باربارا دمیک

ترجمه: سکینه تقی زاده

رسول هادی زاده

برگردان به خط فارسی: رضا نقدی کدکنی

کریستیین تورتل

ترجمه: ع. روح بخشان

نويسنده: گری گرين‌برگ

مترجم: حميد پژوهش

گری گرینبرگ در کتاب شگفت‌انگیز خود واقعیت بزرگ‌ترین داستانی که تا به حال گفته شده را افشا می‌کند. درباره اسطوره های مصری و فولکلور باستانی که در یکی از مقدس ترین متون تاریخ باقی مانده است، بیاموزید و کشف کنید که چگونه:

• محافظ پادشاه داوود، نه داوود، جالوت را کشت
• کشتی نوح در کوه آرارات فرود نیامد
• سامسون معبد فلسطینیان را خراب نکرد
• حداقل دو نسخه از ده فرمان وجود دارد
• دیوارهای اریحا 300 سال قبل از رسیدن یوشع به آنجا ویران شد
• سدوم و گومورا شهرهای افسانه ای بودند که هرگز وجود نداشتند
• داستان استر ربطی به یهودیان ایران نداشت
• و خیلی خیلی بیشتر

کتاب منابع تاریخی و الهیاتی را برای هر داستان کتاب مقدس در اختیار شما قرار می‌دهد. بنابراین، در حالی که ممکن است همه ما درباره گیلگمش در رابطه با داستان کشتی نوح خوانده باشیم، گرینبرگ ده ها داستان مشابه از فرهنگ های اطراف آن زمان را برای هر یک از داستان های کتاب مقدس آورده است.

نویسنده داستان های کتاب مقدسی را که همه ما کم و بیش با آنها آشنا هستیم بررسی کرده و نسخه های قبلی همان داستان ها را در فرهنگ های دیگر، به ویژه مصر باستان، پیدا کرده است. شواهد به طرز شگفت آوری قانع کننده به نظر می رسد.

نویسنده :   سید یحیی یثربی

ابوالمغیث عبدالله بن احمد بن ابی طاهر مشهور به حسین بن منصور حلاج (کنیه: ابوالمغیث) از معروف‌ترین عرفاً و شاعران سده سوم هـ.ق. بوده است. او در ۲۴۴ هجری به دنیا آمد. به خاطر عقایدش عده‌ای از علمای اسلامی آموزه‌هایش را مصداق کفرگویی دانسته، او را تکفیر کردند. قاضی شرع بغداد به دستور ابوالفضل جعفر مقتدر، خلیفه عباسی حکم اعدامش را صادر کرد و در ذیقعده سال ۳۰۹ هـ.ق. به جرم «کُفرگویی و الحاد»، پس از شکنجه و تازیانه در ملاعام به دار آویخته شد. سپس سلاخی‌اش کردند و دست و پا و سرش را بریدند و پیکرش را سوزاندند و خاکسترش را به رود دجله ریختند.

شاعران فارسی‌زبانی هم‌چون عطار نیشابوری، حافظ، سنایی، مولوی، ابوسعید ابوالخیر، فخرالدین عراقی، مغربی تبریزی، محمود شبستری، قاسم انوار، شاه نعمت‌الله ولی و اقبال لاهوری درباره او بیت‌هایی سروده‌اند.

توشیهیکو ایزوتسو

ترجمه: محمدجواد گوهری

کتاب «صوفیسم و تائوئیسم: مطالعه‌ای تطبیقی در مفاهیم فلسفی بنیادین» اثر توشیهیکو ایزوتسو یکی از عمیق‌ترین و جدی‌ترین آثار در حوزه‌ی فلسفه‌ی تطبیقی در قرن بیستم به‌شمار می‌آید. این کتاب نه با رویکردی توصیفی یا تاریخیِ سطحی، بلکه با نفوذ به لایه‌های بنیادین زبان، هستی و تجربه‌ی عرفانی، به مقایسه‌ی تصوف اسلامی و تائوئیسم چینی می‌پردازد. ایزوتسو می‌کوشد نشان دهد که سنت‌های معنویِ به‌ظاهر دور از یکدیگر، در ژرف‌ترین سطوح تجربه‌ی وجودی، به ساختارهای مشترک و هم‌ارز می‌رسند.

نقطه‌ی آغاز تحلیل ایزوتسو، نگرش زبان‌شناختی ـ فلسفی اوست. از دید او هر سنت فکری جهان را از طریق شبکه‌ای از مفاهیم محوری درک می‌کند که در زبان آن سنت تثبیت شده‌اند. بنابراین، فهم تصوف یا تائوئیسم تنها زمانی ممکن است که پژوهشگر از درون زبان و منطق مفهومی همان سنت بیندیشد، نه با تحمیل قالب‌های فلسفی مدرن یا الهیاتی بیگانه. ایزوتسو با تسلط کم‌نظیر بر زبان عربی کلاسیک، متون عرفانی اسلامی و زبان و متون فلسفی چین باستان، مقایسه‌ای انجام می‌دهد که در سطح ساختار معنایی و افق وجودی صورت می‌گیرد، نه صرفاً در سطح واژه‌ها.

