسی که پشمینه می‌پوشد.»
کتاب پشمینه‌پوشان فرهنگ‌نامه‌ای است مشتمل بر 534 مدخل که با استفاده از منابع متعدد تصوف، فِرَق صوفیه را از شبه‌قارهٔ هند تا شمال افریقا برمی‌شمرد و دربارهٔ خاستگاه فکری، جغرافیایی و تاریخی‌شان توضیح می‌دهد و نیز نام‌ها، واژگان و اصطلاحات مرتبط را به خوانندگان معرفی می‌کند ــ مجموعه‌ای برای پژوهندگان و علاقه‌مندانِ تصوف.