در بخش مربوط به تصوف، تمرکز اصلی بر عرفان وحدت‌وجودی، به‌ویژه اندیشه‌ی ابن‌عربی است. مفاهیمی مانند وجود مطلق، وجود مقید، حق، خلق، تجلی، اسماء الهی و نسبت انسان کامل با حقیقت نهایی به‌دقت تحلیل می‌شوند. در این دستگاه فکری، واقعیت نهایی یگانه است و کثرت جهان نه در تقابل با وحدت، بلکه جلوه و ظهور آن به‌شمار می‌آید. زبان عرفانی در این‌جا زبانی پارادوکسیکال است که می‌کوشد تجربه‌ای فراتر از دوگانگی‌های رایج ذهنی را بیان کند؛ تجربه‌ای که در آن، تمایز میان فاعل و مفعول، عابد و معبود، تا حد زیادی رنگ می‌بازد.

در بررسی تائوئیسم، ایزوتسو به متون بنیادین این سنت، به‌ویژه آثار منسوب به لائوتسه و چوانگ‌تسه، توجه می‌کند و مفاهیمی چون تائو، عدم زایا، فضیلت درونی و اصل کنش بی‌کنشی را توضیح می‌دهد. در تائوئیسم، حقیقت نهایی امری نام‌ناپذیر و پیشازبانی است که هرگونه تعریف مستقیم از آن، نوعی فاصله گرفتن از خود حقیقت تلقی می‌شود. تائو نه یک موجود شخصی، بلکه سرچشمه و بستر پیدایش همه‌ی موجودات است و هماهنگی انسان با جریان طبیعی آن، غایت سلوک به‌شمار می‌آید.

نقطه‌ی تلاقی اساسی میان تصوف و تائوئیسم در درک خاص آن‌ها از وجود و عدم نمایان می‌شود. ایزوتسو نشان می‌دهد که «عدم» در تائوئیسم و مفاهیمی چون فنا در تصوف، به معنای نیستی مطلق نیست، بلکه اشاره به مرتبه‌ای از واقعیت دارد که فراتر از تعین‌های مفهومی و ذهنی قرار می‌گیرد. در هر دو سنت، سالک باید از خود محدود، از منِ متعارف و از وابستگی به مفاهیم صلب عبور کند تا به نوعی یگانگی با اصل هستی دست یابد. این سیر، صرفاً شناختی نظری نیست، بلکه دگرگونی‌ای وجودی و بنیادین در شیوه‌ی بودن انسان است.

ایزوتسو با وجود تأکید بر شباهت‌های عمیق ساختاری، به‌روشنی از یکسان‌انگاری ساده‌انگارانه پرهیز می‌کند و تفاوت‌های بنیادین دو سنت را نیز برجسته می‌سازد. تصوف در چارچوب توحیدی و الهیاتی شکل گرفته و رابطه‌ی انسان و حقیقت نهایی اغلب به‌صورت رابطه‌ای عاشقانه و شخصی تصویر می‌شود، در حالی که تائوئیسم فاقد مفهوم خدای شخصی است و بیشتر بر هماهنگی بی‌واسطه‌ی انسان با نظم کیهانی تأکید دارد. همچنین زبان تصوف اغلب احساسی، شاعرانه و سرشار از استعاره‌های عشق و سلوک است، در حالی که زبان تائوئیستی ایجازی، گاه طنزآمیز و مبتنی بر نفی تعین‌هاست.

از نظر روش‌شناسی، این کتاب الگویی ممتاز برای فلسفه‌ی تطبیقی ارائه می‌دهد. ایزوتسو به‌جای مقایسه‌ی سطحی آموزه‌ها یا مفاهیم منفرد، به مقایسه‌ی جهان‌های معنایی کامل می‌پردازد و نشان می‌دهد که هر مفهوم تنها در پیوند با کل دستگاه فکری و زبانی سنت خود معنا می‌یابد. همین دقت روش‌شناختی سبب شده است که کتاب اثری دشوار و تخصصی باشد و مطالعه‌ی آن نیازمند پیش‌زمینه‌ای جدی در فلسفه و عرفان است.

در مجموع، این اثر تلاشی عمیق برای گشودن امکان گفت‌وگویی اصیل میان سنت‌های معنوی شرق اسلامی و شرق دور است. کتاب نشان می‌دهد که تجربه‌ی عرفانی، در ژرف‌ترین لایه‌های خود، واجد ساختارهایی هم‌ارز است، هرچند در قالب زبان‌ها، نمادها و افق‌های فرهنگی متفاوتی بیان شود. نوشته‌ی ایزوتسو نه‌تنها اثری پژوهشی، بلکه دعوتی فلسفی به بازاندیشی در باب وجود، زبان و معنای زندگی به‌شمار می‌آید.

نویسنده: محمد منصورنژاد

نويسنده: تيموتی ليم

مترجم: سعيد كريم پور